II SA/Ka 2627/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Asesor WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant ref. staż. Daniel Dudys po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych o d d a l a s k a r g ę Decyzją z dnia [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. Ś., działający z upoważnienia Prezydenta tego miasta, przyznał M. P. miejsce w Środowiskowym Domu Samopomocy w R. Ś. – na okres od [...] do [...] zapewniając jej określone rodzaje specjalistycznych usług opiekuńczych. Jednocześnie zobowiązano stronę do ponoszenia odpłatności za te usługi w wysokości [...] zł miesięcznie, tj. 3 % ich ceny oraz za wyżywienie w wysokości dziennej stawki żywieniowej tj [...] zł, pomnożonej przez ilość dni pobytu. W podstawie prawnej decyzji powołano przepisy art. 43 ust. 1, w zw. z art. 21 ust. 1 i 2 oraz art. 34 ust. 1, art. 35 ust. 2, oraz art. 11a pkt 1 i art. 45 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( j.t. Dz. U. Nr 64 z 1998 r., poz. 414, z późn. zm.), art. 3 i 9 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego ( Dz. U. Nr 111, poz. 535, z późn. zm.), a także przepisy rozporządzenia z dnia 18 grudnia 1996 r. w sprawie rodzajów specjalistycznych usług opiekuńczych oraz kwalifikacji osób świadczących takie usługi dla osób z zaburzeniami psychicznymi, zasad i trybu ustalania opłat za te usługi, jak również warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat ( Dz. U. Nr 2 z 1997 r., poz. 12). W motywach zapadłego rozstrzygnięcia podniesiono, że strona spełnia określone w art. 3 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego i kwalifikuje się do usług w ośrodku wsparcia. W wymienionej placówce pełny koszt specjalistycznych usług opiekuńczych wynosi 413,60 zł miesięcznie a pełny koszt wyżywienia – 5,10 zł dziennie. Dochód strony jest wyższy od kryterium dochodowego ustalonego w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a zatem zobowiązana jest ona do ponoszenia odpłatności zgodnie z tabelą odpłatności obowiązującej w Środowiskowym Domu Samopomocy. W odwołaniu M. P. wskazała, że przekroczenie kryterium dochodowego wynikało z niewielkiego podwyższenia otrzymywanej przez nią renty. Zarzuciła przy tym, że do jej dochodu bezprawnie wlicza się kwotę dodatku mieszkaniowego. Powołując się na swoją ciężką sytuację materialną i życiową wnioskodawczyni domagała się dalszego zwolnienia ją od opłat. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, podzielając przedstawione w niej ustalenia i wnioski. W szczególności Kolegium ustaliło, że ustawowe kryterium dochodowe dla strony wynosi 461 zł. Tymczasem w marcu [...] jej dochód wynosił [...] zł, a w kwietniu –[...] zł. Przy takim dochodzie odpłatność za usługi specjalistyczne w przedmiotowym Domu wynosi 3 % ceny usługi. Strona jest też w stanie ponieść koszty wyżywienia, zwłaszcza że w czasie pobytu w Środowiskowym Domu Samopomocy nie musi przygotowywać sobie posiłków we własnym zakresie. Natomiast w razie wystąpienia innych potrzeb strona może ubiegać się o stosowne świadczenia z pomocy społecznej. W skardze M. P. zarzuciła, że w zakresie pojęcia dochodu istnieje sprzeczność regulacji między ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych, a ustawą o pomocy społecznej. Wyraziła też zdziwienie, że wraz z waloryzacją świadczeń rentowych nie następuje jednoczesne podwyższenie progów dochodowych uprawniających do świadczeń z pomocy społecznej, co pozbawia tej pomocy sporą liczbę osób o niskich dochodach. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, zwracając uwagę na uzgodnienie ze skarżącą wysokości odpłatności za usługi opiekuńcze i wyżywienie w Środowiskowym Domu Samopomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie może być uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja w ostatecznym wyniku odpowiada wymogom prawa, a tylko pod tym względem odbywa się sądowa kontrola działalności administracji publicznej ( art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153 z 2002 r. poz. 1269 ). Chodzi przy tym o zgodność z przepisami prawa obowiązującymi w czasie wydania decyzji. Przedmiotowa skarga dotyczy tej części zaskarżonej decyzji, która utrzymuje w mocy rozstrzygnięcie I instancji ustalające odpłatność za specjalistyczne usługi opiekuńcze i wyżywienie w związku z pobytem skarżącej w ośrodku wsparcia – Środowiskowym Domu Samopomocy w R. Ś. Kwestię tej odpłatności reguluje art. 35 ust. 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem opłatę za pobyt w ośrodkach wsparcia ustala podmiot kierujący w uzgodnieniu z osobą kierowaną, uwzględniając przyznany zakres usług. Jednocześnie przewiduje on zwolnienie z opłat osób, których dochód lub dochód na osobę w ich rodzinie nie przekracza kryterium dochodowego ustalonego w art. 4 ust. 1 wymienionej ostatnio ustawy. Dla skarżącej – osoby samotnie gospodarującej – kryterium to wynosi 461 zł. Tymczasem z prawidłowych ustaleń organów administracyjnych wynika, że dochód skarżącej był wyższy i wynosił w marcu [...] zł, a w kwietniu [...]–[...]zł. W zakresie wysokości dochodu zarzuty skargi są bezzasadne. Został on bowiem ustalony zgodnie z art. 2a ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy. Ustawa ta zawiera autonomiczną definicję pojęcia dochodu, w związku z czym nie ma podstaw prawnych do odwoływania się do rozumienia tego pojęcia na gruncie przepisów innych ustaw. Wymieniony przepis art. 2a ust. 1 pkt 2 nie pozwala też na wyłączenie z dochodu skarżącej otrzymywanego przez nią dodatku mieszkaniowego. Natomiast podnoszenie przez skarżącą okoliczności, że progi dochodowe w ustawie o pomocy społecznej nie odpowiadają wzrostowi świadczeń emerytalno-rentowych, może być jedynie potraktowane jako krytyka stanu prawnego, która jednak nie wpływa na ocenę legalności zaskarżonej decyzji mającej oparcie w prawie pozytywnym. W sytuacji zatem, gdy dochód skarżącej przekroczył kryterium z art. 4 ust. 1 cyt. ustawy, nie mogła ona korzystać ze zwolnienia od przedmiotowych opłat, przewidzianego w art. 35 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Słusznie więc organ I instancji – stosownie do tego przepisu – ustalił opłatę według stawek uzgodnionych ze skarżącą, które to uzgodnienie, przez nią podpisane znajduje się w aktach administracyjnych. Z urzędu należy podnieść dalsze okoliczności mające znaczenie dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji. Otóż wymieniony ostatnio przepis nakazuje uwzględnić, przy ustalaniu opłaty, przyznany zakres usług. Kwestię odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi regulowało rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1996 r. ( Dz. U. Nr 2 z 1997 r., poz.12 ). Co prawda w § 4 ust. 2 stanowi ono, że odpłatność za usługi świadczone w ośrodkach wsparcia regulują odrębne przepisy, jednak w czasie wydawania decyzji obu instancji takie odrębne przepisy nie zostały ustanowione. Dlatego też dopuszczalne było posiłkowanie się, przy uzgadnianiu ze skarżącą wysokości opłat, sposobem ustalenia odpłatności przewidzianym w przytoczonym rozporządzeniu ( dopiero nowa ustawa o pomocy społecznej – Dz. U. Nr 64 z 2004 r, poz. 593, ze zm., a art. 97 ust. 5 ustalenie szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia przekazuje do kompetencji rady powiatu lub rady gminy ). W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270, ze zm.), w zw. z art. 97 § 1 Przepisów wprowadzających ... ( Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1271, ze zm.) orzeczono, jak w sentencji. su.