II SA/Ka 3043/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Asesor WSA Rafał Wolnik Protokolant referent Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2004 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją nakazu Państwowego Inspektora Pracy z dnia [...] r. Nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w K. nakazem z dnia [...] r. wydanym na podstawie art.9 pkt 2a w związku z art.21 pkt 1 ustawy z 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tj. z 1985 r. Dz.U. Nr 54, poz.276 z późn. zm.) nakazał Z. W. Przedsiębiorstwo A w K. wypłacić należne wynagrodzenie za [...] r. pracownikowi wymienionemu w pkt 1 nakazu; wypłacić należne wynagrodzenie za [...] r. 10 pracownikom wymienionym w pkt 2 nakazu; wypłacić należne wynagrodzenie za [...] r. 11 pracownikom wymienionym w pkt 3 nakazu, wypłacić należne wynagrodzenie za [...] r. 9 pracownikom wymienionym w pkt 4 nakazu; wypłacić należne wynagrodzenie za [...] r. 6 pracownikom wymienionym w pkt 5 nakazu; wypłacić zaległe ekwiwalenty pieniężne za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe wymagalne w [...] r. 17 pracownikom wymienionym w pkt 6 nakazu; wypłacić zaległe ekwiwalenty za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe wymagalne w [...] r. 4 pracownikom wymienionym w pkt 7 nakazu; wypłacić zaległe ekwiwalenty za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe wymagalne w [...] r. 2 pracownikom wymienionym w pkt 8 nakazu; wypłacić zaległe ekwiwalenty za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe wymagalne w [...] r. 7 pracownikom wymienionym w pkt 9 nakazu; wypłacić odprawy z tytułu rozwiązania stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy wymagalne w [...] r. 2 pracownikom wymienionym w pkt 10 nakazu; wypłacić odprawy z tytułu rozwiązania stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy wymagalne w [...] r. 2 pracownikom wymienionym w pkt 11 nakazu; wypłacić odprawy z tytułu rozwiązania stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy wymagalne w [...] r. 4 pracownikom wymienionym w pkt 12 nakazu, wypłacić odszkodowanie za skrócony okres wypowiedzenia wymagalne w [...] r. 2 pracownikom wymienionym w pkt 13 nakazu oraz wypłacić wynagrodzenie chorobowe za [...] r. 2 pracownikom wymienionym w pkt 14 nakazu. W uzasadnieniu nakazu wskazał, że w wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, że osobom wymienionym w poszczególnych punktach nakazu nie wypłacono w prawem przewidzianym terminie należnych im wynagrodzeń i związanych z nim należności. Organ ten nadał nakazowi temu rygor natychmiastowej wykonalności, ponieważ wypłata należnych pracownikom świadczeń wynikających ze stosunku pracy leży w interesie społecznym. Z. W. pismem z dnia [...] r. wniosła odwołanie od wyżej wskazanego nakazu. Skarżąca podniosła, że jej sytuacja jest wyjątkowa, ponieważ spowodowana została rozwiązaniem umowy bez wypowiedzenia przez jej dotychczasowego kontrahenta [...] W. W związku z tym utraciła płynność finansową i możliwość regulowania swoich zobowiązań. Podniosła również, że jej zobowiązania wobec pracowników są częściowo realizowane i na tę okoliczność przedłożyła wykaz wykonanych decyzji nakazowych. Okręgowy Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art.138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.) i art.16 ust.1 pkt 4 ustawy z 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tj. z 1985 r. Dz.U. Nr 54, poz.276 z późn. zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jako uzasadnienie przyjętego rozstrzygnięcia przywołał obowiązujące przepisy Kodeksu pracy nakładające na pracodawcę obowiązek wypłaty wynagrodzenia oraz innych elementów z nim związanych. Zdaniem organu odwoławczego zachowanie pracodawcy w ramach rozpatrywanego postępowania wyczerpuje znamiona wykroczenia przewidzianego art.282 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. Ponadto organ ten wskazał, że problematyka wypłaty wynagrodzenia oraz innych elementów z nim związanych regulowana jest przepisami bezwzględnie obowiązującymi, których przestrzeganie nie może być uzależnione od posiadanych środków finansowych. Pracodawca ponosi ryzyko ekonomiczno-gospodarcze prowadzenia działalności i nie może przerzucać tego ryzyka na pracowników w zakresie wypłaty świadczeń pieniężnych wynikających ze stosunku pracy. Z tego też powodu argumentacja skarżącej nie mogła zostać uwzględniona. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Radca prawny T. G. pełnomocnik Z. W. wystąpił o uchylenie decyzji Okręgowego Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa oraz z powodu nie wyjaśnienia istoty sprawy. Strona skarżąca wystąpiła także o zwolnienie od kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi strona ta przywołała analogiczne argumenty jakimi kierowała się wnosząc odwołanie od pierwszego rozstrzygnięcia, a mianowicie niezawinione przez nią wypowiedzenie najmu zajmowanych lokali i wypowiedzenie zawartych umów ze skutkiem natychmiastowym. W wyniku takiego rozwoju wypadków skarżąca zmuszona była zawiesić prowadzoną działalność gospodarczą, a pracownicy utracili miejsca zatrudnienia. Zdaniem skarżącej organy inspekcji winny przeprowadzić kontrolę nie tylko w siedzibie przedstawicielstwa w K., ale także w spółce akcyjnej pod kątem wyjaśnienia przyczyn nie przekazania środków finansowych na płace, a kontroli takiej nie przeprowadzono. Okręgowy Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ ten wskazał, że skarżąca powołuje się na rażące naruszenie prawa w decyzji i na niewyjaśnienie istoty sprawy, jednakże organ ten zauważa, że nie wskazuje argumentów potwierdzających takie twierdzenie, gdyż w uzasadnieniu skargi znajduje się jedynie opis sytuacji ekonomicznej pracodawcy, który nie ma żadnego znaczenia w ocenie prawidłowości wydanej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 marca 2003 r. sygn.akt II SA/Ka 3043/02 oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych, z uwagi na nie złożenie stosownego oświadczenia, iż nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania jej i rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004 r. uległ zmianie stan prawny i w myśl postanowień art.97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). W konsekwencji oznacza to, że stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz.652) sprawa podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art.1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jej działań, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do postanowień art.134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga musiała zostać uwzględniona, jednakże z innych powodów niż przywołała je strona skarżąca. Sąd bowiem podziela stanowisko organu odwoławczego wyrażone w odpowiedzi na skargę, że strona skarżąca nie przywołała żadnych argumentów uzasadniających jej żądanie. W pierwszej kolejności Sąd zobligowany jest przywołać treść art.107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem decyzja administracyjna powinna zawierać oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, przywołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Decyzja administracyjna zawierająca wszystkie te elementy jest decyzją prawidłową pod względem formalnym, natomiast w przypadku braku któregoś z wyżej wymienionych elementów mamy do czynienia z wadą decyzji przy czym wada ta może mieć istotne znaczenie dla wydanej decyzji bądź też wada ta nie będzie miała większego znaczenia dla jej prawidłowości. W literaturze prawniczej wskazuje się, że do momentu podpisania przez osobę reprezentującą organ administracyjny akt jest jedynie projektem decyzji i nie wchodzi jeszcze do obrotu prawnego (B.Adamiak. Wadliwość decyzji administracyjnej. Wrocław 1986 r. s.50). Powyższe rozważania są konieczne i istotne, ponieważ Sąd otrzymał akta administracyjne, co prawda nie oryginały lecz zawierające potwierdzenie za zgodność z oryginałem, a w aktach tych znajduje się decyzja organu pierwszej instancji, która nie jest podpisana. Stosownie do przedstawionych powyżej rozważań nie jest to decyzja organu administracji lecz jedynie projekt takiej decyzji, a zatem organ odwoławczy, podejmując własne rozstrzygnięcie nie mógł tego faktu pominąć i w ramach przysługujących uprawnień wyeliminować ją z obrotu prawnego. Takiego rozstrzygnięcia organ ten nie podjął, lecz wręcz przeciwnie utrzymał w mocy ten nakaz. W tej sytuacji skoro organ pierwszej instancji nie podjął jeszcze rozstrzygnięcia, gdyż przedłożony organowi odwoławczemu egzemplarz decyzji nie był decyzją w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, to wydanie decyzji przez niego nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, a okoliczność ta wyczerpuje przesłankę przewidzianą w art.156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego do stwierdzenie jej nieważności, przy jednoczesnym braku wystąpienia przesłanek negatywnych przewidzianych treścią art.156 § 2 tego Kodeksu. Przy ocenie prawidłowości zaskarżonej decyzji należy także zwrócić uwagę na inną jej wadę, otóż organ odwoławczy obowiązany jest podejmując rozstrzygnięcie brać pod uwagę stan prawny i faktyczny jaki obowiązuje w dniu podjęcia przez niego decyzji. Jak wynika z treści odwołania i dołączonego do niej wykazu zrealizowanych zobowiązań wobec pracowników wynikających z decyzji nakazowych, skarżąca w części wykonała już ciążący na niej obowiązek. Podjęcie zatem rozstrzygnięcia nie uwzględniającego tego faktu stanowi naruszenie prawa mające istotny wpływ na wynik sprawy. Dodatkowo należy wskazać, że tak wystawiony nakaz jest nieprawidłowy, ponieważ stwarza on wrażenie istnienia tytułu wykonawczego dla pracowników do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że prawidłowy nakaz winien wskazywać istnienie obowiązku po stronie pracodawcy, a w uzasadnieniu winny być wymienione osoby, którym zalega z wypłatą przysługujących im świadczeń oraz wysokość niewypłaconych należności. Skoro treść osnowy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji jest nieprawidłowa, gdyż nie uwzględnia postanowień art.9 ust.1 pkt 2a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, a organ odwoławczy utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję na okoliczność tę nie zwrócił uwagę, samo rozstrzygnięcie jest też wadliwe. Przedstawione powyżej rozważania pozwalają stwierdzić, że zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, a okoliczność ta po myśli art.145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) wyczerpuje znamiona stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją nakazu Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. Z uwagi na fakt, że mocą decyzji administracyjnych, których Sąd stwierdził nieważność, organy administracji nałożyły na skarżącą nakaz wypłaty wynagrodzenia oraz innych elementów z nim związanych uwzględnienie skargi wpływa na jej wykonanie. Z tego powodu Sąd po myśli art.152 wyżej wymienionej ustawy określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. O kosztach postępowania Sąd nie orzekał, ponieważ strona skarżąca na żadnym etapie postępowania sądowego nie zgłosiła stosownego wniosku. Wobec powyższego na podstawie art.145 § 1 pkt 2 wskazanej powyżej ustawy stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją nakazu Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. z dnia [...] r. Nr [...]. SW