II SA/Ka 3136/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Przewodniczący sędzia WSA Stanisław Nitecki po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2004 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. w K. na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie egzekucji obowiązku o charakterze pieniężnym postanawia 1. stwierdzić nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w K. z dnia [...] r. Nr [...] 2. zasądzić od Okręgowego Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. na rzecz skarżącego [...] ([...] zł) tytułem zwrotu kosztów sądowych 3. określić, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonywane Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w K. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wydanym na podstawie art. 119 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm. - w tym miejscu należy zaznaczyć, że zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji powołują błędne oznaczenie publikacji aktu będącego podstawa prawną wydawanych postanowień, ponieważ przywołują tekst jednolity z 1991 r., gdy tymczasem jest nowy z 2002 r.) nałożył na "A" sp. z o.o. w K. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...] zł. ([...] tysięcy) i wezwał do jej uiszczenia w terminie do [...] r. Jednocześnie wezwał wyżej wymienioną spółkę do wykonania obowiązku wskazanego w Tytule Wykonawczym Nr [...] r. z dnia [...] r. z zastrzeżeniem, że w przypadku niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane kolejne grzywny w tej samej lub wyższej kwocie. Zażalenie na postanowienie to wniosła "A" sp. z o.o. w K. do Okręgowego Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. W zażaleniu tym zarzucił przedmiotowemu postanowieniu uchybienie przepisom prawa materialnego i wniósł o jego uchylenie. W uzasadnieniu wniesionego zażalenia skarżący podniósł trudna sytuację finansową firmy i zauważył, że nałożenie grzywny w celu przymuszenia nie przyśpieszy zaspokojenia roszczeń pracowników a jedynie powiększy dług pracodawcy. Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w K. postanowieniem z [...] r. Nr [...] wydanym na podstawie art. 125 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.) odmówił umorzenia grzywny. W uzasadnieniu wydanego postanowienia stwierdził, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających wykonanie obowiązków wynikających z decyzji nakazowych nr [...] i [...] z dnia [...] r. nr [...]. Zatem skoro obowiązek nie został wykonany brak jest podstaw prawnych do umorzenia nałożonej grzywny. Skarżący po otrzymaniu powyższego postanowienia wniósł kolejne zażalenie, w którym wystąpił o jego uchylenie oraz wystąpił o wstrzymanie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu tego zażalenia podniósł, że wykonanie grzywny w celu przymuszenia jest bezpodstawne, z uwagi na zawisłość sprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym o sygnaturze akt II SA/Ka 42/03. Sygn. akt 4 II SA/Ka 3136/03 Okręgowy Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 23 § 4 pkt. 1 w związku z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.) utrzymał w mocy postanowienie o nałożeniu na "A" sp. z o.o. w K. grzywny w celu przymuszenia z dnia [...] r. wydane przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu wydanego postanowienia wskazał, że umorzenie grzywny w celu przymuszenia możliwe jest jedynie wówczas, gdy w pełni wykonany zostanie obowiązek określony w tytule wykonawczym. Wobec nie wykonania obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego brak jest podstaw do umorzenia grzywny. Toczące się przed Sądem Pracy postępowanie o odszkodowanie nie wpływa na dokonane czynności egzekucyjne i nie jest podstawą do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił wydanemu postanowieniu naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 85 § 1 i 2 w związku z art. 171 § 1 pkt. 1 oraz art. 283 § 2 pkt. 7 kodeksu pracy oraz naruszenie prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 119 w związku z art. 1a pkt. 12 lit. b. tiret pierwszy ustawy z 17 czerwca 1966 r. prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.) poprzez nałożenie grzywny w celu przymuszenia pomimo obowiązku o charakterze pieniężnym, a przez to prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów administracji publicznej. Z tych powodów wystąpił o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości; wstrzymanie wykonalności zaskarżonego postanowienia i zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wniesionej skargi skarżący zakwestionował prawidłowość wydanego nakazu płatniczego przez inspektora pracy. Ponadto zaznaczył, że wykorzystanie grzywny w celu przymuszenia dla wykonania obowiązku o charakterze pieniężnym jest sprzeczne z treścią art. 119 wyżej wymienionej ustawy. W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. wniósł o oddalenie skargi. W odpowiedzi tej organ administracji skupił się na wyjaśnieniu powodów nie umorzenia grzywny w celu przymuszenia. Jego zdaniem, nie ustała przyczyna uzasadniająca nałożenie takiej grzywny, ponieważ obowiązek określony w tytule wykonawczym nie został wykonany. Skoro skarżący nie wypłacił należnych świadczeń dwóm pracownikom, to tym samym zasadne było nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Sygn. akt 4 II SA/Ka 3136/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje. Z dniem 1 stycznia 2004 r. uległ zmianie stan prawy i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153. Poz. 1270). W konsekwencji oznacza to, że stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652) sprawa podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153. poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem sądowej kontroli działalności administracji publicznej jest jedynie postanowienie z dnia [...] r. Okręgowego Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. o utrzymaniu w mocy postanowienia Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w K. z [...] r., a tym samym kontroli tej nie podlega postanowienie z dnia [...] r. wydane przez Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w K., ponieważ nie było ono przedmiotem zażalenia i wniesionej skargi. Zgodnie z treścią art. 119 pkt. 1 powoływanej powyżej ustawy sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli decyzja lub postanowienie jest dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania. W myśl art. 120 tejże ustawy w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego. W trybie uproszczonym Sygn. akt 4 II SA/Ka 3136/03 sprawa jest rozpoznawana m. in. wówczas, gdy rozstrzygniecie organu administracji obarczone jest wadą nieważności, o której mowa w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do postanowień tego przepisu nieważność decyzji stwierdza się wówczas, gdy wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną; została skierowana do osoby nie będącej strona w sprawie; była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą oraz zawiera wadę powodująca jej nieważność z mocy prawa. W myśl art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.) jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej to w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z uwagi na to, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zawiera unormowań dotyczących stwierdzenia nieważności podejmowanych w ramach postępowania egzekucyjnego postanowień należy wykorzystać w tym celu, stosownie do przytoczonego powyżej przepisu, odpowiednie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, czyli unormowania zamieszczone w art. 156 i nast. Instytucja grzywny w celu przymuszenia została umieszczona w wyżej wymienionej ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wśród środków egzekucyjnych dotyczących obowiązków o charakterze niepieniężnym, obok wykonania zastępczego, odebrania rzeczy ruchomej, odebrania nieruchomości, opróżnienia lokalu i innych pomieszczeń i przymusu bezpośredniego (art. 1a pkt. 12 lit. b). Zgodnie z treścią art. 119 § 1 cytowanej ustawy grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. W sprawie będącej przedmiotem rozpatrzenia, skarżący wniósł skargę na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. z dnia [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie z dnia [...] r. Inspektora Pracy o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w wysokości [...] zł. ([...] tysięcy). Podstawą uruchomienia postępowania w sprawie nałożenia grzywny w celu przymuszenia stał się nakaz wydany przez Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w K. z dnia [...] r. i utrzymujący go w mocy nakaz wydany przez Okręgowego Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. z dnia [...] r. Sygn. akt 4 II SA/Ka 3136/03 Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 12 maja 2003 r. odmówił wstrzymania wykonania powyższego nakazu. Treścią tego nakazu jest nałożenie na "A" sp. z o.o. w K. obowiązku wypłacenia byłym pracownikom E. W. kwoty [...] zł., R. S. kwoty [...] zł i D.M. kwoty [...] zł. Oznacza to, że przedmiotem postępowania, w ramach, którego wydano zaskarżone postanowienie jest należność pieniężna, a stosownie do postanowień art. 1a pkt. 12 lit. b przywoływanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji grzywna w celu przymuszenia jest środkiem egzekucji należności niepieniężnych. Przedstawiona powyżej sytuacja faktyczna i prawna pozwala stwierdzić, że zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji wydane zostały z rażącym naruszeniem przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ponieważ dla egzekucji należności pieniężnych wykorzystany został środek egzekucyjny przewidziany dla egzekucji należności niepieniężnych. Okoliczność ta wyczerpuje znamiona stwierdzenia nieważności wyżej wymienionych postanowień przewidziane art. 156 § 1 pkt. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego tj. wydania ich z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie budzący wątpliwości stan prawny przewiduje, że dla egzekucji należności pieniężnych nie wykorzystuje się środka egzekucyjnego przewidzianego dla egzekucji należności niepieniężnych. Wykorzystanie środka egzekucji należności niepieniężnych dla egzekucji należności pieniężnych stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności wydanego postanowienia. Z tego powodu należało orzec jak w pkt. 1 sentencji niniejszego wyroku. Skarżący w swojej skardze wystąpił o wstrzymanie wykonania postanowienia z [...] r. wydanego przez Okręgowego Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. Z uwagi na stwierdzenie nieważności powyższego postanowienia jak również postanowienia wydanego przez organ pierwszej instancji, mocą niniejszego wyroku, rozstrzyganie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe, ponieważ wniosek ten został skonsumowany treścią niniejszego wyroku. Z uwagi na fakt, że mocą zaskarżonego postanowienia organ administracji nałożył na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia, uwzględnienie skargi wpływa na jego wykonanie. Z tego powodu Sąd po myśli art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, że postanowienie, w stosunku do którego orzeczono stwierdzenie niezgodności z prawem nie może być wykonywane przed uprawomocnieniem się wyroku. Stosownie do postanowień art. 200 w związku z art. 210 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 2002) Sąd orzekł o kosztach postępowania.