II SA/Ka 3182/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: NSA Ewa Krawczyk /spr./ WSA Elżbieta Kaznowska Protokolant apl.radc. Katarzyna Tylkowska- Lipieta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2005r. sprawy ze skargi K.P. i L.P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] nr [...] 2.orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3.zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących tytułem zwrotu kosztów postępowania [...] zł /[...] zł/ Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. decyzją z dnia [...] na podstawie art.48 ustawy z dnia 7.07.1994r. Prawo budowlane /Dz.U. Nr 106 z 2000r. poz.1126 ze zm./ nakazał L. i K.P. dokonania rozbiórki dwóch hal stalowych oraz baraku /o wymiarach określonych w decyzji/ zlokalizowanych na nieruchomości Kółka A w C. przy ul H. W uzasadnieniu organ podał, że inwestorzy na podstawie umowy z dnia [...] wydzierżawili od Kółka A część terenu na którym bez pozwolenia wykonali dwie hale stalowe i barak. Prowadząc postępowanie ponownie w sprawie, po uchyleniu przez organ odwoławczy decyzji z dnia [...] orzekającej rozbiórkę spornych obiektów na podstawie art.48 Prawa budowlanego z 7.07.1994r., organ uwzględnił twierdzenia inwestorów co do daty wykonania obiektów – przed 1 stycznia 1994r. oraz oświadczenia przedstawiciela właściciela terenu, także potwierdzające wzniesienie obiektów w [...]. Uwzględniając "ustalenia ogólne dotyczące całego obszaru opracowania" uznano, że istnieje możliwość dopuszczenia obiektów do użytkowania i dlatego postanowieniem z dnia [...] zobowiązano inwestorów do złożenia opinii technicznej oraz inwentaryzacji obiektów. Ponieważ jedna ze stron postępowania złożyła w organie w dniu [...] zdjęcie opatrzone datą [...] z którego wynika, że w tej dacie w miejscu gdzie obecnie stoi jedna z wiat był pusty plac powołane wyżej dowody i oświadczenia organ uznał za fałszywe i w związku z tym orzekł rozbiórkę obiektów na podstawie art.48 Prawa budowlanego w [...]r. L. i K.P w odwołaniu podnieśli, iż działalność gospodarczą w postaci zakładu ślusarskiego prowadzą na terenie należącym do Kółka A w M. od [...]. Dla działalności tej wykorzystano garaż wykonany przez Kółko. Po zawarciu umowy dzierżawy w październiku [...] roku wybudowali trzy wiato-garaże przed 1 stycznia 1995r. Lokalizacja tych wiato-garaży zdaniem odwołujących się nie narusza planu zagospodarowania przestrzennego, a inwestycja /zakład ślusarski/ nie została zaliczona do inwestycji szkodliwych dla środowiska. Zdaniem autorów odwołania orzeczony nakaz rozbiórki jest także sprzeczny z art.49 Prawa budowlanego z 1994r. bowiem od daty zakończenia budowy upłynęło 5 lat. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. zaskarżoną decyzją z dnia [...] – na podstawie art.138 § 1 pkt 1 kpa – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W motywach stwierdzono, że obiekty bez pozwolenia na budowę zostały wykonane po dniu 1 stycznia 1995r. Za niewiarygodne uznał organ oświadczenia Prezesa Kółka A oraz innych osób, które twierdziły iż uczestniczyły w budowie obiektów i określały datę ich powstania na rok 1994 z uwagi na brak dat w oświadczeniach, brak klauzuli o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oraz sporządzenia ich jednym charakterem pisma. Natomiast złożone kserokopie faktur, potwierdzających zakup przez inwestora materiałów budowlanych z [...] nie świadczą o realizacji obiektów w [...] bowiem materiały po zakupieniu mogły być składowane. W obiektach – jak to wynika z oświadczenia inwestorów – prowadzone są prace spawalnicze i szlifiersko-malarskie, a tego typu działalność koliduje z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego miasta C. Obiekty znajdują się bowiem w jednostce [...] i [...]. Oceniając powyższy stan faktyczny organ uznał "za bardziej wiarygodne" że obiekty powstały po 1 stycznia 1995r. Do obiektów tych jednak nie można zastosować przepisu art.49 Prawa budowlanego z 1994r. z uwagi na ich kolizję z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego. Legalizacja spornych obiektów z uwagi na zapisy tego planu nie byłaby możliwa także na podstawie Prawa budowlanego z 1974r., gdyby przyjąć, że obiekty zostały wykonane przed dniem 1.01.1995r. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego K.P. i L.P. podtrzymali swoje dotychczasowe stanowisko, iż obiekty zostały wykonane przed 1.01.1995r. a nadto podnieśli, że w sytuacji przyjęcia przez organy orzekające iż realizacja obiektów miała miejsce po 1.01.1995r. w sprawie powinien zostać zastosowany art.49 Prawa budowlanego z 1994r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie akcentując, iż kolizja z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta C. uniemożliwia legalizację spornych wiat zarówno na podstawie art.49 Prawa budowlanego z 1994r. jak i przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga została wniesiona w okresie obowiązywania ustawy z dnia 11 maja 1995r o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74, poz.368 ze zm./ ustawa ta utraciła moc z dniem 1 stycznia 2004r., na podstawie art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz.1271 ze zm./. Stosowne do art.97 § 1 tej ostatniej ustawy, sprawy, w których skargi zostały wniesione do NSA przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm./ dalej zwaną ustawą p.p.s.a. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że została ona wydana bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy – czego wyrazem jest jej uzasadnienie – które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dotyczy to zarówno stanu faktycznego, a w konsekwencji jego oceny prawnej. W sprawie jest tylko jedna okoliczność bezsporna, a mianowicie wykonanie przez skarżących bez pozwolenia na budowę, na działce położonej w C. oznaczonej nr [...] obręb [...], dwóch hal stalowych oraz baraku. Organy orzekające nie ustaliły natomiast w sposób właściwy daty wykonania obiektów, a przyjęcie przez organy obu instancji iż obiekty te zostały zrealizowane po dniu 1 stycznia 1995r. nastąpiło z naruszeniem przepisów art.7, 75 § 1, 77 § 1 i 80 kpa. Na naruszenie powyższych przepisów wskazuje już uzasadnienie decyzji w tym decyzji zaskarżonej które nie odpowiada wymogom art.107 § 3 kpa. Organ I instancji dokonał ustalenia daty budowy wszystkich trzech obiektów na okres po 1 stycznia 1995r. w oparciu o zdjęcie opatrzone datą [...], dołączone do protokołu z dnia [...] mimo, iż sam stwierdził, iż ze zdjęcia tego wynika, że w dniu [...] w miejscu gdzie obecnie stoi jedna z wiat był pusty plac. Zdjęcie to nie mogło więc przesądzić o dacie realizacji dwóch pozostałych obiektów i automatycznie uprawniać do przyjęcia, że wszystkie obiekty zostały wykonane po 1.01.1995r. Z kolei organ odwoławczy odmówił wiarygodności złożonym przez inwestorów oświadczeniom: przedstawiciela właściciela terenu oraz osób, które twierdziły, iż uczestniczyły w pracach pomocniczych wskazanych w decyzji. Zdaniem składu orzekającego skoro organ odwoławczy powziął wątpliwość tej natury powinien był wezwać w charakterze świadków osoby, które oświadczenia złożyły i przesłuchać je na okoliczność daty budowy obiektów. Tylko w ten sposób organ wywiązałby się z obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego /art.77 § 1 kpa/ oraz podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela /art.7/. Z kolei ocena złożonych faktur, potwierdzających nabycie materiałów budowlanych w [...] jest już całkowicie arbitralna. Istotnie faktury te świadczą o tym kiedy materiały zostały nabyte, ale same w sobie nie dają podstawy do ustalenia o ich wykorzystanie. To kiedy zostały one wykorzystane na cel budowy przedmiotowych wiat organ mógł wywnioskować dopiero po ocenie zeznań stron i świadków, a ocena ta winna zostać przedstawiona i uzasadniona w decyzji ostatecznej. W zaskarżonej decyzji nie wskazano na żaden dowód w oparciu o który przyjęto "za bardziej wiarygodną datę powstania obiektów" okres po 1 stycznia 1995r. Także z tego względu decyzja nie może zostać zaakceptowana przez Sąd. Z treści tej decyzji wydaje się wynikać, że organ odwoławczy uznał ustalenie daty wykonania obiektów za okoliczność która nie decyduje o rozstrzygnięciu sprawy, a to z uwagi na fakt iż zarówno przed 1.01.1995r. jak i po tej dacie obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego, który nie dopuszczał w jednostce [...] i [...] istnienie obiektów prowadzących działalność spawalniczą i szlifiersko - malarską. Zapisy tego planu – zdaniem organu – uniemożliwiały legalizację obiektów zarówno na gruncie Prawa budowlanego w 1974r. jak i w oparciu o art.49 Prawa budowlanego z 1994r. W tym zakresie należy wskazać, że powyższa konstatacja organu nie znajduje uzasadnienia w zaskarżonej decyzji. Nie tylko, że nie dokonano analizy zapisów planu dla jednostki planu w której położone są obiekty, ale nawet tych zapisów nie przywołano, ograniczając się jedynie do wskazania symbolu jednostki i odesłania do tekstu planu dla działki [...] obręb [...]. Istotnie w aktach sprawy znajduje się wypis z planu zagospodarowania przestrzennego Miasta C. z [...] dla działki [...], a także ustalenia ogólne dotyczące całego obszaru objętego tym planem. Z tych ostatnich ustaleń wynika możliwość realizacji usług na terenach zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej i jednorodzinnej o ile nie powoduje to zmiany charakteru osiedla mieszkaniowego a także rzemiosła nieuciążliwego jako inwestycji towarzyszącej zabudowie mieszkaniowej. Wszystkie ustalenia planu dla działki nr [...] powinny zostać przez organ orzekający zanalizowane i ocenione, co wymagało także precyzyjnego ustalenia charakteru inwestycji i jej uciążliwości dla środowiska. Obowiązek ten obciążał organy, a wobec jego niewykonania twierdzenia o niemożności legalizacji przedmiotowych obiektów należy uznać co najmniej za przedwczesne. Także ustalenie kiedy obiekty zostały wykonane było niezbędne w świetle art.103 ust.2 Prawa budowlanego z 1994r. Do obiektów, które wykonano przed 1 stycznia 1995r. zastosowanie mają bowiem przepisy Prawa budowlanego z 1974r. Zgodnie z tymi przepisami organ orzekający po wykluczeniu przesłanek przewidzianych art.37 tego prawa /nakaz rozbiórki/ w procedurze regulowanej art.40 i 42 legalizował obiekt wzniesiony bez pozwolenia na budowę. Natomiast jeżeli obiekty lub któryś z obiektów został wykonany po 1 stycznia 1995r. to podlegał rozbiórce na podstawie art.48 Prawa budowlanego z dnia 7.07.1995r. chyba że zachodziły okoliczności o których mowa w art.49 Prawa budowlanego. W celu ustalenia iż do obiektów będących przedmiotem postępowania ma lub nie ma zastosowania art.49 należy więc ustalić datę ich wykonania, o ile miało to miejsce po 1 stycznia 1995 roku. Powyższe wadliwości zaskarżonej decyzji przesądzają o niezgodności z prawem i dlatego na podstawie art.145 § 1 pkt 1 litera a i c p.p.s.a. w związku z art.135 i 152 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Rozpoznając sprawę ponownie organy orzekające ustalą kiedy każdy z obiektów został wykonany. W stosunku do obiektów wykonanych przed 1 stycznia 1995r. samowola powinna zostać zlikwidowana w trybie art. 37, 40 i 42 Prawa budowlanego z 1974r., a w stosunku do obiektów zrealizowanych po tej dacie w oparciu o przepisy Prawa budowlanego z 1994r. z uwzględnieniem nowelizacji z 27.03.2003r. /Dz.U. Nr 80, poz.718/ u 30.04.204r. /nr 96, poz.959/. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.55 ust.1 ustawy o NSA w związku z art.97 § 2 ustawy z d 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające /.../.