II SA/Ka 3403/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA (del.) Ewa Krawczyk Sędziowie: NSA (del.) Łucja Franiczek (spr.) WSA Włodzimierz Kubik Protokolant stażystka Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2004 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. [...] w przedmiocie nieważności decyzji w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości o d d a l a s k a r g ę Decyzją Naczelnika Gminy B. z dnia [...]r. nr [...] zatwierdzono projekt podziału działek nr [...] i [...] w B., stanowiących współwłasność T. C. i D. C., wydzielając m.in. działkę nr [...] jako drogę dojazdową do działki nr [...]. Następnie decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...]r. nr [...] orzeczono o rozgraniczeniu wydzielonych działek nr [...] i [...]– od strony zachodniej. Wnioskiem z dnia [...]r. T. i D. małż. C. zwrócili się o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego działek nr: [...] i wyznaczenie do tych czynności geodetę D. K. Kierownik Urzędu Rejonowego w B. postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] działając na podstawie porozumienia z Dyrektorem Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych w K. (Dz. Urzęd. Woj. [...]. z [...] r. Nr [...], poz. [...]) oraz w oparciu o art.30 ust.1 i 4 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. Nr 30, poz.163), wszczął postępowanie rozgraniczeniowe działek wnioskodawców nr: [...] – z działkami nr: [...], wyznaczając do dokonania czynności rozgraniczeniowych – ustalenia granic geodetę uprawnionego D. K. Jednocześnie pouczono strony o powinności stawienia się przy czynnościach rozgraniczeniowych z posiadanymi dokumentami dotyczącymi gruntów podległych rozgraniczeniu. Odpis powyższego postanowienia doręczono wnioskodawcom w dniu [...]r. Następnie decyzją podjętą w dniu [...]r. nr [...], z up. Kierownika Urzędu Rejonowego w B. na podstawie art.33 Prawa geodezyjnego i kartograficznego (Dz.U. z 1989 r. nr 30, poz.163 ze zm.), orzeczono o rozgraniczeniu nieruchomości, usytuowanej w Bobrownikach przy ul. [...] i [...], arkusz mapy 6, ozn. nr: [...], zapisanej w KW [...] jako własność T. C. i D. C. – z nieruchomościami ozn. nr [...]. W uzasadnieniu podano, iż czynności rozgraniczeniowe na gruncie zostały wykonane przez geodetę uprawnionego D. K., a w ich wyniku został sporządzony w dniu [...] r. protokół graniczny [...]. Obecnie strony podpisując powyższy protokół nie kwestionowały ustalonych granic. Natomiast nieobecni – przedstawiciel RSP w D., J. B., A. P. i M. G., zostali prawidłowo powiadomieni o terminie ustalenia granic. Dokonując w myśl art.3 ust.1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia granic oraz zgodności sporządzonych w wyniku tych prac dokumentów z obowiązującymi przepisami, organ administracji wskazał, iż zarówno ustalenie granic, jak i czynności techniczne wykonane zostały zgodnie z przepisami cyt. ustawy oraz instrukcjami technicznymi. Nadto, organ orzekający pouczył, iż strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać przekazania sprawy do rozpoznania przez sąd powszechny w terminie 14 dni od daty otrzymania powyższej decyzji. Decyzję doręczono D. i T. C. w dniu [...]r. W oparciu o powyższą decyzję Naczelnika Gminy B. nr [...], wyciągi z wykazu zmian gruntowych i mapy nr [...], sporządzone przez Wojewódzkie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych w K. w dniach [...]r., aktem notarialnym zawartym w dniu [...]r. T. C. i D. C. darowali J. M. działkę nr [...], ustanawiając służebność przejazdu i przechodu przez działkę nr [...]o pow. 108 m2. Pismem z dnia [...]r., skierowanym do Urzędu Gminy B. oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. T. C. zwrócił się o "odwołanie" decyzji z dnia [...] r. nr [...] oraz przeprowadzenie postępowania rozgraniczającego uzupełniającego w celu zlikwidowania szkody w postaci ubytku gruntu o pow. 426 m2, o czym dowiedział się dopiero podczas zawierania umowy darowizny działki nr [...], bowiem taki stan rzeczy nie wynikał z kwestionowanej decyzji. Kolejnym pismem z dnia [...]r. skierowanym do Wojewody [...], T. C. zwrócił się o "obalenie" powyższej decyzji o rozgraniczeniu. W uzasadnieniu podano, że rozgraniczenia dokonano dwukrotnie: decyzją Naczelnika Gminy B. z [...] r. nr [...] i decyzją Urzędu Rejonowego w B. nr [...]. Jednakże podczas podpisywania protokołu granicznego nie był obecny geodeta D.K., którego pieczątka z podpisem musiała zostać złożona w terminie późniejszym. Czynności na gruncie nie zostały także przeprowadzone przez tego geodetę, a ponadto, działki nr [...],[...] i [...] nie zostały zastabilizowane. T. C. pismem z dnia [...]r. skierował kolejną skargę do Głównego Geodety Kraju, w której zwrócił się o sprawdzenie i rozpatrzenie sprawy dotyczącej podziału i rozgraniczenia jego gruntu, podnosząc m.in., iż wyznaczone w 1995 r. i 1996 r. granice nie pokrywają się z granicami z 1989 r., co potwierdziło też wznowienie granic, przeprowadzone [...] r. na wniosek J.B., sąsiadki z prawem strony, zaś każdy z trzech geodetów wkopuje kamienie graniczne w innym miejscu. Powyższe pismo przekazano wg właściwości SKO w K. Pismem z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. na podstawie art.61 § 4 kpa powiadomiło o wszczęciu na żądanie T. C. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...]r. nr [...]. Następnie decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] orzeczono o odmowie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji. Rozpatrując wniosek T. C., Kolegium jako organ wyższego stopnia uznało bowiem, iż podniesione w nim okoliczności co do niezgodności danych objętych ewidencją gruntów i powierzchni działek, nie przemawiają w świetle art.156 § 1 kpa za stwierdzeniem nieważności decyzji o rozgraniczeniu. Postępowanie dotyczące ewidencji gruntów i dokonywania w niej zmian, nie jest bowiem przedmiotem sprawy o rozgraniczenie i nie podlega rozpatrzeniu w tym postępowaniu. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy T. C. podniósł, iż decyzja może być "odwołana", gdyż sprawa została już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją, wydaną przez Naczelnika Gminy B. nr [...], zatwierdzającą projekt podziału, którą przypieczętowało rozgraniczenie dokonane przez geodetę W.P.. Podczas składania wniosku o rozgraniczenie w [...] r. geodeta D.K. nie poinformował ich, że rozgraniczenia nie można dokonywać ponownie, a podczas pomiarów zupełnie zignorował decyzję z dnia [...] r., stabilizując granice dowolnie, co potwierdza przeprowadzone w [...] r. wznowienie granic (granice nie pokrywają się). Nie zostali też poinformowani o zmianach powierzchni działek, m.in. nr [...], która to działka nie ma też wytyczonej granicy i nie stanowi jej żaden z wyznaczonych w protokole punktów. Działka ta, jak i działki nr [...], nie mają wytyczonych czterech granic, a mimo to zmieniły swoje wymiary. Wreszcie, mapa sytuacyjna [...], nie odpowiada [...]. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy poprzednie rozstrzygnięcie. Podkreślono, że materiały powstałe w wyniku czynności geodezyjnych przy prowadzonym postępowaniu rozgraniczeniowym oraz wznowieniu znaków granicznych, podlegają przyjęciu do zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Postępowanie to, jak i dokonywanie zmian w ewidencji gruntów, podlega jednak odrębnej regulacji prawnej i nie należy do kompetencji Kolegium. Zawarte we wniosku zarzuty, dotyczące położenia znaków granicznych w wyniku ich wznowienia po przeprowadzonym postępowaniu rozgraniczeniowym, nie stanowią w świetle art.156 § 1 kpa podstawy stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu. Natomiast zgodnie z art.39 ust.1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, spór co do pierwotnego położenia znaków granicznych ustalonych w postępowaniu rozgraniczeniowym, który zaistnieje w wyniku wznowienia, podlega rozpatrzeniu przez sąd powszechny. W skardze na powyższa decyzję, wniesioną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, T. C. po przedstawieniu przebiegu dotychczasowego postępowania, ponownie podniósł, iż geodeta D. K. podczas pomiarów zignorował decyzję z [...]r., stabilizując granice dowolnie. Nie otrzymał też żadnych map, mimo zobowiązania geodety J. P., który wykonał rozgraniczenie zamiast D.K. Dopiero w trakcie umowy notarialnej okazało się, że geodeta samowolnie zmienił wcześniejszy podział działki, zmieniając numery i powierzchnię działek, których też nie zastabilizował kamieniami z wszystkich stron, co doprowadziło do ubytku powierzchni. Skarżący zarzucił wreszcie, że geodeta D.K. nie przeprowadził rozgraniczenia osobiście i nie był obecny podczas podpisania protokołu granicznego, chociaż widnieje na nim jego podpis. Dokumenty w postaci protokołu granicznego i obliczenia powierzchni opatrzono z kolei jedynie pieczątką przeprowadzającego pomiary J.P., lecz bez podpisów. Organ, którego działanie zaskarżono, wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Zainteresowana D. C. przychyliła się do skargi, zarzucając iż w czynnościach rozgraniczeniowych nie brał udziału geodeta D.K. oraz podpisana na protokole granicznym H. P. Czynności te przeprowadził geodeta J. P., co jej zdaniem potwierdza pokwitowanie odbioru wynagrodzenia z daty [...]r. Zainteresowana złożyła też opinię geodety K. P. W toku rozprawy sądowej pełnomocnik skarżącego popierając skargę dodatkowo wskazał, iż protokół graniczny prawdopodobnie został sfałszowany, gdyż dysponuje protokołem odbiegającym od znajdującego się w aktach postępowania administracyjnego, a mianowicie opatrzonym pieczątką Spółki cywilnej "[...]" oraz Starostwa Powiatowego w B. z dnia [...]r. Stąd też, jego zdaniem, Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno rozpoznać wniosek także jako żądanie wznowienia postępowania administracyjnego, co daje podstawy do uwzględnienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.), skarga podlegała rozpatrzeniu na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, wymienionego w art.145 § 1 tej ustawy. Zasadnie bowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dopatrzyło się przesłanek nieważności decyzji o rozgraniczeniu z art.156 § 1 kpa. Skarżący żądając "obalenia", czy też "odwołania" tejże decyzji nie wskazał co prawda trybu jej wzruszenia, lecz oczywiste jest, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie było uprawnione do rozpatrzenia wniosku na gruncie art.145 § 1 pkt 1 i 2 kpa, a zatem jako żądanie wznowienia postępowania z powodu sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa. W świetle art.150 § 1 kpa, organem właściwym jest bowiem organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji, jeżeli nie zachodzi przypadek z art.150 § 2 kpa, nie dotyczy niniejszej sprawy. Kolegium jako organ wyższego stopnia zgodnie z aktualnym w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanem prawnym było natomiast władne do wdrożenia postępowania nadzwyczajnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu. Skoro skarżący zwrócił się zarówno do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i Wojewody [...] oraz Głównego Geodety Kraju, które to organy przekazały skargi właśnie Kolegium, organ ten obowiązany był rozpatrzyć wniosek na podstawie art.156 § 1 kpa, a zatem w zakresie własnej właściwości, tym bardziej, iż jedynie częściowo zarzuty sformułowane pod adresem decyzji mogły podpadać pod przesłanki wznowienia. Wszak skarżący wskazywał nie tylko na sfałszowanie protokołu granicznego poprzez podpisanie go przez geodetę D.K., który nie był – jego zdaniem – wówczas obecny i nie przeprowadził czynności rozgraniczeniowych, lecz także podniósł, że sprawa została już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją, ponadto, granice działek nie zostały prawidłowo wyznaczone i zastabilizowane, w wyniku czego powstał znaczny ubytek powierzchni jego nieruchomości. Podniesione okoliczności należało zatem rozpatrywać w aspekcie podstaw z art.156 § 1 kpa a mianowicie: pkt 2 (wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa) oraz pkt 3 (decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inna decyzją ostateczną). Rozpatrując wniosek skarżącego jako żądanie stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu, zasadnie jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dopatrzyło się przesłanek z art.156 § 1 kpa. Tryb rozgraniczenia nieruchomości reguluje rozdział 6 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. Nr 30, poz.163 ze zm.), przy czym badanie podstaw nieważności następuje na podstawie stanu prawnego, obowiązującego w dacie podejmowania kwestionowanego aktu, czyli w niniejszej sprawie miarodajne jest brzmienie tej ustawy na dzień 23 kwietnia 1996 r. Zgodnie z treścią art.29 ust.1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na punkcie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Natomiast przepis art.29 ust.2 tej ustawy, jednoznacznie przewidywał możliwość rozgraniczenia tylko niektórych granic określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami. Tymczasem w niniejszej sprawie rozgraniczenie dokonane decyzją nr [...], obejmowało jedynie wyznaczenie granic zewnętrznych. Zarzut niewytyczenia wewnętrznych granic działek i niezastabilizowania ich znakami granicznymi, nie mógł zatem skutkować przyjęciem, iż decyzja ta obarczona jest wadą w postaci rażącego naruszenia prawa. Z czynności ustalenia przebiegu granic został też sporządzony protokół graniczny z daty [...]r., w treści którego podano, że od wschodu granicę stanowi proste połączenie pkt 43-45 poprzez pkt 44, granica zatarta i dalej od pkt 45 do 46 – środek drogi dojazdowej, zaś od południa – proste połączenie pkt 46 – 47 – ogrodzenie trwałe. Dalej, z protokołu wynika, że granicę na odcinku 46-45 wznowiono zgodnie z operatem KERG 566-4/89, stabilizując pkt 46 rurką metalową, zaś pozostałe punkty zastabilizowano kamieniami granicznymi z krzyżem. W protokole tym podano, że niżej podpisani – w tym skarżący i zainteresowana D.C., oświadczyli, że przebieg linii granicznych oraz położenie i utrwalenie punktów granicznych jest im znane i na wyżej opisane granice wyrażają zgodę. Protokół ten został też opatrzony podpisem i pieczęcią D. K. jako geodety wyznaczonego postanowieniem organu z dnia [...]r. właśnie na ich wniosek. Wyjaśnić też przyjdzie, iż prace geodezyjne i kartograficzne wykonują podmioty prowadzące działalność gospodarczą. W niniejszej sprawie wykonawcą tych robót była Spółka cywilna "[...]", której wspólnikami byli prawdopodobnie D.K. i J.P. Nie ma więc w niniejszej sprawie znaczenia fakt, że uiszczenie wynagrodzenia nastąpiło w dniu [...] r. właśnie do rąk J.P. Podnoszony zarzut sfałszowania protokołu granicznego nie mógł zatem odnieść skutku, skoro przedmiotem kontroli Sądu była decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji rozgraniczeniowej, zaś wykazanie prawdziwości tego zarzutu możliwe było jedynie w ramach postępowania wznowieniowego, przy czym oba tryby nadzwyczajne oparte są na innych podstawach i nie są konkurencyjne. Brak więc podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia art.31 ust.1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Nie ma też znaczenia okoliczność opatrzenia protokołu granicznego pieczątką Spółki "[...]" oraz Starostwa Powiatowego w B. z datą [...]r. o stwierdzeniu zgodności dokumentu z oryginałem przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego. Ujawnione ubytki w powierzchni działek, przedstawione w wykazie zmian gruntowych, podlegające wpisowi do ewidencji nieruchomości, były zaś przedmiotem odrębnego postępowania przed organami właściwymi do prowadzenia tej ewidencji, a wydane w tej sprawie decyzje nie mogą być przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie. Wreszcie, wskazać przyjdzie, iż brak podstaw do przyjęcia, aby kwestionowana decyzja obarczona była wadą z art.156 § 1 pkt 3 kpa. Nie zachodzi bowiem tożsamość sprawy, rozstrzygniętej decyzją o rozgraniczeniu z 1996 r. ani z decyzją zatwierdzającą projekt podziału nieruchomości z 1989 r. z uwagi na inny krąg podmiotów oraz inny przedmiot sprawy, ani też z decyzją rozgraniczeniową z 1995 r., której przedmiotem było wytyczenie granic zewnętrznych nieruchomości skarżącego od strony zachodniej. W niniejszej sprawie spór dotyczył zaś przebiegu granicy wschodniej i południowej. Trafnie też wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, iż postępowanie o wznowienie znaków granicznych odbywa się w innym trybie (art.39 Prawa geodezyjnego i kartograficznego). Wyrażone przez skarżącego i zainteresowaną D.C. niezadowolenie z ustalenia przebiegu granicy, dokonanego decyzją rozgraniczeniową z 1996 r., co potwierdza złożona przez nich opinia geodety K.P., mogło zatem odnieść skutek jedynie w drodze żądania rozstrzygnięcia sprawy przez sąd powszechny na podstawie art.33 ust.3 tej ustawy, o czym zostali prawidłowo pouczeni w doręczonej im decyzji. Spór na tle przebiegu granic nie mógł jednak skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji rozgraniczeniowej z 1996 r. W tym stanie rzeczy skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art.151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.