II SA/Ka 3606/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.), Sędziowie: NSA Henryk Wach, asesor WSA Małgorzata Walentek, Protokolant: sekretarz Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 lutego 2004 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. stwierdził, że u K. P. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych z dnia 18 listopada 1983 r. (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). W uzasadnieniu podniesiono , że Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w swoich orzeczeniach rozpoznały u K. P. obustronne, odbiorcze uszkodzenie słuchu narządu słuchu, stwierdzając przy tym ,że stopień ubytku słuchu nie osiąga z lekarskiego punktu widzenia takiego nasilenia, które upoważniałoby zakwalifikowania uszkodzenia słuchu jako choroby. Wskazano, iż dochodzenie epidemiologiczne wykazało , że w czasie pracy zawodowej w/wym. był narażony na czynnik szkodliwy -ponadnormatywny hałas. W odwołaniu od decyzji K. P. domagał się zmiany zaskarżonej decyzji i stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu. Podnosił, że nie zgadza się z wydanym orzeczeniem lekarskim, a ubytek słuchu jest związany jedynie z wykonywana przez niego praca zawodową. Domagał się także przeprowadzenia ponownych badań lekarskich. Decyzją z dnia [...] r. opartą o przepis art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji stwierdzającą brak podstaw do stwierdzenia u K. P. choroby zawodowej narządu (wym. w poz. 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. -w sprawie chorób zawodowych Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). W uzasadnieniu podniesiono , że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wskazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy , a chorobą tj. wykazanie , że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy. Wskazano , że w sprawie K. P. dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że w/w w latach od [...] 1959 r. do [...] 1966 r. zatrudniony był w "A", początkowo jako [...] pod ziemią (1959-1961) oraz jako [...] pod ziemią (1963-1966). W latach 1961-1963 odbywał służbę wojskową. Od [...] 1966 r. do [...] 1997 r. kolejno na stanowiskach [...],[...],[...],[...],[...] zatrudniony był w tym samym miejscu pracy - Zakładzie podlegającym restrukturyzacji tj. "B", następnie "C", a ostatnio "D". Od [...] 1997 r. przebywa na emeryturze, a od 1999 r. zatrudniony jest na 3/4 etatu w "E" Sp. z o.o. w B. jako [...]. Podkreślono, że postępowanie wyjaśniające wykazało pracę w narażeniu na ponadnormatywny hałas w latach 1959-1961 i 1963-1997, a zatem przyjęto, iż w/wym. pracował zatem w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Wskazano, że K. P. był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. (stwierdzono niedosłuch obustronnie odbiorczy w obu uszach - [...] dB) oraz w związku ze złożonym odwołaniem od powyższego orzeczenia w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (stwierdzono niedosłuch obustronnie odbiorczy UP -[...] dB, UL-[...] dB). Zaakcentowano, iż przeprowadzone badania konsultacyjne w powyższym Instytucie wykazało brak podstaw do rozpoznania zawodowego urazu akustycznego, tym samym potwierdzając stanowisko placówki I szczebla orzekania tj. Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K.. Zaznaczono, że z lekarskiego punktu widzenia nie każde audiometrycznie ujawnione obniżenie czułości słuchu jest przyczyną pogorszenia stanu zdrowia pracownika w stopniu uzasadniającym rozpoznanie choroby zawodowej słuchu i w związku z powyższym stwierdzony u K. P. obustronny stopień obniżenia czułości słuchu nie powoduje upośledzenia funkcji narządu słuchu w stopniu upoważniającym do rozpoznania choroby zawodowej. Wskazano nadto, że podnoszona w odwołaniu prośba o ponowne badanie specjalistyczne w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. nie znajduje uzasadnienia, ponieważ w/wym. był już badany w dwóch uprawnionych placówkach służby zdrowia (został spełniony warunek dwuinstancyjności orzekania), nie otrzymując rozpoznania choroby zawodowej. Reasumując [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego K. P. nie sprecyzował swojego żądania. Wskazał, że nie zgadza się z "krzywdzącą" oceną organu odwoławczego. Podnosił, iż ubytek słuchu jest następstwem jego pracy , gdzie był ciągle narażony na działanie ponadnormatywnego hałasu. Domagał się przeprowadzenia ponownych badań lekarskich. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Niniejsza skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przed dniem 01 stycznia 2004 r.. Z tą datą uległ mianie stan prawy i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 01 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji właściwym sądem administracyjnym do rozpatrzenia przedmiotowej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiącego załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy przyjął w swojej decyzji, że K. P. w czasie zatrudnienia był eksponowany na hałas stanowiący istotne zagrożenie dla narządu słuchu, a więc pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Dalszą prawną przesłanką jest uszkodzenie słuchu, które bezspornie u skarżącego stwierdzono, bowiem rozpoznano u niego niedosłuch obustronny odbiorczy. W przekonaniu Sądu każde odejście od normy prawidłowości fizjologicznej danego narządu jest jego uszkodzeniem, stąd każdy przypadek odchylenia od wzorca jest cechą patologiczną. Norma zdrowotna jest bowiem oznaką sprawności danego narządu, zaś stan odmienny jest jej obniżeniem. Błędne jest więc twierdzenie, że ubytki słuchu poniżej określonej wielkości nie powodują skutków zdrowotnych, bo są one w istocie odznaką obniżenia sprawności narządu słuchu. O chorobie zawodowej nie decydują względy medyczne, a tylko prawne. Przeto stwierdzenie niedosłuchu odbiorczego, który zawsze jest wywołany czynnikiem zewnętrznym, i zatrudnienie w hałasie, przy braku innych okoliczności i domniemaniu związku przyczynowego, uzasadnia uznanie schorzenia za chorobę zawodową. Żadne inne reguły w tej materii nie obwiązują. Przede wszystkim należy jednak podkreślić, że z prawnego punktu widzenia pojęcie "choroby zawodowej" nie jest związane z rozmiarem doznanego uszczerbku na zdrowiu, oznacza natomiast kwalifikację prawną choroby biologicznej i można o niej mówić w odniesieniu do chorób wymienionych w Wykazie chorób zawodowych, w wypadku stwierdzenia, że zachorowanie ma swą przyczynę w warunkach wykonywania pracy. W tej sytuacji, skoro u skarżącego stwierdzono ubytek słuchu (uszczerbek na zdrowiu) i stwierdzono ponadnormatywne natężenie hałasu na stanowiskach pracy, którą wykonywał, to ten ubytek słuchu, zgodnie z wolą ustawodawcy wyrażoną w pkt 15 Wykazu chorób zawodowych, należy zakwalifikować jako chorobę zawodową. Skarżący wykonywał bowiem pracę w warunkach ponadnormatywnego hałasu, co stanowi dostateczną podstawę do uznania związku przyczynowego między utratą przez nią słuchu, a tymi warunkami (pracą). Stanowisko to znajduje oparcie w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jak też i Sądu Najwyższego, który w wyroku z dnia 28 czerwca 2000 r. , sygn. akt III RN 202/99 (Wokanda 2000/9/33) wskazał, że w świetle obowiązujących przepisów prawnych (§ 1 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych w związku z pkt 15 załącznika do tego rozporządzenia - "Wykazu chorób zawodowych") brak jest podstaw prawnych do wyłączenia z pojęcia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu jedynie ze względu na stopień stwierdzonego uszkodzenia, jeżeli wykazano, że uszkodzenie to zostało spowodowane na skutek hałasu w miejscu pracy. Odmienne rozstrzygniecie - w ocenie Sądu - mogłoby zapaść tylko wówczas, gdyby wykazano inną przyczynę niedosłuchu. Takiej innej przyczyny zaś nie wykazano. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), jako wydaną z naruszeniem prawa materialnego przez błędną wykładnię prawnego pojęcia choroby zawodowej - uszkodzenie słuchu wywołanego działaniem hałasu i w konsekwencji przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. Na zakończenie godzi się podkreślić, że w dniu orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie obowiązywało już nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132 , poz. 1115). W tej mierze wskazać trzeba, że w dalszym ciągu w sprawie będą miały zastosowanie dotychczasowe przepisy. Z brzmienia § 10 tegoż rozporządzenia wynika, iż postępowanie rozpoczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia (03 września 2002 r.), czyli postępowanie będące w toku, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Skoro więc nie zawężono granic owego postępowania, zwłaszcza do granic ostatecznie zakończonego postępowania administracyjnego, kiedy to po uchyleniu decyzji przez Sąd należałoby stosować nowe przepisy, przyjąć wypadnie, iż chodzi o postępowanie w jego całokształcie, a zatem obejmujące również postępowanie w zakresie kontroli legalności decyzji administracyjnych, czyli postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Sformułowanie cytowanego przepisu prowadzi do konkluzji, iż postępowanie jest rozpoczęte (w domyśle niezakończone) wówczas, gdy sprawa nie została o ogóle rozstrzygnięta, bądź gdy decyzja wydana w sprawie nie nosi znamion ostateczności i prawomocności. Toteż nowe przepisy należy stosować wyłącznie do spraw wszczętych po wskazanej powyżej dacie wejścia w życie przywołanego rozporządzenia.