II SA/Ka 412/03

3/II S A /Ka 412/03 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ PO Dnia 8 grudnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Apollo Sędziowie: NSA Henryk Wach WSA Małgorzata Jużków (spr.) Protokolant: Joanna Spadek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego K. na rzecz skarżącego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Sygn. akt 3 / II SA / Ka 412 / 03 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...]r. nr [...] w oparciu o art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5, ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity w Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz § 1i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz.294 ze zm.) Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. stwierdził u S. Z. chorobę zawodową uszkodzenie narządu słuchu – wymienioną w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia. Jak wynikało z treści lakonicznego uzasadnienia decyzji organ Inspekcji Sanitarnej swoje rozstrzygnięcie oparł na rozpoznaniu klinicznym dokonanym przez lekarzy z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r., która to placówka rozpoznała u badanego obustronny odbiorczy ubytek słuchu wynoszący dla obu uszu 45 dB oraz ustaleniach dochodzenia epidemiologicznego, które wykazało, że w latach 1988-1999 S. Z. pracując w [...]Spółce Węglowej S.A. Kopalnia Węgla Kamiennego "A" w J. jako telemonter na powierzchni był narażony na działanie czynnika szkodliwego jakim jest hałas. Skarżący nie odwołał się od powyższej decyzji, jak również nie uczynił tego pracodawca. Pismem z dnia [...] r. nr [...]Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. złożył wniosek do Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. W uzasadnieniu podkreślono, że została wydana z rażącym naruszeniem § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, co zgodnie z art.156 § 1 pkt 2 i 7 kpa stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Postanowieniem z dnia [...] r. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. uwzględnił wniosek i na podstawie art. 157 § 2 kpa wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej na wstępie decyzji organu I instancji. S. Z. zaskarżył przedmiotowe postanowienie wnosząc, zgodnie z zawartym w jego treści pouczeniem zażalenie. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wydanym na podstawie art.134 Kpa w związku z art.144, art.154 § 2 i art.141 § 1 k.p.a. oraz § 12 ust.2 pkt 2 ustawy o Inspekcji Sanitarnej Główny Inspektor Sanitarny w Warszawie stwierdził niedopuszczalność zażalenia na postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji orzekającego w przedmiocie chorób zawodowych. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. prowadził dalej powyższe postępowanie, w toku którego uzupełniano materiał dowodowy przez przeprowadzenie dochodzenia epidemiologicznego w dniu [...] r., jak również o dokumenty z leczenia S. Z. w Poradniach Przyzakładowych w roku [...] i orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w S. z dnia [...]r. Jak wynika dalej z przedłożonych Sądowi akt sprawy Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia .3 r. nr . na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję organu I instancji z dnia . r. stwierdzającą chorobę zawodowa słuchu u S. Z. i orzekł o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej słuchu. W uzasadnieniu decyzji podkreślił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną choroby zawodowej ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a chorobą zawodowa czyli wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał schorzenie miało miejsce w czasie i w miejscu pracy. Organ odwoławczy podkreślił, że uzupełnił całość materiału dowodowego w związku z wnioskiem ZUS w C. o unieważnienie decyzji organu I instancji i opisał poczynione ustalenia. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. Z. zakwestionował legalność decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. podnosząc zarzut nieważności, gdyż została wydana w sprawie prawomocnie rozstrzygniętej oraz naruszenia art. 80 kpa przez dowolną i stronniczą ocenę materiału dowodowego oraz art.158 kpa. Dalej w uzasadnieniu podniósł, ze nie otrzymał żadnej decyzji rozstrzygającej wszczęte postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r., a jego zdaniem przed rozstrzygnięciem tej kwestii wszelkie wydawane i doręczane mu nowe decyzje w sprawie choroby zawodowej są wydane z naruszeniem art.156 § 1 pkt 3 i 7 i są dotknięte nieważnością Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wskazując, że brak rozpoznania choroby narządu słuchu przez uprawnione placówki diagnostyczne uniemożliwiał wydanie decyzji o jej stwierdzeniu. Bez komentarza pozostawił zarzut o nieważności zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa i jako taka nie może się ostać Na wstępie należy zauważyć, że z dniem 31 grudnia 2003 r. przestała obowiązywać ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego. Na podstawie art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) z tą datą w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego utworzono w ich miejsce wojewódzkie sądy administracyjne. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (...) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270, skrócie p.s.a.). Na podstawie § 1pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652) dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Wracając do meritum sprawy należy podkreślić, że trafnie wskazał skarżący, iż materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczał § 1 ust. 1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do wskazanego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 i 80 k.p.a. Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych były jednostki wymienione w § 7 powołanego rozporządzenia. Taki status posiadały jednostki orzekające w niniejszej sprawie: Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. § 10 powyższego rozporządzenia stanowi, że właściwy ze względu na siedzibę zakładu pracy państwowy wojewódzki inspektor sanitarny, na podstawie orzeczenia lekarskiego oraz wyników dodatkowego dochodzenia epidemiologicznego wydaje decyzje o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia. W pozycji 15 obowiązującego w dacie wydania decyzji wykazu chorób zawodowych umieszczono uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. Placówki diagnostyczne I i II stopnia wydając orzeczenia lekarskie w niniejszej sprawie, w dniach [...]r., [...] r. i [...] r. stwierdziły o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego przewlekłego urazu akustycznego. Każdorazowo stwierdziły jednak niedosłuch obustronny odbiorczy, różniący się tylko stopniem jego ubytku. Brak podstaw do stwierdzenia jego zawodowej etiologii uzasadniały zbyt krótkim czasokresem narażenia (orzeczenia z [...] i [...] r.), a następnie pracą w warunkach narażenia na działanie hałasu nie przekraczającego dopuszczalnych norm natężenia. Choroba zawodowa jest w istocie pojęciem prawnym oznaczającym, zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyna jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki wykonywania. W konstrukcji prawnej choroby zawodowej istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Organ odwoławczy w niniejszej sprawie, ze względu na wszczęcie w dniu [...] r., na podstawie art. 157 § 2 k.p.a. postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] r. winien był go zakończyć wydaniem decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności, stwierdzeniem jej nieważności lub stwierdzeniem wydania jej z naruszeniem prawa (art.158 k.p.a.) i dokładnie uzasadnić swoje stanowisko. Jak wynika z akt sprawy organ odwoławczy nie wydał takowej decyzji. Nie wyjaśniając podstawy faktycznej i prawnej, pomijając fakt wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji oraz przymiot jej ostateczności uznał wniosek ZUS w C. za odwołanie i na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 wydał zaskarżoną decyzję o jej uchyleniu i orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu u S. Z. Art. 156 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z wydaniem przepisów o właściwości, 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4) została skierowana do osoby nie będącej strona w sprawie, 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, 7) zawiera wadę powodująca jej nieważność z mocy prawa, § 2 zaś stanowi, że nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Jak słusznie zauważył skarżący rozstrzygniecie w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji(art.158 kpa). Organ odwoławczy wydając w dniu [...] r., po wszczęciu postępowania o stwierdzenie jej nieważności, na podstawie art. 138 k.p. § 1 pkt 2 decyzję o jej uchyleniu rażąco naruszył prawo. Należy podkreślić, że decyzja organu Inspekcji Sanitarnej I instancji z dnia [...] r. była ostateczną, gdyż jak wynika z akt sprawy została doręczona skarżącemu i jego pracodawcy w dniu [...] r. i nie została przez nich zaskarżona. Termin ten upłynął w dniu [...] r. Decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne (art.16 § 1 k.p.a.). Art.138 k.p.a. stanowi podstawę prawna wydania decyzji po rozpatrzeniu odwołania strony od decyzji wydanej w I instancji (art.127 k.p.a) wniesionego w terminie 14 dni od jej doręczenia (art.129 § 2 k.p.a). Nie ma on zastosowania do decyzji ostatecznych, które mogą zostać wzruszone wyłącznie w trybie nadzwyczajnym. Należy też podkreślić, że PZU w C. nigdy nie było stroną postępowania o stwierdzenie choroby zawodowej u S. Z., a jego wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji winien być podstawą wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie, chyba że był podstawą wszczęcia postępowania w tej sprawie z urzędu, co należało wyraźnie zaznaczyć w uzasadnieniu wydanego postanowieniu. Sygnalizacją o wydaniu decyzji z naruszeniem prawa, którą organ odwoławczy uznał za przesłankę uzasadniającą wszczęcie postępowania na podstawie art.157 § 2 k.p.a. Jak wynika z treści uzasadnienia postanowienia o wszczęciu postępowania organ odwoławczy przyznał ZUS w C. status strony i przedmiotowe postępowanie wszczął na jej wniosek. Za trafne należy uznać argumenty skarżącego, iż zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa i dotyczy sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną, co skutkuje jej nieważnością- art. 156 § 1 pkt 2 i 3 kpa. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 k.p.a Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz skarżącego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, stosownie do treści art. 200 ustawy p.s.a. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni zalecenia wynikające z powyższych rozważań Sądu i przeprowadzi postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej organu I instancji, wszczęte z urzędu w dniu [...] r., zgodnie z wymogami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego(art.156- 159). Musi w pierwszej kolejności odpowiedzieć na pytanie czy istotnie przedmiotowa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, § 10 obowiązującego ówcześnie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych bądź innym uchybieniem skutkującym stwierdzeniem jej nieważności. Tym samym, w aktualnym stanie rzeczy w mocy pozostaje ostateczna decyzja z dnia [...] r. Sąd nie dopatrzył się podstaw do zastosowania art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ zaskarżona decyzja nie podlegała wykonaniu.