II SA/Ka 447/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie: NSA Szczepan Prax WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik /spr./ Protokolant referent Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi R. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] Nr[...]. Decyzją Nr [...] Nr [...] z dnia [...] działając z upoważnienia Rady Miejskiej K., Kierownik Terenowego Punktu Pomocy Społecznej w K. na podstawie art. 32 i 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm./ przyznał R. A. warunkowo zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu odzieży spodniej w wysokości [...] zł w okresie do [...] uzależniając wykonanie decyzji od przedstawienia przez stronę pracownikowi socjalnemu zaświadczenia z Komunalnego Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej o przeprowadzeniu dezynsekcji w zajmowanym przez stronę mieszkaniu oraz dostarczenia zaświadczenia potwierdzającego fakt wyleczenia jego schorzeń dermatologicznych. Z uzasadnienia decyzji wynikało, iż gwarancją prawidłowego wykorzystania zasiłku celowego będzie spełnienie postawionego w decyzji warunku, a wykonanie tego warunku jest możliwe w postaci nieodpłatnej dezynsekcji przez Komunalny Zakład Gospodarki Mieszkaniowej w K. w ramach jego możliwości i kompetencji ustawowych. Nie godząc się z decyzją organu administracji, R. A. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego domagając się jej zmiany i przyznania mu pomocy na zakup odzieży w wysokości [...] zł podnosząc, iż przyznana mu pomoc finansowa jest niewystarczająca. Jednocześnie wskazał, iż nie jest możliwe spełnienie przez niego warunku wskazanego w zaskarżonej decyzji, bowiem odmówiono mu przyznania pomocy finansowej na dezynsekcję i leczenie w postaci zasiłku celowego, o który występował. Podniósł nadto, iż nie można pozostawiać podopiecznego bez odpowiedniej odzieży na zimę nawet jeśli choruje na [...] i[...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856/ i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania R. A., decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Podzielając pogląd przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż słusznie uzależniono przyznanie odwołującemu pomocy finansowej na zakup odzieży jesienno–zimowej, bowiem organ administracji ma obowiązek w pierwszej kolejności dbać, by środki pomocy społecznej były wykorzystywane prawidłowo i nie były marnotrawione. Przyznanie bezwarunkowe pomocy przesądzałoby o zniszczeniu zakupionej przez stronę odzieży, a co zatem idzie o marnotrawstwie środków pomocy społecznej. W odpowiedzi na zarzut odwołującego, iż nie jest możliwe spełnienie postawionego mu warunku, gdyż nie ma on własnych środków na dezynsekcję, a nadto nie przyznano mu w tym celu zasiłku z pomocy społecznej, organ II instancji wskazał, iż dezynsekcję taką może przeprowadzić nieodpłatnie podmiot gminny – Komunalny Zakład Gospodarki Mieszkaniowej w K. Na decyzję tę została skierowana przez R. A. skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W skardze poinformował nadto, iż stanowisko swoje zaprezentował w pismach składanych w toku postępowania administracyjnego oraz w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Do skargi załączone zostały wskazane pisma. W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło, iż w skardze brak jest jakichkolwiek zarzutów postawionych zaskarżonemu rozstrzygnięciu, bowiem skarżący powołał się wyłącznie na rozpoznane już w toku postępowania pisma i odwołanie od decyzji I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm./ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/. Przedmiotowa skarga wniesiona została w dniu [...] i zgodnie z rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości /Dz.U. nr 72, poz. 652/ podlega rozpoznaniu przez tutejszy Sąd. Na podstawie art. 1 § 2 i art. 3 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153, poz. 1269/ oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /zwana dalej ustawą p.p.s.a./, sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej w aspekcie zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w swoich rozważaniach rozstrzygał zatem czy nie doszło do naruszenia prawa i to zarówno materialnego jak i formalnego, w zakresie jego stosowania w postępowaniu przed organami administracji publicznej i uznał, że zaskarżona decyzja nie jest zgodna z obowiązującym porządkiem prawnym, a tym samym skarga zasługuje na jej uwzględnienie przede wszystkim jednak z przyczyn, które sądy administracyjne zobligowane są uwzględnić po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. Przedmiotem analizy prawnej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stała się przede wszystkim decyzja wydana w postępowaniu przed organem I instancji, która to decyzja nosi cechy warunkowej, uzależniając przyznanie świadczenia pomocy społecznej od spełnienia przez stronę wskazanych w niej warunków. Przepisy postępowania administracyjnego dopuszczają możliwość rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją ograniczoną warunkiem rozwiązującym lub zawieszającym. Pogląd taki można wywieść z treści zapisu zawartego w art. 162 § 1 k.p.a., którego pkt 2 stanowi, iż organ administracji publicznej, wydający decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie jeżeli decyzja została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku, a zatem warunku rozwiązującego i strona nie dopełniła tego warunku. Również zapis art. 162 § 2 k.p.a. wskazuje na możliwość rozstrzygania pod warunkiem, tym razem zawieszającym, mówiąc, iż organ administracji publicznej uchyli decyzję, jeżeli została ona wydana z zastrzeżeniem dopełnienia określonych czynności, a strona nie dopełniła tych czynności w wyznaczonym terminie. Zarówno warunek zawieszający jak i warunek rozwiązujący zawarty w decyzji jest jej integralną częścią i dodawany jest do jej treści na mocy przepisów prawa materialnego. W przypadku warunku rozwiązującego, zdarzenie, od którego uzależnione są skutki prawne decyzji jest zdarzeniem przyszłym i niepewnym, a niespełnienie warunku pociąga za sobą wygaśnięcie decyzji. Warunek zawieszający, nazywany w doktrynie "zleceniem" lub "zastrzeżeniem dopełnienia obowiązków", polega na obciążeniu strony określonym obowiązkiem, wynikającym z przepisów prawa materialnego, a niewykonanie obowiązku pozwala na uchylenie decyzji. W obu zatem wypadkach warunek zamieszczony w treści decyzji musi być dozwolony przepisami prawa materialnego. Mocą decyzji organu I instancji skarżącemu przyznano zasiłek celowy na zakup odzieży do [...] zlecając jednocześnie stronie wykonanie określonych czynności, od których uzależniona została wypłata zasiłku. Można by zatem uznać, iż postawiono skarżącemu warunek o charakterze rozwiązującym. Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej do postępowania tego mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego ze zmianami wynikającymi z tej ustawy. Ustawa ta nie zawiera jednak przepisu pozwalającego na ustanowienie warunku rozwiązującego w rozumieniu art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a. Decyzja ta zatem dotknięta jest wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 jako wydana bez podstawy prawnej. Z rażącym naruszeniem prawa została też wydana decyzja organu drugiej instancji, który utrzymał w mocy decyzję dotkniętą wadą nieważności. Naruszenie to już samo w sobie stanowi dostateczną przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji organu II instancji co zwalnia Sąd od rozpoznawania skargi w pozostałym zakresie. Na marginesie jednak należy zauważyć, iż celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. W postępowaniu w sprawie świadczeń pomocy społecznej organ winien kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i trudno tu zgodzić się z poglądem zaprezentowanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jakoby organ administracji miał w pierwszej kolejności dbać, by środki pomocy społecznej były wykorzystywane prawidłowo i nie były marnotrawione bez względu na sytuację osoby wymagającej pomocy. Istotnie art. 6 ust. 1 ustawy pozwala na ograniczenie świadczeń do niezbędnego minimum lub nawet odmowy ich przyznania, jednakże wymaga to stwierdzenia po stronie potrzebującego pomocy świadomego marnotrawstwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją organu I instancji, a także utrzymującą ją w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zostały wykazane przesłanki, które mogłyby uzasadniać odmowę przyznania pomocy społecznej skarżącemu i traktować jego zachowanie jako brak współdziałania z pracownikami socjalnymi. W tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił pogląd prawny przedstawiony w sprawie tut. Sądu sygn. 4 II SA/Ka 425/03 i uznał, że stanowisko organów obu instancji powołujące się na możliwość skorzystania z nieodpłatnych usług Komunalnego Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w K. nie zostało potwierdzone w wiarygodny sposób, a przeciwko temu twierdzeniu przemawiają pisma Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] i Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w K. z dnia [...] znajdujące się w aktach wskazanej sprawy. Powyższa ocena prawna winna zostać wzięta pod uwagę przy ponownym rozpoznawaniu wniosku R. A., gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji jako dotknięte wadą nieważności zostają wyeliminowane z obrotu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. SJ/