II SA/Ka 465/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński, Sędziowie NSA Zofia Borowicz, WSA Stanisław Nitecki (spr.), Protokolant referent Arkadiusz Kmiotek, po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3. zasądza od Wojewody Ś. na rzecz skarżącego[...] zł ([...] zł) tytułem zwrotu kosztów sądowych Starosta Powiatu w Ż. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 37j ust. 1 i 1a w związku z art. 6 pkt 6 lit. b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz. U. z 2001 r. nr 6, poz. 56 z późn. zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił K. T. przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Jako uzasadnienie decyzji podał, że skarżąca nie spełnia wymogów do otrzymania wnioskowanego zasiłku, ponieważ legitymuje się okresem uprawniającym do zasiłku wynoszącym [...] lat i [...] dni, w tym w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Przy ustalaniu okresu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze organ ten nie uwzględnił zatrudnienia skarżącej w "[...]" sp. z o.o. w B.-B. [...] do [...] ponieważ zakład ten nie powstał w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w spółkę, nie został przekazany organom samorządu terytorialnego oraz W. B. nie przejął uprawnień i obowiązków organu założycielskiego. W uzasadnieniu tej decyzji organ przytoczył treść przepisów stanowiących podstawę wydania decyzji. Od decyzji tej odwołanie wniosła skarżąca, w którym wyraziła niezadowolenie z otrzymanej decyzji i podniosła, że spółka "[...] " w B.-B. powstała częściowo na bazie majątku po przedsiębiorstwie państwowym "[...]", a tym samym spełnione zostały wymogi przewidziane rozporządzeniem Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) i spełnia wymogi do otrzymania zasiłku przedemerytalnego. Ponadto skarżąca podniosła, że do wyżej wymienionego przedsiębiorstwa przeszła na zasadzie art. 23 kodeksu pracy. Wojewoda Ś. decyzją z dnia [...] Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 37j ust. 1 pkt 21 ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda Ś. przytoczył treść postanowień: art. 37j ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz § 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.). Organ odwoławczy wskazał, że okres pracy w warunkach szczególnych może zostać uwzględniony, tylko wówczas, gdy wykonywana była w zakładzie spełniającym wymogi wyżej wymienionego rozporządzenia. Zdaniem tego organu skarżąca nie przepracowała w tego typu zakładzie, wymaganego okresu, gdyż zatrudnienia w "[...]" Sp. z o.o. w B.-B. nie można uwzględnić i tym samym organ ten podzielił stanowisko organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Wojewoda Ś. powołał się także na stanowisko wyrażone w tym zakresie przez Krajowy Urząd Pracy. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca podniosła, analogiczne zarzuty jak w stosunku do decyzji organu pierwszej instancji i na potwierdzenie zajmowanego stanowiska przywołała uchwałę Sądu Najwyższego z 13 lutego 2002 r., w której nastąpiło zrównanie sytuacji prawnej pracowników zatrudnionych na takich samych stanowiskach niezależnie od statusu własnościowego przedsiębiorstwa, w którym daną pracę się wykonuje. Wojewoda Ś. w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004 r. uległ zmianie stan prawny i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W tej sytuacji stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652) właściwym sądem administracyjnym do rozpatrzenia skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Problematyka przyznawania zasiłków przedemerytalnych regulowana jest w ustawie z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. z 2001 r. Dz. U. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.). Unormowania te podlegały licznym zmianom, aż do uchylenia uregulowań dotyczących tegoż zasiłku. W dniu złożenia wniosku przez skarżącą, to jest [...] obowiązywały unormowania zamieszczone w tekście jednolitym ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.). Stosownie do tych unormowań zasiłek przedemerytalny w podstawowej wysokości 120 % kwoty zasiłku dla bezrobotnych przysługiwał osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Natomiast podwyższona wysokość zasiłku przedemerytalnego do 160 % kwoty zasiłku dla bezrobotnych przysługiwała osobie zamieszkującej w dniu nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego oraz w okresie jego pobierania w powiatach (gminach) uznanych za zagrożone szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, jeżeli stosunek pracy lub stosunek służbowy został rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze były uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach, bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Ponadto stosownie do postanowień art. 37l wyżej wymienionej ustawy prawo do zasiłku przedemerytalnego przysługiwało na wniosek osoby, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku lub zasiłku przedemerytalnego posiadała lub spełniała warunki do ich nabycia, a zasiłki przedemerytalne przysługiwały od następnego dnia po dniu zarejestrowania się uprawnionej osoby albo od następnego dnia po dniu złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień. Przedstawienie stanu prawnego obowiązującego w dniu złożenia wniosku przez skarżącą ma istotne znaczenie dla rozpatrywanej sprawy. W dniu tym skarżąca w sposób nie budzący wątpliwości legitymowała się okresem zatrudnienia wynoszącym [...] lat i [...] dni, w tym [...] lat, [..] miesięcy i [...] dni wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Spornym zagadnieniem było uznanie zatrudnienia skarżącej w okresie od [...] do [...] w "[...] " Sp. z o.o. w B.-B. jako pracy w szczególnych warunkach, z uwagi na status własnościowy tego przedsiębiorstwa. Należy zauważyć , że organy administracji przy podejmowaniu rozstrzygnięć oparły się na postanowieniach rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.). Odmowa zaliczenia wskazanego powyżej okresu pracy w szczególnych warunkach, spowodowana została tym, że zdaniem organu administracji postanowienia wymienionego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów stosuje się do podległych i nadzorowanych zakładów pracy w jednostkach organizacyjnych, które powstały w drodze przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w inne przedsiębiorstwo, w przedsiębiorstwa, w spółkę lub spółki, które zostały przekazane organom samorządu terytorialnego i dla których uprawnienia i obowiązki organu założycielskiego przejęli wojewodowie lub inne organy państwowe. Sąd Najwyższy w wyroku z 15 listopada 2000 r. sygn. akt II URN 39/00 (OSNP z 2002 r. Nr 11, poz. 272) stwierdził, że do okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze mogą być wliczane także okresy zatrudnienia u prywatnych pracodawców na podstawie umowy o pracę na czas określony. Stanowisko takie Sąd Najwyższy powtórzył w uchwale z 13 lutego 2002 r. sygn. III CZP 30/01 (OSNP z 2002 r. nr 10, poz. 243). Sąd administracyjny będący stosownie do postanowień art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) związany jedynie Konstytucją oraz ustawami może przy podejmowaniu orzeczenia pominąć postanowienia aktów wykonawczych do ustaw, jeżeli akty te sprzeczne są z Konstytucją lub ustawą. W rozpatrywanej sprawie z tego typu sytuacją Sąd się zetknął, ponieważ wymienione powyżej rozporządzenie wprowadza poza ustawowe zróżnicowanie sytuacji prawnej pracownika, w zależności od statusu własnościowego przedsiębiorstwa, w którym pracuje. W świetle przywołanych powyżej: uchwały i wyroku Sądu Najwyższego, skarżąca spełnia wymogi do zaliczenia okresu zatrudnienia w "[...] " Sp. z o.o. w B.-B. jako praca w szczególnych warunkach. Nie uwzględnienie tego okresu wyczerpuje znamiona naruszenia postanowień art. 77 § 1 w związku z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również stanowi naruszenie postanowień art. 37j ust. 1 ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.). Organy administracji wydając decyzję z naruszeniem postanowień art. 37j ust. 1 ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.) oraz naruszając postanowienia art. 7 w związku z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego pozbawiły skarżącego przysługującego mu prawa, czym dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Z uwagi na uchylenie zaskarżonej decyzji sprawa trafia ponownie do rozstrzenia przez organ odwoławczy, który kierując się motywami podjętego wyroku winien przeprowadzić prawidłowe postępowanie administracyjne a następnie wydać stosowną decyzję administracyjną. Z uwagi na fakt, że mocą uchylonej decyzji organ administracji odmówił skarżącej przyznania zasiłku przedemerytalnego uwzględnienie skargi nie wpływa na jej wykonanie. Z tego powodu Sąd po myśli art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. Stosownie do postanowień art. 200 w związku z art. 210 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono o kosztach postępowania. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylono zaskarżoną decyzję. SJ/