II SA/Ka 789/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Wujek Sędzia WSA Małgorzata Jużków Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.) Protokolant: Beata Jacek po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł (słownie [...] zł) tytułem zwrotu kosztów sądowych, 3. oddala w pozostałej części wniosek o przyznanie zwrotu kosztów sądowych. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w D. orzekł, że u K. W. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci uszkodzenia słuchu, wskazanej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych Jako podstawę prawną podał art. 1 pkt. 2 i art. 4 pkt. 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575) oraz §10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że istotnym warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie przez jednostkę służby zdrowia oraz wykazanie w dochodzeniu epidemiologicznym narażenia zawodowego na czynnik patogenny, wywołujący rozpoznane schorzenie. Przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne wykazało, iż K. W. rozpoczął pracę w grudniu 1977 roku w "A" w Z. na stanowisku ucznia oraz murarza, następnie pracował w KWK "B" na stanowisku pomocy dołowej, potem w "C" w D. na stanowisku ślusarza mechanika, a następnie w "D" na stanowisku operatora urządzeń sortowni koksu. W okresach zatrudnienia od 1979 r. do 2000r. , a więc około 21 lat K. W. był w czasie pracy narażony na ponadnormatywny hałas. Od 1 grudnia 2000 r. pracuje w "D" na stanowisku magazyniera. Jednakże organ I instancji stwierdził, że przeprowadzone badania lekarskie nie potwierdziły istnienia u pracownika choroby zawodowej narządu słuchu, wobec czego nie ma podstaw do wydania pozytywnego orzeczenia o stwierdzeniu takiej choroby. W aktach sprawy znajduje się orzeczenie lekarskie z badania przeprowadzonego dnia [...] 2001 r. w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w S., w którym rozpoznano u skarżącego obustronny niedosłuch typu odbiorczego. Stwierdzono średni ubytek słuchu po odliczeniu poprawki na wiek w uchu prawym 53 db, w uchu lewym 61 db, jednakże zastrzeżono, że ubytek słuchu nie ma związku przyczynowego z narażeniem na hałas, ponieważ dochodzenie epidemiologiczne nie potwierdza od 1989 r. narażenia na hałas. Powtórnemu badaniu Pan K. W. został poddany [...] 2002 r. w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. W orzeczeniu, przyjmując okres narażenia na hałas od 1979 r. do 1986 r. i od 1987 r. do 1999 r. stwierdzono niedosłuch odbiorczy obustronny. Wskazano, że w 1989 r. ( tj. roku zakończenia pracy zawodowej w narażeniu na ponadnormatywny hałas) obniżenie czułości słuchu w uchu prawym (lepiej słyszącym) nie powodowało skutków zdrowotnych upoważniających do rozpoznania u pracownika choroby zawodowej narządu słuchu. Od 1989 r. badany nie pracował w narażeniu na hałas o natężeniach przekraczających normatywy higieniczne, wobec powyższego duża i szybka progresja niedosłuchu po tej dacie nie jest związana z warunkami pracy zawodowej. Tym bardziej, że pacjent sam podaje , że pogorszenie słuchu występuje u niego dopiero od 3 lat. Z danych zawartych w formularzu dochodzenia epidemiologicznego wynika, że K. W. w latach 1979-1986 pracował w KWK "B" w S. jako górnik pod ziemią w narażeniu na hałas o natężeniach 50-98 dB, następnie w okresie od 1987-1989 pracował w "C" w D. na stanowisku ślusarza mechanika w narażeniu na hałas o natężeniu 89 dB, a od 1989 do 1999 r. w "D" na stanowisku operatora urządzeń sortowni koksu, gdzie był eksponowany na hałas 82-84 dB (poniżej NDN), od 1999 r. pracuje w w/w Zakładach na stanowisku magazyniera bez narażenia na hałas. W złożonym odwołaniu K. W. nie zgodził się z rozstrzygnięciem i podał, że w czasie pracy był narażony na działanie hałasu i podniósł negatywny wpływ schorzenia na swoje samopoczucie i funkcjonowanie. Zaskarżoną decyzją dnia [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., w oparciu o art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu opisał dotychczasowy przebieg postępowania i wskazano, że warunkiem uznał że warunkiem uznania istnienia choroby zawodowej jest orzeczenie przez placówkę służby zdrowia schorzenia zakwalifikowanego w odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między faktem zatrudnienia a rozpoznaną chorobą. Organ przyjął, że skarżący pracował w warunkach stwarzających zagrożenie powstania "przewlekłego urazu akustycznego", co potwierdzają wyniki przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego. Jednakże lekarze orzecznicy wykluczyli u niego istnienie choroby zawodowej narządu słuchu, albowiem rozpoznany u niego niedosłuch odbiorczy, oraz szybka progresja niedosłuchu przy braku narażenia na hałas od 1999 r., przemawiają za pozazawodową etiologią schorzenia. Wobec braku rozpoznania choroby zawodowej przez kwalifikowanych orzeczników, organ stwierdził brak podstaw do uwzględnienia odwołania strony. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego K.W. nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu II instancji i powielił argumentację zawartą w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w decyzji stwierdzając, iż nie zakwalifikowanie przez lekarzy orzeczników rozpoznanego schorzenia do kategorii chorób wymienionych w wykazie chorób zawodowych, uniemożliwia wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Pismem procesowym z [...] 2005 r. pełnomocnik skarżącego, wniósł o uchylenie decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. bądź o uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przypisanych i kosztów dojazdu na rozprawę. W uzasadnieniu podniósł, że skarżący przed rozpoczęciem pracy zawodowej nie chorował na uszy, praca w środowisku związanym z hałasem jest wyłączną przyczyną dużej i szybkiej progresji niedosłuchu skarżącego, a zaskarżona decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. narusza § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie ustawy reformujące sądownictwo administracyjne, a to ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) , ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) i ustawa z dnia 30 sierpnia 2000 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271). Zgodnie z art. 97 § 1 tej ostatniej ustawy sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 85 powołanej ostatnio ustawy z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego wojewódzkie sądy administracyjne, działające na podstawie przepisów ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z § 1 pkt. 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. nr 72 poz. 652) dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji władny był rozpoznać niniejszą sprawę. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenia w istotny sposób mogły wpłynąć na wynik sprawy. Polegały one na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, czyli naruszeniu art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do § 1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze, zm.), za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje właściwy inspektor sanitarny, na podstawie wyników przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego, o którym mowa w § 5 rozporządzenia, oraz na podstawie orzeczenia lekarskiego w sprawie choroby zawodowej (§ 10 ust. 1 rozporządzenia). Przedmiotem badania organu są okoliczności, stanowiące przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej, a zatem fakt istnienia schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz kwestia zawiązku przyczynowego miedzy schorzeniem a szkodliwymi czynnikami występującymi w środowisku pracy, przy czym w przypadku pozytywnego ustalenia, że rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana przez niego praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między schorzeniem będącym chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. W rozpoznawanej sprawie postępowanie dotyczyło choroby wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, określonej jako uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. Wyniki przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego wykazały, co zostało przyjęte jako okoliczność faktyczna w sprawie przez organy obu instancji, że K. W. pracował w warunkach narażenia na hałas w okresach 1979-1986 w KWK "B" w S. jako górnik pod ziemią, następnie od 1987 do 1989 pracował w "C" w D. na stanowisku ślusarza mechanika, a od 1989 do 1999 r. w "D" na stanowisku operatora urządzeń sortowni koksu. Był zatem narażony na ryzyko uszkodzenia słuchu. Przeprowadzone w sprawie badania lekarskie z dnia [...]2001 r. i [...] 2002 r. zawierają odpowiednio dane o stwierdzonym obustronnym niedosłuchu odbiorczym. Orzekając w oparciu o wskazany stan faktyczny, organ II instancji stwierdził jednak, że istniejące upośledzenie słuchu nie stanowi choroby zawodowej wskazanej w pozycji 15 załącznika, ze względu na pozazawodową etiologię schorzenia, uzasadnioną przez lekarzy progresją schorzenia w okresie braku narażenia na hałas ponadnormatywny. Chorobę zawodową stanowi zaś zgodnie z brzmieniem pk.t 15 wykazu, uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. Oceniając prawidłowość rozstrzygnięcia organu orzekającego w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej należy zauważyć, że orzeczenie lekarskie jednostki organizacyjnej właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma w postępowaniu przed inspektorem sanitarnym walor opinii, podlegającej ocenie przez organ orzekający. W tym zakresie organ nie przeprowadził jednak żadnych czynności związanych z oceną dowodów, poprzestając na przytoczeniu ustaleń podanych w orzeczeniach lekarskich. Tymczasem zwraca uwagę, iż przyjmując pozazawodową etiologię schorzenia, tezy tej organ w przekonywujący sposób nie uzasadnił. Uzasadnienia takiego nie zawierają także wskazane orzeczenia lekarskie. W sprawie nie ujawniono czynników, które mogły wpłynąć na stwierdzone uszkodzenie słuchu u skarżącego. Okolicznością bezsporną jest natomiast wieloletnie narażenie skarżącego na oddziaływanie ponadnormatywnego hałasu. W tej sytuacji, wobec uznania pozazawodowego źródła schorzenia, organ winien był przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu wykazania jakie czynniki, w jakim czasie występujące, spowodowały stwierdzony niedosłuch. Podkreślenia wymaga, że obowiązek uwzględnienia całokształtu czynników wynika dla jednostek rozpoznających choroby zawodowe z § 7 ust. 4 rozporządzenia, zgodnie z którym orzeczenie w sprawie choroby zawodowej jest wydawane na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego, dokumentacji przebiegu zatrudnienia, wyników badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej. Zakres argumentów, jaki winien być uwzględniany przez jednostki właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych, jest szeroki i w takim zakresie powinno być prowadzone rozpoznanie. Jeżeli nie zostanie wykazane oddziaływanie czynnika, odmiennego niż hałas w miejscu pracy, mogącego wywołać istniejący stan upośledzenia słuchu, wówczas organ nie jest uprawniony w ocenie Sądu do przyjęcia, że istnieje pozazawodowa przyczyna schorzenia. W rozpoznawanej sprawie oddziaływanie takiego czynnika nie zostało nawet wskazane. Wobec uchylenia decyzji Sąd zwraca uwagę, że jakkolwiek w dacie orzekania przez Sąd obowiązują już przepisy nowego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115), to przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będą miały zastosowanie dotychczasowe przepisy, ze względu na przepis § 10 tego rozporządzenia, zgodnie z którym postępowanie rozpoczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia (3 września 2002 r.), czyli postępowanie będące w toku, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Uwzględniając przytoczoną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit a) ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 14 ust.2 pkt.1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. (Dz.U. Nr 163 poz. 1349 z późn. zm.). Wniosek o zwrot kosztów przejazdu oddalono z uwagi na brak prawidłowego udokumentowania ich wysokości.