II SA/Ka 908/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Asesor WSA Małgorzata Walentek, Protokolant sekretarz sądowy Beata Jacek, po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi K.W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, pozycja 575 z późn. zm.), § 1, 7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. - w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u K. W. choroby zawodowej zespołu cieśni nadgarstka - wymienionej w pozycji 13 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do wyżej powołanego rozporządzenia Rady Ministrów wobec braku etiologii zawodowej rozpoznanego schorzenia. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych warunkami koniecznymi do stwierdzenia choroby zawodowej są rozpoznanie danej jednostki chorobowej, figurującej w wykazie chorób zawodowych przez właściwą placówkę służby zdrowia oraz wykazanie w dochodzeniu epidemiologicznym istnienia czynnika patogennego dla w/w schorzenia - udowodnienie, że rodzaj, czas i stopień narażenia na w/wym. czynnik, sposób wykonywania pracy daje prawdopodobieństwo (graniczące z pewnością) występowania danej jednostki chorobowej. Podniesiono, że w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego K. W. był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K., gdzie lekarze specjaliści rozpoznali u niego obustronny zespół cieśni nadgarstka z przewagą po stronie prawej, ale wykluczyli jego zawodowe pochodzenie ze względu na ustalenia dochodzenia epidemiologicznego w części dotyczącej opisu wykonywanej pracy (orzeczenie z dnia [...] r.). Dalej podniesiono, że skarżący był poddany obserwacji klinicznej w Szpitalu w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., która to placówka w wydanym w dniu [...] r. orzeczeniu nie rozpoznała u badanego zespołu cieśni nadgarstka jako choroby zawodowej związanej ze sposobem wykonywania pracy. Nie stwierdzono wykonywania monotypowych i powtarzalnych ruchów w stawach nadgarstkowych, ale narażenie na drgania mechaniczne o działaniu miejscowym, które należy domniemywać takiego schorzenia nie powodują. Ustalono, że K. W. od 1976 do 1998 r. pracował w "A" w S.(obecnie "B" S.A. w B.) jako [...],[...] i [...] pod ziemią. Jak wynika z przeprowadzonego w dniu [...] 2001 r. dochodzenia epidemiologicznego, w czasie pracy zawodowej nie był narażony na czynnik szkodliwy - prace monotypowe i wielokrotnie powtarzalne ruchy stawów nadgarstkowych, ponieważ w całym okresie zatrudnienia wykonywał różne prace związane z [...]. W konkluzji podkreślono, że Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. nie mógł stwierdzić choroby zawodowej, gdyż nie rozpoznały jej dwie kompetentne placówki medyczne a dochodzenie epidemiologiczne nie potwierdziło wykonywania pracy w warunkach działania czynnika szkodliwego. W odwołaniu od decyzji K. W. domagał się jej uchylenia i ponownego rozpatrzenia sprawy. Zarzucił, iż została wydana na podstawie błędnych ustaleń dochodzenia epidemiologicznego, na dowód czego przedłożył dodatkowe dokumenty w postaci załącznika do wywiadu środowiskowego z dnia [...] 2001 r. oraz sprostowane na jego wniosek, świadectwo pracy z dnia [...] 2001 r. Podkreślił, że stwierdzone u niego schorzenie jest następstwem pracy zawodowej, gdyż pracując w oddziałach: [...], wiercił ręcznie, nabijał oraz przybijał od kilku do kilkunastu otworów [...], a w oddziale [...] oraz [...] od kilkudziesięciu do kilkuset. Dodatkowo skręcał ręcznie [...]. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] działając na zasadzie art. 138 § 1 k.p.a. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ Inspekcji Sanitarnej odwołał się do materialnoprawnych przesłanek choroby zawodowej i wskazał, że ustalenia dochodzenia epidemiologicznego nie potwierdziły u K. W. pracy w warunkach narażenia na działanie czynnika szkodliwego - monotypowych i wielokrotne powtarzanych ruchów w stawach nadgarstkowych oraz do orzeczeń dwóch kompetentnych placówek diagnostycznych, które w konkluzjach swoich orzeczeń wykluczyły istnienie u K. W. choroby zawodowej. Ustalił, że skarżący pracował przez 23 lata w "A" w S. jako [...],[...] i [...] pod ziemią, ale charakter i sposób wykonywania czynności zawodowych nie stwarzał ryzyka powstania choroby zawodowej - zespołu cieśni nadgarstka. Podniesiono, że rozpoznany przez lekarzy orzeczników obustronny zespół cieśni nadgarstka - przy braku narażenia zawodowego nie dawał podstaw do przyjęcia zawodowej etiologii schorzenia i zakwalifikowania do pozycji 13 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego K. W. domagał się uchylenia decyzji jako wydanej na nieprawdziwym stanie faktycznym. W uzasadnieniu zarzucił że choruje na obustronny zespół cieśni nadgarstka, który jest następstwem pracy przez 15 lat na stanowisku [...], która to praca wymagała powtarzalnych ruchów monotypicznych nadgarstka i była bezpośrednią przyczyną powstania u niego choroby zawodowej. Stwierdził, że lekarze prowadzący obserwację kliniczną nie dysponowali sprostowanym świadectwem pracy oraz opisem pracy [...], co spowodowało wydanie niekorzystnego dla niego orzeczenia z dnia [...] r. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. nie zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa. Na wstępie należy zauważyć, że z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego i z tą datą skargi na decyzje administracyjne rozpatrują wojewódzkie sądy administracyjne. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, w skrócie p.s.a.). Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Mając na uwadze treść przepisu art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Sprawowana kontrola obejmuje badanie czy jest ona zgodna z prawem, innymi słowy czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W świetle przepisu art. 145 p.s.a., sąd administracyjny bada decyzje i inne akty administracyjne czy nie uchybiają prawu materialnemu lub procesowemu i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, albo stanowiącym podstawę wznowienia postępowania, gdyż tylko wówczas władny jest je wzruszyć, nadto kontroluje czy owe akty nie są dotknięte kwalifikowanymi wadami powodującymi ich nieważność, którą w takim wypadku stwierdza. Przeto nie bada czy owe akty są dla stron subiektywnie krzywdzące, czy wiążą się z negatywnymi skutkami dla stron i im podobnych okoliczności. Trafnie podkreślił organ odwoławczy, że stwierdzenie choroby zawodowej wymaga wystąpienia następujących przesłanek, określonych w § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), schorzenia zakwalifikowanego jako choroba zawodowa, pracy w warunkach narażenia na działanie czynnika szkodliwego i związku przyczynowego pomiędzy pracą w takich warunkach, a schorzeniem. Istnienie choroby zawodowej określonej w wykazie tych chorób stwierdza upoważniona placówka diagnostyczno-lekarska. Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter, warunki jej wykonywania, czasem czasokres. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne tj. można przewidzieć, jakie następstwa w organizmie człowieka wywołają określone czynniki. Umieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych ma ten skutek, że jeśli u pracownika lekarz rozpoznał chorobę ujętą w wykazie i jeżeli inspektor sanitarny stwierdził, że pracownik był narażony na działanie czynnika szkodliwego, to powstałe schorzenie należy zakwalifikować jako chorobę zawodową. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący w toku postępowania poddany został badaniom specjalistycznym w dwóch jednostkach diagnostycznych, a placówki te w orzeczeniach z [...] r. oraz [...] r. nie rozpoznały u niego choroby zawodowej obustronny zespół cieśni nadgarstka ani innej choroby zawodowej. Z karty wypisowej Szpitala Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Oddział Chorób Zawodowych i Toksykologii Klinicznej w S. z dnia [...] r. wynika, iż obserwacja kliniczna K. W. w kierunku rozpoznania zespołu wibracyjnego, zespołu cieśni nadgarstka oraz niedosłuchu pochodzenia zawodowego dała wynik negatywny. Była ona konsekwencją odwołania z dnia [...] 2001 r. skierowanego do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., od orzeczenia lekarskiego jednostki diagnostycznej I szczebla. W odwołaniu tym skarżący podnosił, że jego schorzenie jest konsekwencją 15 lat pracy na stanowisku [...]. W następstwie przeprowadzonego przez lekarzy wywiadu oraz badań specjalistycznych wykluczono u skarżącego istnienie zespołu wibracyjnego. Stwierdzono, że podawane przez niego dolegliwości - nasilające się od 2000 r., a występujące od roku 1989 - ze strony kończyn górnych mają związek z potwierdzonym w badaniu EMG obustronnym zespołem cieśni nadgarstka, zdiagnozowanym w 2000 r. oraz samoistnymi zmianami zwyrodnieniowymi w obrębie kręgosłupa szyjnego, stawu barkowo-obojczykowego [...] oraz stawów drobnych rąk. Konsultacja neurologiczna wykazała niewielkie ograniczenie ruchomości kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego z bolesności [...], osłabienie [...] kończyn górnych, zwłaszcza prawej, bez [...]; słabszy prawy odruch promieniowy: osłabienie [...] na [...] przedramieniu i ręce oraz na [...] udzie; osłabienie [...] podudzia i stopy. Badanie radiologiczne wykazało, że kości i stawy rąk oraz nadgarstków pozostają w normie. Podkreślono nadto, że ze względu na sposób wykonywania pracy przez badanego na stanowisku [...], w czasie której nie wykonywał monotypowych i wielokrotnie powtarzanych ruchów w stawach nadgarstkowych powodował niemożność uznania zawodowej etiologii obustronnego zespołu cieśni nadgarstka. Schorzenie to, zwłaszcza obustronne, z dużą częstością występuje w populacji ogólnej i na jego powstanie duży wpływ mają czynniki pozazawodowe , jak wykonywanie czynności wymagających częstych ruchów zginania i prostowania ręki w stawie nadgarstkowym. Zespół cieśni nadgarstka jest konsekwencją uszkodzenia nerwu pośrodkowego, a podstawę jego rozpoznania stanowi syptomatologia kliniczna charakterystyczna dla uszkodzeń poszczególnych nerwów, jak również ocena za pomocą metod elektrofizjologicznych, z uwzględnieniem przede wszystkim przewodnictwa ruchowego oraz oceny potencjałów mięśniowych. Sąd zauważa, że w dniu [...] K. W. załączył do akt sprawy "dodatkowe" dokumenty potwierdzające jego zatrudnienie na stanowisku [...] w latach 1983 - 1998. Okres ten, wbrew jego twierdzeniom był objęty dochodzeniem epidemiologicznym, przeprowadzonym w niniejszej sprawie i wskazany w uzasadnieniu decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S.. Również Załącznik do wywiadu środowiskowego z dnia [...] 2001 r. był znany organowi Inspekcji Sanitarnej przed skierowaniem skarżącego do Instytutu Medycyny Pracy w związku z odwołaniem od orzeczenia jednostki diagnostycznej I szczebla. W wywiadzie środowiskowym dotyczących przebiegu i warunków pracy zawodowej z dnia [...] 2000 r. oraz jego załącznikach z dnia [...] 2000 r. i [...] 2001 r. i formularzu dochodzenia epidemiologicznego z dnia [...] 2001 r. opisano czynności jakie wykonywał skarżący na stanowisku [...]. Opisy te są zbieżne. Różnią się tylko wskazaniem ilości wierconych w czasie dniówki otworów (30-60) i czasem ich wykonywania (od 3 do 5 godzin). Wskazują jednak na wykonywanie różnych czynności, takich jak wiercenie otworów [...],[...], wykonywanie [...], skręcanie przy pomocy kluczy [...], ładowanie [...], pracę kilofem. Podkreślono, że wiercenie otworów [...] nie miało miejsca codziennie. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. nie dostrzegł potrzeby uzupełnienia dochodzenia epidemiologicznego w zakresie wskazanym przez skarżącego i opierając się na orzeczeniach lekarskich, które stwierdziły u badanego obustronny zespół cieśni nadgarstka, ale które wykluczyły jego zawodowe pochodzenie, potwierdził zasadność orzeczenia organu I instancji. Sąd orzekający w niniejszej sprawie, nie znalazł podstaw do uznania słuszności zarzutów podniesionych w skardze. Bezspornym jest, że przy ustalaniu zawodowej etiologii obustronnego zespołu cieśni nadgarstka konieczny jest dobrze udokumentowany wywiad, potwierdzający, że sposób wykonywania pracy był związany z długotrwałym uciskiem na pień nerwu lub mikrourazami (pociąganie, przemieszczanie pnia nerwu w kanale kostnym). Charakterystyka wykonywanej pracy powinna zawierać opis wykonywanych czynności oraz ich chronometraż. W przedmiotowej sprawie ustalenia takowe zostały poczynione i na ich podstawie wykluczono etiologię zawodową stwierdzonej choroby, a nawet jak to określono w uzasadnieniu orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy cyt. "nie ma podstaw do przyjęcia zawodowej etiologii rozpoznawanego u pacjenta obustronnego zespołu cieśni nadgarstka". Mając na względzie powyższe, na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga została oddalona.