II SA/Ka 983/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Asesor WSA Krzysztof Targoński Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć Protokolant Beata Jacek po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi T.P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w D. orzekł, że u T.P. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci [...], wskazanej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Jako podstawę prawną podał art. 1 pkt. 2 i art. 4 pkt. 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575) oraz §10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że istotnym warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie przez jednostkę służby zdrowia oraz wykazanie w dochodzeniu epidemiologicznym narażenia zawodowego na czynnik patogenny, wywołujący rozpoznane schorzenie. Przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne wykazało, iż T.P. w latach [...]-[...] i [...]-[...] zatrudniona była w A w upadłości w K. Zakład Produkcyjny "B.", na stanowisku szwacza maszynowego na pełny etat, następnie pracowała na stanowisku szwacza odzieży na pół etatu. Organ I instancji wskazał, że wyniki pomiarów stężenia pyłów przemysłowych dotyczących oceny narażenia zawodowego T.P., opracowane przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego w D. wykazały, że w czasie pracy nie była ona narażona na czynnik chorobowy. Organ I instancji stwierdził, że przeprowadzone badania lekarskie nie potwierdziły także istnienia u pracownika choroby zawodowej, wobec czego nie ma podstaw do wydania pozytywnego orzeczenia o stwierdzeniu takiej choroby. W aktach sprawy znajduje się orzeczenie lekarskie z dnia [...] wydane na podstawie obserwacji klinicznej przeprowadzonej w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią [...]. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że T.P. została skierowana do Szpitala w trybie konsultacyjnym, po uprzednim badaniu w Wojewódzkim Ośrodku Madycyny Pracy w S. Przeprowadzone testy alergiczne wykazały uczulenie na pyłki chwastów, a główną przyczyną [...] okazały się czynniki infekcyjne. Następne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej zostało sporządzone [...] przez Wojewódzki Ośrodek Madycyny Pracy w S. W złożonym odwołaniu T.P. nie zgodziła się z rozstrzygnięciem i podała, że w czasie pracy była narażona na działanie środków drażniących i alergizujących, wilgoć oraz przeciągi, co spowodowało chorobę [...]. Zaskarżoną decyzją z [...] nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z [...] powołując się na art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. Z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). W uzasadnieniu wyjaśnił, że T.P. w latach [...] -[...] pracowała w A w K. -Zakład Produkcyjny "B." jako, szwacz maszynowy i szwacz odzieży, gdzie była eksponowana na pyły włókien naturalnych i sztucznych (len, bawełna, wełna, włókna syntetyczne). Pracowała więc w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej [...]. Następnie powołując się na wyniki badań przeprowadzonych przez placówki diagnostyczne przypomniał, że na podstawie obserwacji klinicznej przeprowadzonej w dniach od [...] do [...]. Szpital Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wydał orzeczenie z [...], w którym wykluczył zawodową etiologię rozpoznanego alergicznego nieżytu nosa oraz przewlekłego zapalenia gardła i krtani. Organ odwoławczy podkreślił, że testy alergiczne z czynnikami, z którymi T.P. miała bezpośredni kontakt w czasie pracy zawodowej (tkaniny i barwniki do tkanin) wypadły ujemnie. Omawiając tę opinię, organ II instancji zwrócił także uwagę na to, że stwierdzony u pracownika [...] jest następstwem czynników infekcyjnych (pozazawodowych). Całokształt obserwacji i badań diagnostycznych nie dają podstaw do uznania związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem z pracą zawodową. Na końcu, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. stwierdził, że wobec nie rozpoznania choroby zawodowej przez placówki diagnostyczne brak było podstaw do uwzględnienia odwołania. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego T.P. podniosła, że przez 42 lata pracy była narażona na działanie środków drażniących i alergizujących. Istnieje bezspornie związek przyczynowy między warunkami pracy a jej schorzeniem. Negatywna decyzja odnośnie choroby zawodowej [...] jest dla niej krzywdząca. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga została wniesiona do Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach Naczelnego Sądu Administracyjnego w 2002 r., kiedy obowiązywaustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Należy jednak zauważyć, że wskazana ustawa straciła moc z dniem 1 stycznia 2004 r., na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. Dz.U. z 2002 r. Nr 240 , poz. 2052). W myśl art. 85 ostatnio cytowanej ustawy, z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1259) oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwie wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Na podstawie § 1 pkt 4 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652) utworzony został dla obszaru województwa śląskiego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organ administracji sanitarnej nie naruszył prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji i podanych w niej motywów stwierdził, iż ocena dowodów, jakiej dokonał w tej sprawie organ odwoławczy nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzysta z ochrony przewidzianej w art. 80 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem:" Organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Oznacza to, że organ administracji państwowej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że: -należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, -materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie, -ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy, (tak B. Adamiak w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 1996 r. str. 376-378). Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Tak też było w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy rozważył wnikliwie zebrany w sprawie materiał dowodowy, jak również przeprowadził wszystkie dowody niezbędne dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Zarzuty postawione organowi administracji w skardze nie stanowią w ocenie Sądu o naruszeniu przez ten organ art. 80 k.p.a. To, że organ administracji sanitarnej dokonał na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustaleń odmiennych od tych, które prezentuje skarżąca nie świadczy jeszcze o dowolnej ocenie dowodów. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze należy przede wszystkim zauważyć, że stosownie do § 1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze, zm.), za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana przez niego praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie, to istnieje domniemanie związku przyczynowego między schorzeniem będącym chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. W prowadzonym przez właściwego inspektora sanitarnego postępowaniu w tym przedmiocie należy więc zebrać w pierwszej kolejności dane dotyczące stopnia, rodzaju i czasu narażenia zawodowego, sposobu wykonywania pracy (§ 1 ust. 2 tego rozporządzenia), a następnie poddać pracownika badaniom w wyspecjalizowanych jednostkach diagnostycznych powołanych do rozpoznania chorób zawodowych, które orzeczenia wydają nie tylko w oparciu o własne badania kliniczne i dostępną dokumentację lekarską, ale również na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych i wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy (§ 7 ust. 1 i 4 rozporządzenia). Dopiero wyniki dochodzenia epidemiologicznego oraz orzeczenia lekarskie jednostek diagnostycznych stanowią podstawę do oceny zebranego materiału dowodowego, przeprowadzenia rozważań, w konsekwencji wydania decyzji o stwierdzeniu bądź braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej (§ 10 ust. 1 rozporządzenia, art. 77 i art. 80 k.p.a.). W rozpoznawanej sprawie wyniki dochodzenia epidemiologicznego wykazały, że T.P. w okresie wykonywania pracy zawodowej w latach od [...]-[...] miała styczność z czynnikami o potencjalnym działaniu alergizującym. Orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej po dokonaniu oceny stanu zdrowia pracownika wydał [...] Szpital Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., stwierdzając brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że stwierdzony u T.P. przewlekły stan zapalny [...] jest następstwem czynników infekcyjnych (pozazawodowych). Jednocześnie brak jest związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a pracą zawodową, ponieważ testy alergiczne wykazały jedynie uczulenie na pyłki chwastów. Obserwacja kliniczna wskazała, że przyczyną [...] są czynniki infekcyjne, co zostało potwierdzone w badaniach posiewowych, w których z kolei wychodowano kolonie paciorkowca zapalenia płuc i gronkowca złocistego. W szczególności zaś, w orzeczeniu stwierdzono, że wykonując testy alergenowe uwzględniono wszystkie substancje chemiczne, z którymi pracownik miał styczność. Wszystkie testy wypadły negatywnie. Zatem, istota sporu w tej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy to orzeczenie lekarskie, mające charakter opinii biegłego w rozumieniu art. 84 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 19 lutego 1999 r., sygn. akt II SA/Wr 1452/97, opubl. w Pr.Pracy 1999/11/39) jest opinią pełną, jasną i nie zawierającą żadnych sprzeczności. W ocenie Sądu, organ odwoławczy był uprawniony do przyjęcia, że ten dowód - w istocie decydujący o sposobie rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej - posiada wskazane walory. Istotność tego dowodu polega bowiem na tym, że ze względów medycznych wykluczono istnienie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym schorzeniem, a warunkami wykonywania pracy przez T.P.. Zaakcentowano przy tym, że uwzględniono w orzeczeniu narażenie pracownika na działanie czynników alergizujących. W tym kontekście bez znaczenia jest, że drugie orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., czyli jednostki medycznej I stopnia, zostało sporządzone na podstawie badań przeprowadzonych przez Szpital Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Nie stanowi to naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przypomnieć, że o chorobie zawodowej nie decydują względy medyczne, a tylko prawne. Pojęcie choroby zawodowej oznacza kwalifikację prawną choroby biologicznej i można o niej mówić w odniesieniu do chorób wymienionych w wykazie chorób zawodowych, w wypadku stwierdzenia, że zachorowanie ma swą przyczynę w warunkach wykonywania pracy. Zgodnie z wolą ustawodawcy wyrażoną w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych, rozpoznaną u pracownika chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych należy zakwalifikować jako chorobę zawodową po uprzednim ustaleniu, że był on zatrudniony w warunkach narażenia na jej powstanie. To zaś oznacza, że przy braku innych ustaleń dotyczących narażenia i domniemaniu związku przyczynowego - takie schorzenie z mocy prawa uznane jest za chorobę zawodową. Należy podnieść, że omawianej problematyki dotyczy utrwalone już orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak również Sądu Najwyższego, który stwierdził, że o tym, czy schorzenie jest chorobą zawodową, decyduje związek przyczynowy między tym schorzeniem a warunkami pracy (...), jeśli dane schorzenie figuruje w oficjalnym wykazie chorób zawodowych (orzeczenie SN, sygn. III RN 110/98). Odmienne rozstrzygnięcie w sprawie choroby zawodowej może zapaść tylko wówczas, gdy wykazano inną przyczynę jej powstania. Taką inną przyczynę choroby w toku niniejszego postępowania wskazała placówka diagnostyczna, a organ odwoławczy na tej podstawie uznał, że brak jest związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy T.P.. Z kolei, tak dokonane ustalenie podlega ochronie w ramach art. 80 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).