II SAB/Gl 10/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.),, Sędzia NSA Łucja Franiczek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 lipca 2018 r. sprawy ze skargi J. F. na przewlekłe prowadzenie przez Starostę [...] postępowania w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną 1. stwierdza, że Starosta [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. zasądza od Starosty [...] na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W skardze do sądu administracyjnego z dnia 21 lutego 2018 r. J. F. wniosła stwierdzenie przewlekłości postępowania prowadzonego z jej wniosku z 25 kwietnia 2000 r. Jednocześnie pismem tym wniosła również skargę na wydaną w tym postępowaniu w drugiej instancji decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r., która została wyłączona do odrębnego postępowania pod sygn. akt II SA/Gl 235/18, i którą WSA w Gliwicach uwzględnił wyrokiem z dnia 4 lipca 2018 r. W piśmie z dnia 4 kwietnia 2018 r. J. F. precyzując skargę na przewlekłość podała, że dotyczy ona postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji tj. przez Starostę [...] (dalej też jako Starosta). Organ ten postępowanie z jej wniosku o odszkodowanie prowadził bowiem przez 17 lat. Gdyby wydał decyzję w terminie wynikającym z przepisów, to złożyłaby ponowny wniosek o odszkodowanie w przewidzianym terminie. Mając pełną świadomość, że jej wniosek został złożony przedwcześnie, Starosta przez 17 lat prowadził postępowanie, w którym wzywał ją do podejmowania czynności oraz wystąpił o zajęcie stanowiska do Wojewody. Podtrzymywał tym samym jej przekonanie, że wniosek został złożony prawidłowo. Jeżeli uważał, że wniosek został złożony nieprawidłowo, którą to wiedzą dysponował od początku, to nie powinien zwlekać przez 17 lat z umorzeniem postępowania. Prowadząc postępowanie przez 17 lat Starosta dopuścił się rażącego naruszenia art. 8 i 9 Kpa wprowadzając ją w błąd. W odpowiedzi na skargę Starosta [...] przedstawił przebieg objętego skargą na przewlekłość postępowania z chronologią podejmowanych w jego toku czynności. W odniesieniu do rażącego naruszenia treści art. 8 i 9 Kpa podniósł, że o podejmowanych czynnościach skarżąca była informowana zarówno ustnie jak i pisemnie. Stwierdził, że w dniu [...] zakończył przedmiotowe postępowanie przez wydanie decyzji o jego umorzeniu jako bezprzedmiotowego. Nadto podał, że w dniu 2 października 2017 r. J. F. wniosła ponaglenie na prowadzenie sprawy w przedmiocie przyznania odszkodowania. Wobec wcześniejszego wniesienia ponaglenia skargę na przewlekłość należało uznać za wniesioną w terminie, a to w związku z treścią art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej p.p.s.a.). Rozpoznając skargę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że wydanie przez organ decyzji przed wniesieniem skargi (jak w niniejszej sprawie) nie stanowi przeszkody dla jej merytorycznego rozpoznania w zakresie rozstrzygnięcia czy nastąpiła przewlekłość w prowadzeniu postępowania administracyjnego oraz czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak wskazał NSA m.in. w wyroku z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12 poprzez pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez podejmowanie czynności w dużych odstępach czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Chodzi zatem o opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła i powinna być załatwiona w terminie krótszym. Przewlekłe prowadzenie sprawy przez organ może być spowodowane różnymi okolicznościami, w tym także w sytuacji prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla końcowego załatwienia sprawy znaczenia. Przewlekłość może też wynikać z nieporadności organu, kiedy z naruszeniem art. 12 § 1 Kpa podejmuje czynności i środki dowodowe nieadekwatne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Przenosząc te ogólne uwagi na grunt niniejszej sprawy nie może ulegać wątpliwości, że w postępowaniu wszczętym wnioskiem skarżącej z dnia 25 kwietnia 2000 r. Starosta [...] dopuścił się przewlekłości, rozpoznając sprawę przez ponad 17 lat. Kwalifikując ten wniosek jako żądanie sformułowane w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm., zwanej dalej ustawą lub ustawą z 13 października 1998 r.) Starosta [...] stwierdzając, że w świetle treści ust. 4 tego artykułu wniosek został złożony przedwcześnie, powinien sprawę załatwić niezwłocznie, zgodnie z treścią art. 35 § 2 Kpa, poprzez umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 Kpa, jako bezprzedmiotowego. Uczynił to zaś dopiero decyzją z [...] r. W świetle treści tej decyzji należy przyjąć, że tak długie prowadzenie postępowania wynikało najprawdopodobniej z nieporadności organu, który najprawdopodobniej był przekonany, że wniosek skarżącej podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Przy takim przekonaniu Starosta podejmował też kolejne czynności dowodowe istotnie wprowadzając skarżącą w mylne przekonanie, że jej wniosek nie zawiera braków formalnych i będzie merytorycznie załatwiony po wydaniu przez Wojewodę Śląskiego decyzji deklaratoryjnej zgodnie z treścią art. 73 ust. 3 ustawy, co nastąpiło dopiero decyzją Wojewody z dnia [...] r. (doręczoną Staroście dnia 11 maja 2017 r.). Przypuszczenie to uzasadnia też treść pisma Starosty do skarżącej z dnia [...]r., w którym wbrew twierdzeniom zawartym w odpowiedzi na skargę nie pouczono jej, że dla zachowania przysługujących jej praw do odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną powinna złożyć nowy wniosek w okresie o jakim mowa w art. 73 ust. 4 ustawy. W piśmie tym powołano bowiem jedynie treść tego przepisu, bez żadnego w tym względzie pouczenia i odniesienia do złożonego już przecież wcześniej przez skarżącą wniosku. Gdyby przyjąć inaczej to czynności organu podejmowane po wysłaniu tego pisma należałoby uznać za oczywiście nieadekwatne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy i do jej załatwienia. Faktycznie bowiem przy przyjętym przez Starostę założeniu były one pozbawione dla załatwienia sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Skoro takie czynności Starosta podejmował przez ponad 17 lat to niewątpliwie przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Do wniosków takich należałoby dojść nawet, gdyby przyjąć, że wniosek skarżącej z dnia 25 kwietnia 2000 r. podlegał merytorycznemu rozpatrzeniu, co też przyjął tut. Sąd w nieprawomocnym wyroku z dnia 4 lipca 2018 r. o sygn. akt II SA/Gl 235/18, którym uchylono w/w decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. i utrzymującą ją w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z [...] r. Analizując chronologię podejmowanych przez Starostę [...] w tym postępowaniu czynności należy bowiem stwierdzić, że były one zrealizowane w niczym nieuzasadnionych dużych odstępach czasu. Przykładowo dopiero postanowieniem z dnia [...] r. Starosta zawiesił postępowanie do czasu wydania decyzji deklaratoryjnej przez Wojewodę Śląskiego, przy czym z wnioskiem o wydanie takiej decyzji wystąpił dopiero dnia 2 czerwca 2011 r., a więc po upływie ponad 5 lat. Po zawieszeniu postępowania [...] r. dopiero pismem z dnia 7 kwietnia 2008 r. a więc po upływie ponad 2 lat Starota podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy istotnie objęta żądaniem o wypłatę odszkodowania nieruchomość faktycznie została zajęta pod drogę publiczną. Tak duże odstępy w podejmowaniu czynności procesowych nie były w żaden sposób usprawiedliwione, co świadczy o rażącym naruszeniu treści art. 12 oraz art. 35 Kpa. Biorąc powyższe pod uwagę należało na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ustawy p.p.s.a. stwierdzić, że Starosta [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O kosztach postępowania sądowego orzeczono zgodnie z jego wynikiem na podstawie art. 200, art. 205 § 1, art. 211 i art. 211 § 2 ustawy p.p.s.a. mr