II SAB/Gl 12/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 września 2024 r. sprawy ze skargi J. T. (T.) na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta Z. w przedmiocie dodatku węglowego oddala skargę. Pismem z 5 stycznia 2024 r. J. T. (dalej jako "skarżący") wniósł skargę na przewlekłe postępowanie [...] Centrum Świadczeń Rodzinnych i na przewlekłość postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej "Kolegium" lub "organ odwoławczy"). W skardze tej podkreślił, że 20 października 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wydał wyrok uwzględniający jego skargę i do dnia sporządzenia skargi nie zostały podjęte żadne kroki zmierzające do wykonania tego wyroku. W ocenie skarżącego organ administracji publicznej powinien zakończyć sprawę w terminie 30 dni lub też poinformować o nowym terminie załatwienia sprawy. W konsekwencji skarżący wystąpił o stwierdzenie, że w rozpoznawanej sprawie doszło do przewlekłości postępowania i naruszenia prawa do rozpoznania sprawy w terminie. Nadto skarżący wystąpił o przyznanie odszkodowania od obu organów administracji w wysokości po 10 000,00 zł oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Sprawa dotycząca przewlekłości postępowania przez Kolegium została wydzielona do odrębnego postępowania i została rozstrzygnięta przez tut. Sąd wyrokiem z dnia 5 czerwca 2024 r., sygn. akt II SAB/Gl 10/24. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Z. wyjaśnił, że skarżący w dniu 16 września 2022 r. złożył w [...] Centrum Świadczeń Rodzinnych wniosek o wypłatę dodatku węglowego. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ I instancji odmówił mu, w drodze decyzji administracyjnej z dnia 16 listopada 2022 r., wypłaty dodatku węglowego. Od tej decyzji z skarżący złożył odwołanie 1 grudnia 2022 r. do Kolegium, które decyzją z dnia 12 grudnia 2022 r. uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W ramach ponownego rozpatrywania wniosku wyznaczono skarżącemu termin przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, który następnie na jego prośbę był wielokrotnie przekładany. Z uwagi na fakt, iż skarżący nie wpuścił uprawnionych pracowników organu pomocy społecznej celem przeprowadzenia wywiadu, organ I instancji wydał w dniu 22 lutego 2023 r. decyzję odmawiającą przyznania mu prawa do dodatku węglowego. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie do organu odwoławczego 10 marca 2023 r., który decyzją z dnia 14 kwietnia 2023 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Decyzję Kolegium skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Organ I instancji w odpowiedzi na pismo Kolegium z dnia 12 maja 2023 r. przekazał uwierzytelnione akta sprawa do organu odwoławczego w dniu 16 maja 2023 r. W dniu 15 grudnia 2023 r. skarżący złożył skargę (ponaglenie datowane na dzień 13 grudnia 2023 r.) na przewlekłość postępowania organu I instancji do Kolegium. Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2023 r. organ odwoławczy uznał ponaglenie za nieuzasadnione. Ponadto organ I instancji wyjaśnił, że do dnia 1 lutego 2024 r. nie otrzymał prawomocnego wyroku w sprawie swojej skargi na decyzję Kolegium z dnia 14 kwietnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie przyjdzie wskazać, że w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) – dalej: "p.p.s.a.", kontrola sprawowana przez sąd administracyjny sprowadza się do badania zgodności z prawem działalności administracji publicznej i polega ona na ocenie, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie przy tym do treści art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., przedmiotem skargi do sądu administracyjnego może być brak działań administracji publicznej w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie. Z treści przywołanych wyżej przepisów ustawy procesowej wynika przy tym, że zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji w procedowaniu może przybrać dwie postaci - bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572) – dalej "k.p.a." bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. i mamy z nią do czynienia nie tylko w przypadku, gdy pomimo upływu terminu sprawa nie jest załatwiona, ale również wówczas, gdy organ odmawia jej rozpoznania lub załatwienia, bo mylnie sądzi, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej. Z kolei przewlekłość postępowania to sytuacja, w której postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.), czyli innymi słowy, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie podejmuje rozstrzygnięcia, mimo że brak jest do tego przeszkód (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 - dostępna w internetowej Centralnej Bacie Orzeczeń Sądów administracyjnych). Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności bądź stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa stwierdzając równocześnie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Ponadto - w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. - w przypadku, o którym mowa w powołanym art. 149 § 1, sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w przywołanym art. 154 § 6 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala (art. 151 p.p.s.a.). Zauważyć również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarga skarżącego została poprzedzona złożeniem ponaglenia do Kolegium. W aktach sprawy znajduje się pismo skarżącego z 13 grudnia 2023 r. kierowane do Kolegium, za pośrednictwem organu I instancji, stanowiące ponaglenie w sprawie na przewlekłość prowadzonego postępowania po wydaniu wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach z 20 października 2023 r. Na wstępie przedmiotowych rozważań przyjdzie zauważyć, że skarga do tutejszego Sądu została skierowana do organu administracji publicznej 5 stycznia 2024 r. Równocześnie dostrzec należy, że tutejszy Sąd pismem z 29 stycznia 2024 r. przekazał organowi odwoławczemu prawomocny wyrok z 20 października 2024 r. i akta sprawy. Do wskazanego organu pismo tutejszego Sądu wraz z aktami wpłynęły 30 stycznia 2024 r. co wynika z datownika znajdującego się na aktach sądowych. Oznacza to, że dopiero od 1 lutego 2024 r. dla wskazanego organu administracji publicznej rozpoczął się bieg terminu do rozpoznania sprawy, a w tym przypadku do przekazania akt do organu I instancji celem przeprowadzenia postępowania zgodnie ze wskazaniami zamieszczonymi w przywoływanym powyżej wyroku tutejszego Sądu. W świetle przedstawionych powyżej rozważań przyjdzie stwierdzić, że skarga skarżącego jest chybiona, ponieważ została wniesione przed otrzymaniem przez organy administracji publicznej akt administracyjnych zalegających w tutejszym Sądzie. Rozważenia wymaga inna kwestia, a mianowicie, czy organy te, a zwłaszcza organ I instancji uprawniony był do ponownego prowadzenia postępowania administracyjnego. Mając na uwadze fakt, że wskazany wyrok nie legitymował się przymiotem prawomocności tym samym organy administracji nie były zobowiązane do prowadzenia postępowania administracyjnego. Dodatkowo podnieść należy, że dopiero z chwilą uzyskania informacji zamieszczonych w pisemnym uzasadnieniu organ znał motywy, którymi kierował się Sąd uwzględniający wniesioną skargę. Przedstawiony stan faktyczny w sprawie pozwala uznać, że w sprawie tej organ I instancji nie dopuścił się przewlekłości prowadzonego postępowania, jak również nie można w realiach tej sprawy mówić o przewlekłości prowadzonego postępowania, ponieważ organ ten fizycznie aktami sprawy nie dysponował. Nadto podkreślenia wymaga to, że może zaistnieć sytuacja, gdy organ ten nie będzie się w tej sprawie już w drodze formalnej wypowiadał. W konsekwencji uznać należy, że wniesiona skarga jest przedwczesna. Na marginesie prowadzonych rozważań zaznaczyć należy, że skarżący w trakcie prowadzonego postępowania ubiegał się o przyznanie prawa pomocy w formie ustanowienia adwokata z urzędu i w ramach stosownie prowadzonego postępowania tutejszy Sąd orzeczeniem referendarza sądowego odmówił przyznania w tej formy pomocy prawnej i w uzasadnieniu podkreślono, że sprawa jest prosta i nie wymaga udziału profesjonalnego pełnomocnika. Po wyznaczeniu terminu rozpoznania skargi skarżący ponowił swój wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego ustanowienie adwokata. Wniosek ten nie zawiera żadnych nowych elementów w stosunku do wcześniej rozpoznawanego i z tego powodu na tym etapie rozpoznawania sprawy Sąd uznał, że działania skarżącego są przejawem nadużycia prawa i rozpoznał sprawę pomimo złożenia wskazanego wniosku. Podkreślić należy, że obecnie sytuacja procesowa skarżącego jest inna, albowiem skorzystanie ze środka prawnego, którym jest skarga kasacyjna wymaga udziału profesjonalnego pełnomocnika, a zatem jeżeli skarżący będzie deklarował chęć skorzystania z takiej możliwości to wówczas ma otwartą drogę do ubiegania się o przyznanie takiego prawa pomocy, przy czym musi wówczas złożyć stosowny wniosek do tut. Sądu. Zważywszy wszystkie zaprezentowane wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że w rozpoznawanej sprawie organ I instancji nie dopuścił się bezczynności lub przewlekłości w prowadzeniu postępowania w stopniu mogącym uzasadniać uwzględnienie wniesionej skargi i dlatego działając na podstawie art. 132 oraz art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.