II SAB/Gl 15/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędzia WSA Andrzej Matan, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi W. D.(D.) na bezczynność Burmistrza K. w przedmiocie niewykonywania czynności nakazanych ustawą o nawozach i nawożeniu oddala skargę. Pismem z dnia 25 lutego 2016 r. W. D. powołując się na treść art. 101a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 446, dalej też jako u.s.g.) wniósł skargę na "ciągłe i trwałe niewykonywanie" przez Burmistrza K. w latach 2010 – 2016 obowiązków wynikających z ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. z 2015 r., poz. 625, dalej jako ustawa lub ustawa o nawozach i nawożeniu), w związku z działalnością "Z" w zakresie chowu świń na fermie trzody chlewnej zlokalizowanej w K. przy ul. [...]. Wniósł także o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi przedstawił zastrzeżenia co do sposobu zagospodarowania zgodnie z ustawą o nawozach i nawożeniu i warunkami udzielonego "Z" Sp. z o.o. decyzją Marszałka Województwa [...] w K. z dnia [...] r. nr [...] pozwolenia zintegrowanego dla instalacji do chowu świń na fermie trzody chlewnej zlokalizowanej przy ul. [...] w K., powstającej w związku z tą hodowlą gnojownicy. Podkreślono, że prowadząca przedmiotową fermę świń Spółka nie jest w stanie wykorzystać powstającej w toku hodowli gnojownicy jako nawozów naturalnych do nawożenia pól będących w jej posiadaniu oraz dzierżawionych – zgodnie z planem nawożenia. Posiada bowiem jedynie 30 ha gruntów, tymczasem deklarowana ilość gnojownicy zawiera ponad 31.660,00 kg azotu i zgodnie z pozwoleniem zintegrowanym może zostać zagospodarowana dopiero na polu o powierzchni ponad 313 ha. Nawet przy przyjęciu możliwości zbycia zgodnie z treścią art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy 30% produkowanej gnojownicy Spółka nie jest w stanie zagospodarować na posiadanych polach pozostałej jej ilości. Zbycie gnojownicy powinno być przy tym udokumentowane stosownymi umowami na rzecz nabywcy dysponującego stosownymi planami nawożenia, których kopię zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy przekazuje się właściwemu wójtowi. Zdaniem skarżącego Burmistrz K. takich planów nie przedstawił i dlatego istnieje podejrzenie, że Spółka dysponuje gnojownicą nielegalnie, a Burmistrz na to nie reaguje, chociaż do jego obowiązków należy posiadanie odpowiednich zaopiniowanych planów nawożenia. W konsekwencji istnieje prawdopodobieństwo, że pozwolenie zintegrowane jest przez Spółkę naruszane. Nadto skarżący zarzucił, że Burmistrz K. uchyla się od przeprowadzenia badań wód powierzchniowych i gruntowych celem sprawdzenia czy prowadzona przez Spółkę hodowla świń wód tych na terenie K. nie zanieczyszcza. Uzasadniając interes prawny do wniesienia skargi W. D. stwierdził, że jest mieszkańcem K. w jego interesie leży przestrzeganie przepisów gwarantujących ochronę środowiska naturalnego. W odpowiedzi na skargę Burmistrz K. wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o oddalenie. Podniósł, że do skargi wnoszonej na podstawie art. 101 a ustawy o samorządzie gminnym ma zastosowanie tryb przewidywany dla skargi wnoszonej zgodnie z treścią art. 101 tej ustawy. W sprawie ma zatem zastosowanie treść art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Przewidziany tym przepisem termin do wniesienia skargi nie został jednak zachowany. Alternatywnie wnosząc o oddalenie skargi Burmistrz K. podniósł, że zgodnie z ustawą o nawozach i nawożeniu nie jest on organem uprawnionym do nadzoru i kontroli w zakresie nawozów, nawożenia oraz środków wspomagających uprawę roślin. W tym zakresie uprawnienia przysługują wojewódzkim inspektorom ochrony środowiska. Podniósł nadto, że podejmował konkretne działania mające na celu wyeliminowanie ewentualnego zagrożenia dla środowiska związanego z prowadzoną przez firmę "Z." fermą świń. Zlecił także przeprowadzenie badań stanu wód powierzchniowych na terenie gminy K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje: Skarga jest dopuszczalna i podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Przesłanką dopuszczalności skargi na podstawie art. 101a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym jest zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 tej ustawy wcześniejsze bezskuteczne wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wymóg ten został zdaniem Sądu przez skarżącego dochowany gdyż za takie wezwanie należało uznać pismo do Burmistrza K. z dnia 23 lutego 2016 r. (kserokopia karta 28 akt sądowych), które zostało złożone w Urzędzie Miejskim w K. w tym samym dniu. Zostało ono podpisane między innymi przez W. D. W sytuacji gdy wnosi on skargę tylko w imieniu własnym (wyjaśnienie skarżącego w piśmie z dnia 13 czerwca 2016 r., karta 41 akt sądowych) należało przyjąć, że wezwanie to zostało wniesione również w jego własnym imieniu. Zachowany został również, wynikający z art. 53 § 2 ustawy p.p.s.a termin do wniesienia skargi w sytuacji, gdy została ona złożona w Urzędzie Miejskim w K. dnia 26 lutego 2016 r. (zobacz w tym względzie uchwałę NSA z dnia 27 czerwca 2016 r. sygn. akt I FPS 1/16). Skarga nie została wniesiona na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy p.p.s.a. i dlatego w sprawie nie ma zastosowania treść art. 58 § 1 pkt 5a tego aktu prawnego. Merytorycznie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności w związku z treścią art. 101 ust. 1 u.s.g., do której odpowiedniego stosowania odsyła art. 101a ust. 1 tej ustawy należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, iż w związku z zachowaniem się Burmistrza K. doszło w rozpatrywanej sprawie do naruszenia jego interesu prawnego. Skarga wnoszona w tym trybie nie ma charakteru actio popularis. Podstawą jej wniesienia jest nie tylko fakt naruszenia przez organ prawa przez m.in. niepodejmowanie czynności nakazanych prawem, ale równocześnie naruszenie tą bezczynnością konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień wnoszącego skargę, których źródło wynika z konkretnych przepisów prawa materialnego. Nie jest zatem wystarczające powoływanie się w tym względzie na ewentualny stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnień skarżącego. Takiego realnego i konkretnego naruszenia swojego interesu prawnego skarżący jednak nie wskazał. Ogólnie powołał się jedynie na zagrożenie ogólnego dobra jakim jest środowisko naturalne. Nie zostało nawet wykazane, że środowisko to w związku z działalnością "Z." Sp. z o.o. zostało w konkretny sposób naruszone, a w szczególności przez skażenie gleb i wód gruntowych nadmierną ilością azotu zawartego w gnojownicy. Przede wszystkim jednak nie zostało wykazane aby na Burmistrzu K. spoczywały w związku treścią ustawy o nawozach i nawożeniach, na którą powołano się w skardze, konkretne obowiązki, których realizacja miałaby polegać na podejmowaniu konkretnych czynności nakazanych prawem w rozumieniu art. 101a ustawy o samorządzie gminnym. Takich konkretnych obowiązków działania tego organu w oparciu o tę ustawę skarżący również w skardze nie wskazał. Również działając z urzędu Sąd nie stwierdził aby tego typu obowiązki zostały tą ustawą na Burmistrza K. nałożone. W szczególności nie można ich wyprowadzić z treści art. 18 tej ustawy. Obowiązki o jakich mowa w ustępie 6 tego artykułu obciążają nie organ wykonawczy gminy a podmiot prowadzący hodowlę świń i nabywcę nawozu naturalnego. Również z Rozdziału 6 tej ustawy nie wynika aby organ wykonawczy gminy posiadał kompetencje gdy chodzi o nadzór i kontrolę w zakresie nawozów i nawożenia oraz środków wspomagających uprawę roślin, z których wynikałyby dla tego organu obowiązki podejmowania konkretnych czynności nakazanych prawem w rozumieniu art. 101a ust. 1 u.s.g. – w związku z prowadzoną na terenie gminy hodowlą świń, powstającą w procesie tej hodowli gnojownicą i jej zagospodarowaniem jako nawozu naturalnego. Należy też zwrócić uwagę na przewidzianą w art. 41 ustawy o nawozach i nawożeniu odpowiedzialność karną m.in. za niewłaściwe stosowanie nawozów naturalnych lub nabywanie ich w sytuacji gdy nabywca nie posiada zaopiniowanego planu nawożenia. Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. ec