II SAB/Gl 2/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Bonifacy Bronkowski po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. M. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie nierozpoznania wniosku w sprawie zbadania zgodności z prawem uchwały dotyczącej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego p o s t a n a w i a odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] r. I. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na opieszałość i bezczynność Wojewody [...] polegającą na nierozpoznaniu wniosku o uchylenie uchwały Rady Miejskiej w C. nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta C. – "A". W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Wojewoda [...] nie podjął działań mających na celu wyeliminowanie nieprawidłowości i wad prawnych ww. uchwały. W związku z powyższym skarżący wnosi o uchylenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wskazując, że zapis dotyczący zakazu gromadzenia odpadów pochodzących z działalności podlegającej obligatoryjnemu obowiązkowi sporządzania raportu oddziaływania na środowisko oraz zakazu magazynowania produktów ropopochodnych na terenach przemysłowych jest niezgodny z prawem, a ponadto uniemożliwia mu prowadzenie działalności gospodarczej. Wojewoda [...] przekazał Sądowi skargę wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi w dniu [...] r. (data nadania w urzędzie pocztowym), wnosząc o jej odrzucenie. Jego zdaniem sprawa nie zalicza się do katalogu spraw wymienionych w art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz., 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2 tej ustawy) w trybie i na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Przedmiotowy zakres tej kontroli określony został w art. 3 p.p.s.a. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 – 4a tego przepisu. Oznacza to, że bezczynność ta może dotyczyć jedynie sytuacji, w których organ nie wydaje decyzji administracyjnych, niektórych postanowień (w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także rozstrzygających co do istoty, ponadto wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie) oraz innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przy czym w literaturze przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności (T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, s. 84). W rozpoznawanej sprawie skarżący zarzuca bezczynność Wojewodzie [...] polegającą na niewyeliminowaniu z obrotu prawnego wyżej opisanej uchwały w trybie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, zwanej dalej u.s.g. Art. 91 ust. 1 u.s.g. stanowi, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90. Z kolei przepis art. 93 ust. 1 u.s.g. stanowi, że po upływie terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Normy prawne zawarte w tym ostatnim przepisie są adresowane wyłącznie do organu nadzoru i stanowią odpowiednio zakaz wydania aktu nadzorczego stwierdzającego nieważność uchwały lub zarządzenia po upływie terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 u.s.g. oraz aktualizujące się w takiej sytuacji upoważnienie do zaskarżenia uchwały lub zarządzenia do sądu administracyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że wyłącznie od wojewody zależy, czy skorzysta ze swoich uprawnień nadzorczych. A zatem ani osoba fizyczna, ani prawna - poza gminą - nie może być uczestnikiem postępowania nadzorczego wojewody. Nie może też domagać się od tego organu nadzoru wydania rozstrzygnięcia nadzorczego ani podjęcia przez niego działania, które jest elementem działania nadzorczego poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia nadzorczego. Nakazanie wojewodzie wykonania czynności stanowiących część postępowania nadzorczego nie mieści się w przepisach regulujących właściwość rzeczową sądów administracyjnych. (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 1999 r., sygn. II S.A. 1244/98, LEX nr 47305 oraz wyrok NSA w z dnia 20 lipca 2004 r. sygn. OSK 629/04, LEX nr 158865). W konsekwencji uznać należy, że żaden podmiot zewnętrzny nie może skutecznie domagać się od wojewody zaskarżenia uchwały lub zarządzenia gminy do sądu administracyjnego w trybie art. 93 u.s.g. Podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może natomiast - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. Zatem brak skorzystania przez wojewodę z kompetencji, o których mowa w art. 91 i art. 93 u.s.g., nie pozbawia takiego podmiotu, którego interes prawny został naruszony uchwałą lub zarządzeniem gminy, możliwości kwestionowania legalności uchwały przez sądem administracyjnym. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, że wniosek skarżącego z dnia [...] r., uzupełniony następnie pismami z dnia [...] r. oraz z dnia [...] i [...] r., nie mógł doprowadzić do wszczęcia postępowania administracyjnego przed Wojewodą [...] i w konsekwencji do wydania przez ten organ aktu lub czynności rozstrzygającej o prawach i obowiązkach wnioskodawcy. Pismo to nie stanowiło również sygnału, który mógłby zainicjować wszczęcie takiego postępowania z urzędu. Zdaniem Sądu skorzystanie przez Wojewodę [...] jako organu nadzoru z kompetencji, o której mowa w art. 91 i art. 93 u.s.g., zależy bowiem od uznania tego organu i nieskorzystanie z tych kompetencji nie może być przedmiotem skargi na bezczynność organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. W konsekwencji uznać należało, że skarga na bezczynność organu nadzoru w zakresie skorzystania z kompetencji nadzorczych, o których mowa w art. 91 i art. 93 u.s.g. jest niedopuszczalna. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.