II SAB/Gl 75/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. J. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej Nr [...] z Oddziałami Przedszkolnymi w C. w przedmiocie udzielenia informacji dotyczącej udostępnienia danych osobowych ucznia p o s t a n a w i a: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącej kwotę 100 (sto) zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Pismem z 23 marca 2025 r. E. J. (dalej "Skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] z Oddziałami Przedszkolnymi w C. (dalej "Organ") w przedmiocie udzielenia informacji dotyczącej udostępnienia danych osobowych ucznia. Skarżąca wniosła o zobowiązanie Organu do wskazania źródła posiadania dokumentacji dotyczącej jej syna przez nauczyciela oraz podstaw prawnych przetwarzania tych danych osobowych. Ponadto o ukaranie Organu zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa za naruszenie obowiązków administratora danych osobowych oraz brak udzielenia wyczerpującej odpowiedzi na pisma Skarżącej, co stanowi bezczynność organu publicznego. W skardze zawarto także wniosek o zasądzenie kosztów postępowania. W ocenie Skarżącej brak udostępnienia przez Organ źródła posiadania dokumentów przez nauczyciela oraz podstaw prawnych ich przetwarzania stanowi naruszenie art. 5 ust. 1 lit a i c oraz ust. 13 i 14 RODO oraz art. 23 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. Dodatkowo Skarżąca zarzuciła Organowi naruszenie art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżąca wskazała, że Organ jako administrator danych osobowych jest zobowiązany do przestrzegania przepisów RODO oraz ustawy o ochronie danych osobowych, a także do zapewnienia przejrzystości działań związanych z przetwarzaniem danych uczniów i absolwentów szkoły. W przedmiotowej sprawie Organ nie wykazał należytej staranności w wyjaśnieniu okoliczności dostępu nauczyciela do dokumentacji syna Skarżącej, co może wskazywać na naruszenie zasad ochrony danych osobowych oraz przepisów dotyczących archiwizacji dokumentacji szkolnej. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej odrzucenie ze względu na wniesienie przez Skarżącą skargi na adres poczty elektronicznej Organu z pominięciem platformy ePUAP. W wyniku wezwania Sądu, Organ pismem z 18 maja 2025 r. uzupełnił skargę i po raz kolejny wniósł o jej odrzucenie. W ocenie Organu skarga nie dotyczy sprawy, która mogłaby zostać zakończona decyzją administracyjną, zaś w sprawach skarg i wniosków, o których mowa w dziale VIII k.p.a. nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Jednocześnie Organ, w wypadku nie uwzględnienia przez Sąd wniosku o odrzucenie skargi, wniósł o jej oddalenie. Zaznaczył, że dokumentacja o której mowa w skardze została pozyskana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa w ramach realizacji zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych szkoły, a dane osobowe syna Skarżącej były przetwarzane przez nauczycieli i pracowników szkoły na podstawie ustawy o ochronie danych osobowych. W piśmie procesowym z 6 czerwca 2025 r. Skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie podkreślając, że Organ nielegalnie udostępnił dokumentację jej syna, co stanowi naruszenie RODO. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.") prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Przepis art. 3 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych określają przepisy art. 3 § 2, 2a i 3, art. 4 i art. 5 p.p.s.a. Kognicja sądu administracyjnego w zakresie bezczynności i przewlekłości organów administracji publicznej wynika z art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Chodzi tu o bezczynność lub przewlekłość organu w sprawach dotyczących wydania decyzji administracyjnej, postanowienia wydawanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty, postanowienia wydawanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, czy też pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanej w indywidualnych sprawach, opinii zabezpieczających i odmowy ich wydania. Ponadto chodzi o bezczynność lub przewlekłość organu w sprawach dotyczących innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Dopuszczalność skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, składanej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., zależy zatem od tego, czy w danej sprawie dopuszczalna jest skarga na decyzje, postanowienia albo inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej. Innymi słowy, dopuszczalność skargi na bezczynność albo przewlekłe prowadzenie postępowania jest pochodną dopuszczalności skargi na inny rodzaj działalności administracji. Skarga na bezczynność albo przewlekłość nie jest dopuszczalna wówczas, gdy sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpatrzenia skargi na dany akt wskazany w art. 3 § 2 pkt 1- 4a p.p.s.a. Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. kontrola sądu administracyjnego obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Przepis ten stanowi podstawę do złożenia skargi na bezczynność lub przewlekłość w wydaniu tych aktów i czynności, które choć nie mieszczą się w katalogu określonym w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. ale mają charakter aktów lub czynności, na podstawie których strona otrzymuje prawo lub na stronę zostaje nałożony obowiązek. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca zaskarżyła bezczynność Organu w przedmiocie udzielenia odpowiedzi na pisma dotyczące źródła posiadania przez nauczyciela dokumentacji szkolnej jej syna oraz podstaw prawnych przetwarzania danych osobowych. Wskazać należy, że realizacja żądania Skarżącej nie wymaga konkretyzacji indywidualnym aktem administracyjnym (decyzją, postanowieniem lub innym aktem) lub czynnością w myśl art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., tj. nie następuje w drodze żadnego aktu bądź działania z zakresu administracji publicznej. Zdaniem Sądu, udzielenie odpowiedzi przez Organ na pisma Skarżącej w tym przedmiocie nie jest związane z wydaniem jakiegokolwiek aktu administracyjnego lub czynności administracyjnej jakie są wydawane w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej. Przedmiotem skargi nie jest zatem akt ani czynność, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. i w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. Dlatego brak wydania aktu bądź podjęcia czynności w tym zakresie przez Organ nie może zostać uznany za bezczynność bądź przewlekłość w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a. Również wszelkie skargi i wnioski dotyczące działania nauczycieli nie podlegają kontroli sądów administracyjnych. Nawet jeśli uznać, że korespondencja Skarżącej miała charakter skargi wnoszonej w trybie Działu VIII kodeksu postępowania administracyjnego (dalej "k.p.a."), to wskazać należy, że postępowanie w zakresie skarg i wniosków, choć unormowane w przepisach procedury administracyjnej nie stanowi postępowania, które zmierza do wydania decyzji administracyjnej lub innego aktu o charakterze władczym. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że w sprawach dotyczących postępowania skargowego (art. 227 k.p.a.) nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 października 2016 r., I OSK 2091/16; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 2011 r., II OSK 1961/11 - opubl. w internetowej bazie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wyjaśnić także należy, że w przypadku naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych, osoba, której dane dotyczą, może złożyć skargę do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej "PUODO"). Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie, PUODO – jeżeli doszło do naruszenia – w drodze decyzji administracyjnej stosuje odpowiednie środki naprawcze np. nakazuje przywrócenie stanu zgodnego z prawem. Postępowanie przed PUODO jest postępowaniem jednoinstancyjnym, a na decyzję PUODO przysługuje stronie skarga do sądu administracyjnego. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że w myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z kolei zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność) (pkt 1) lub postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość) (pkt 2). Ponaglenie wnosi się: do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie bądź do organu prowadzącego postępowanie jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 3 k.p.a.). Z powołanych wyżej przepisów wynika zatem, że wniesienie ponaglenia stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej. Brak ponaglenia do organu wyższego stopnia czyni skargę niedopuszczalną. Z akt sprawy wynika, że przed wniesieniem skargi Skarżąca wniosła ponaglenie do Organu, a nie do organu wyższego stopnia, którym w tym wypadku jest organ prowadzący szkołę czyli Burmistrz Miasta C. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.