II SO/Gl 8/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Bonifacy Bronkowski po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. T. o wymierzenie grzywny Prezydentowi Miasta T. za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami administracyjnymi i odpowiedzią na skargę w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwestii zażalenia organu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 stycznia 2015 r., sygn. akt II SO/Gl 8/14 postanawia: 1. uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 stycznia 2015 r., sygn. akt II SO/Gl 8/14; 2. wymierzyć Prezydentowi Miasta T. grzywnę w kwocie 800 (osiemset) złotych za nieprzekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach skargi, odpowiedzi na skargę oraz akt sprawy; 3. zasądzić od Prezydenta Miasta T. na rzecz wnioskodawczyni A. T. kwotę 340 zł (słownie: trzystu czterdziestu złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2015 r., sygn. akt II SO/GI 8/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wymierzył Prezydentowi Miasta T. grzywnę w kwocie [...] złotych za nieprzekazanie temu Sądowi skargi, odpowiedzi na skargę oraz akt sprawy. W ustawowym terminie Prezydent Miasta T. wniósł na powyższe postanowienie zażalenie, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania. W jego uzasadnieniu zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 55 § 1 w związku z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. polegające na mylnym przyjęciu, że sam fakt naruszenia obowiązku powoduje odpowiedzialność organu oraz pominięciu okoliczności, iż grzywna i związana z nią dolegliwość dla organu winna być proporcjonalna do negatywnych konsekwencji, jakie wnioskującemu o wymierzenie grzywny przyniosło niedopełnienie przez organ dyspozycji z art. 54 § 2 p.p.s.a. Dodatkowo zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. podnosząc, że przy wymierzaniu grzywny nie wzięto pod uwagę przyczyn niewypełnienia obowiązku, jak również tego, czy wnioskujący o wymierzenie grzywny poniósł negatywne konsekwencje z tym związane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 195 § 2 p.p.s.a. jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Od ponownie wydanego postanowienia przysługują środki odwoławcze na zasadach ogólnych. Stosując przywołaną wyżej regulację na gruncie tej sprawy uznać należało, że wniesione przez organ administracji zażalenie na postanowienie o wymierzeniu grzywny jest oczywiście uzasadnione, lecz tylko w zakresie uzasadnienia wysokości wymierzonej grzywny, a tym samym należało zaskarżone postanowienie uchylić i ponownie rozpatrzyć wniosek. Przede wszystkim wskazać należy, że stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (art. 54 § 2 p.p.s.a.). W myśl zaś art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Grzywna, o której mowa we wskazanym przepisie, ma charakter mieszany: dyscyplinująco-restrykcyjno-prewencyjny. Jest to zatem środek, którego zastosowanie ma doprowadzić do wykonania przez organ obowiązku z art. 54 § 1 p.p.s.a., jednakże wyłączną, materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie tego obowiązku w terminie przewidzianym w tym przepisie (por. post. NSA z dnia 5 lipca 2006 r. o sygn. akt II OSK 1024/06). Zabezpiecza on konstytucyjne prawo jednostki do rozpoznania jej sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), do czego konieczne jest otrzymanie przez sąd skargi wraz z wszystkimi, uporządkowanymi aktami sprawy. Zaznaczenia wymaga zatem, że dla wymierzenia grzywny nie mają znaczenia powody nieprzekazania przez organ skargi, wraz z aktami sprawy, sądowi administracyjnemu (por. post. NSA z dnia 28 listopada 2012 r. o sygn. akt I OZ 868/12). W tym wymiarze mieści się represyjność wskazanego środka prawnego, służąca także zapobieżeniu powtarzaniu się podobnych uchybień w przyszłości. W danej sprawie może być on przy tym wymierzany wielokrotnie, aż do ostatecznego, zupełnego, pełnego usunięcia przez organ stanu naruszenia dyspozycji art. 54 § 1 i 2 cytowanej ustawy (por. post. NSA z dnia 6 czerwca 2012 r. o sygn. akt I OZ 418/12). Godzi się wreszcie zauważyć, że instytucja wymierzenia grzywny, uregulowana w art. 55 § 1 p.p.s.a., służy ochronie jednej z naczelnych zasad postępowania sądowoadministracyjnego - wyrażonej w art. 7 tej ustawy - zasady szybkości postępowania przed sądem administracyjnym. Należy jednak zauważyć, że stosownie do treści art. 55 § 1 p.p.s.a., sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny, co oznacza, że rozstrzygając w tej kwestii, sąd administracyjny powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas, jaki upłynął od wniesienia skargi oraz czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (zob. T. Woś, w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. T. Woś, Warszawa 2011, s. 381). W rozpoznawanej sprawie zdaniem Sądu spełnione zostały przesłanki orzeczenia o wymierzeniu grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., bezspornym jest bowiem, że organ nie wykonał ustawowego obowiązku przekazania skargi w przewidzianym do tego terminie. Bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny pozostaje natomiast to, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi, może to mieć natomiast jedynie wpływ na jej wysokość, bowiem zadaniem grzywny nie jest tylko pełnienie funkcji dyscyplinującej, lecz także represyjnej i prewencyjnej. Uwzględniając przytoczoną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a. orzekł o wymierzeniu Prezydentowi Miasta T. grzywny w wysokości [...] zł. Według Sądu, ustalona grzywna jest adekwatna do stopnia naruszenia przez Prezydenta Miasta T. obowiązku określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a. i spełni swoje cele także w zakresie zdyscyplinowania tego organu do należytego jego wypełniania w przyszłości, przy tym nie przekracza ona wysokości jednokrotnej przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia (Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia [...]r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2014 r. (M.P. z 2015 r., poz. 179). Sąd wziął przy tym pod uwagę, że uchybienie terminu przez organ było znaczne, skarga została bowiem wniesiona do organu w dniu 16 czerwca 2014 r., tymczasem przekazano ją dopiero w dniu 12 stycznia 2015 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), a więc po upływie prawie 7 miesięcy od wniesienia skargi. Nastąpiło to przy tym nie z własnej inicjatywy organu ale dopiero w związku z doręczeniem mu przez Sąd wniosku skarżącej o wymierzenie grzywny. Dopiero też wtedy, bo dnia 9 stycznia 2015 r. Prezydent Miasta T. rozpoznał sprawę przez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania. Ustalając wysokość grzywny miał Sąd też na uwadze, że organ nie usprawiedliwił w żaden sposób, dlaczego przez tak długi czas nie wywiązywał się z obowiązku określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a. Nie do skarżonego organu lecz do Sądu należy przy tym ocena formalnych przesłanek wniesionej skargi. Nawet gdyby zatem przyjąć, że skarga zawierała braki formalne to i tak nie zwalniało to Prezydenta Miasta T. z obowiązku przekazania jej wraz z aktami sądowi w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia. Dla wymierzenia grzywny i jej wysokości nie może mieć też istotnego znaczenia czy nieprzekazanie w terminie skargi wiąże się ze szkodą dla skarżącej, co podkreślał organ. Bliższe rozstrzygnięcie tej kwestii wykracza nadto poza ramy postępowania o wymierzenie organowi grzywny ( z uwagi na jego specyfikę i zakres merytorycznego badania wniosku). Sąd uznał, że wymierzenie grzywny we wskazanej kwocie w najwłaściwszy sposób zrealizuje zarówno cel represyjny środka określonego w art. 55 § 1 P.p.s.a., jak również najlepiej zmobilizuje organ administracji do unikania podobnych uchybień w przyszłości. Zdaniem Sądu twierdzenia organu administracji, że skarżąca nie poniosła żadnych ujemnych skutków pozbawione jest natomiast podstaw, to organ ponosi bowiem odpowiedzialność za uniemożliwianie czy też utrudnianie realizacji przysługującego stronie prawa do szybkiego rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W niniejszej sytuacji nie można powiedzieć, aby strona miała możliwość skorzystania z tego prawa. O zwrocie kosztów postępowania postanowiono w oparciu o art. 209 w zw. z art. 64 § 3 oraz o art. 205 § 2 P.p.s.a. Przede wszystkim należy wskazać, że przy zasądzaniu kosztów zastępstwa procesowego nie miał zastosowania § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490). Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie nie jest bowiem należność pieniężna. W konsekwencji zasądzono wynagrodzenie radcy prawnego według stawki minimalnej 240 zł, określonej w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) ww. rozporządzenia. Biorąc pod uwagę nakład pracy pełnomocnika niezbędny do rozstrzygnięcia sprawy wszczętej przedmiotowym wnioskiem, a także nieskomplikowany charakter tej sprawy, Sąd nie znalazł również podstaw do podwyższenia stawki minimalnej, określonej w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) tego rozporządzenia.