II SO/Gl 9/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), po rozpoznaniu w dniu 6 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku G. G. w przedmiocie przyznania prawa pomocy na skutek wniesienia przez wnioskodawcę sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 sierpnia 2008 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie o sygn. akt II SAB/Gl 33/08 p o s t a n a w i a: zwolnić G. G. z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, a w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Pismem z dnia [...] r. G. G. wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. polegającą na niezałatwieniu w terminie zażalenia na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. w zakresie robót budowlanych. W skardze zawarty został również wniosek o zwolnienie z kosztów postępowania sądowego. W jego uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Zarządzeniem przewodniczącego Wydziału II z dnia 7 lipca 2008 r. II KO/Gl 89/08 przedmiotowa skarga została przekazana organowi, którego bezczynność zaskarżono, celem nadania jej dalszego biegu. Zgodnie bowiem z treścią art. 54 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, a organ ten przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Po zwrocie skargi wraz z aktami sprawy administracyjnej i odpowiedzią na skargę, skarga zarejestrowana została pod sygn. akt II SAB/Gl 33/08. G. G. wnioskując o przyznanie prawa pomocy odniósł się przede wszystkim do merytorycznych aspektów zaskarżonej bezczynności. Nadto w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym poinformował, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką i dwojgiem dzieci (w tym jedno małoletnie), na których utrzymanie przeznacza miesięcznie alimenty w wysokości [...] zł, deklarując jednocześnie brak nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. Jako jedyne źródło dochodu wskazał miesięczne wynagrodzenie w kwocie [...] zł brutto (tj. [...] zł netto) z tytułu umowy o pracę. W uzupełnieniu informacji zawartych w formularzu wniosku, G. G. nadesłał kserokopię wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] r., sygn. akt [...], którym w wyniku orzeczonej separacji ustalono m.in. wysokość zobowiązań alimentacyjnych, i tak wobec córki – [...] zł, syna i żony - po [...] zł dla każdego, płatnych miesięcznie. Wnioskodawca przedłożył także kserokopię deklaracji podatkowej za rok [...] r., informując, iż osiągnięty przez niego roczny dochód to kwota [...] zł. Na potwierdzenie kwoty osiąganego dochodu złożył zaświadczenie o wynagrodzeniu za pracę w miesiącach od maja do lipca [...] r. Nadto G. G. poinformował, załączając kserokopię aktu notarialnego, o zniesieniu w dniu [...] r. współwłasność pomiędzy nim a jego rodzicami i ustanowieniu dla jego osoby służebności mieszkania polegającą na prawie zajmowania pomieszczeń mieszkalnych znajdujących się na parterze jednopiętrowego domu, który wraz nieruchomością i budynkiem gospodarczym stanowił przedmiot tejże umowy, przy czym wnioskodawca wskazał, iż zajmuje lokal o powierzchni [...] m². Jak dowodzą nadesłane kopie miesięczne wydatki wnioskodawcy obejmujące opłatę za wodę i ścieki oraz energię elektryczną kształtują się na poziomie około [...] zł. Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2008 r. referendarz sądowy oddalił wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy. G. G. w ustawowym terminie wniósł od powyższego rozstrzygnięcia sprzeciw, podnosząc, iż zadeklarowana przez niego wysokość dochodów jest jak najbardziej prawdziwa. Argumentując wskazał, iż aby wywiązać się z bieżących alimentów, zaciąga na te cele pożyczki, co potwierdzać mają przesłane w załączeniu kserokopie umów z dnia [...] r. oraz [...] r. Wyjaśnił nadto, iż przyczyną zniesienia współwłasności nieruchomości była ciągła pomoc finansowa ze strony rodziców, którzy do chwili obecnej w razie potrzeby żywią go, ubierają czy opłacają media. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając wniosek o prawo pomocy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie fachowego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Jak wynika z treści powołanych przepisów, kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy. Ustawa w sposób precyzyjny określa warunki przyznania prawa pomocy, zaś kryteria te każdorazowo są odnoszone do sytuacji finansowej ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza podanych we wniosku okoliczności dokonywana w związku z przepisami ustawy daje odpowiedź, czy w odniesieniu do konkretnej sytuacji zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Występując o zwolnienie od kosztów sądowych, G. G. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w powyższym zakresie osobie fizycznej następuje, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ocena stanu majątkowego i rodzinnego wnioskodawcy, jak również jego możliwości finansowych, dokonana w oparciu o podniesione w sprawie okoliczności, prowadzi do wniosku, iż nie wykazano dostatecznie w rozpoznawanym wniosku, spełnia przesłanki do całkowitego uwzględnienia żądania. Warunkiem przyznania prawa pomocy jest wyjaśnienie wszelkich okoliczności dotyczących sytuacji materialnej osoby występującej z takim wnioskiem. Ocena, czy wnioskodawca kwalifikuje się do udzielenia mu wsparcia ze środków publicznych następuje po wszechstronnym zbadaniu jego sytuacji materialnej, co w niniejszej sprawie nie mogło do końca zostać zrealizowane. Wnioskodawca bowiem nie uwiarygodnił swych twierdzeń na regulowanie bieżących zobowiązań alimentacyjnych poprzez zaciągane na te cele pożyczki, bowiem jak wynika z nadesłanych kserokopii umów, zawarte zostały one w [...] r., przy czym oprócz spłaty alimentów jedna z ich dotyczy również pokrycia kosztów sądowych, druga natomiast zakupu przyczepy ciężarowej. Wskazać przyjdzie także, iż wnioskodawca zatrudniony jest na stanowisku kierowcy w przedsiębiorstwie prowadzonym przez B. G. Nadto zaznaczyć należy, iż G. G. zamieszkując z rodzicami, powinien razem z nimi partycypować w ponoszeniu wydatków związanych z utrzymaniem nieruchomości przy ul. [...] w R. Zatem należy przypuszczać, iż przedstawione rachunki nie są jedynie kosztami wnioskodawcy, ale również osób wspólnie z nim mieszkających. G. G. natomiast nie podał wysokości uzyskiwanych dochodów przez rodziców, którzy jak utrzymuje pomagają mu finansowo, co utrudnia znacznie ocenę możliwości majątkowych wnioskodawcy i jego najbliższych. Tym samym nie dołożył należytej staranności w wykazaniu niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania. Nie wskazał także innych niezbędnych wydatków, jak np. kosztów wyżywienia, zakupu środków czystości czy ubrań. Podkreślić należy, iż skierowane do niego wezwania miały na celu wyjaśnienie kwestii, jakie są niezbędne przy orzekaniu w sprawie prawa pomocy. Brak potwierdzenia, nawet poprzez sporządzenie orientacyjnego kosztorysu aktualnie ponoszonych wydatków, nie pozwolił na jednoznaczną ocenę jaki uszczerbek w koniecznym utrzymaniu wnioskodawcy spowoduje opłacenie w sprawie kosztów sądowych. Sam fakt, że wnioskodawca uzyskuje dochód niższy niż wysokość zobowiązań alimentacyjnych, pozostając na utrzymaniu rodziców, nie usprawiedliwia jeszcze zwolnienia z kosztów postępowania sądowego. G. G. nie podniósł, iż jest osobą chorą, a zatem nie usprawiedliwiona jest jego stagnacja i brak działania w dążeniu do polepszenia swojego bytu egzystencjalnego poprzez pozyskanie dodatkowego źródła dochodu. Jakkolwiek bowiem sytuacja materialna wnioskodawcy przedstawia się jako trudna, to jednak nie oznacza, iż nie może ona ulec zmianie na późniejszym etapie postępowania sądowego. Jednocześnie zwrócić należy uwagę, że nawet gdyby okazało się, że wpływy ze świadczeń otrzymywanych przez rodziców wnioskodawcy wystarczają tylko na pokrycie bieżących potrzeb, to powinien on podjąć, w miarę możliwości, niezbędne kroki do poprawy swojej sytuacji życiowej. Sąd wychodząc naprzeciw uznał jednak, że obecna sytuacja finansowa wnioskodawcy nie pozwala na wygospodarowanie sumy pieniężnej na pokrycie wpisu sądowego. Konieczność stałej opłaty alimentów niewątpliwie podwyższa wydatki. Wskazać należy, iż uiszczenie przedmiotowej opłaty zakłóci płynność finansową miesięcznych wydatków, tym bardziej, iż nie wykazał on, czy jego rodzice uzyskują stały dochód, który pozwoliłby na utrzymanie równowagi finansowej. Zważyć przyjdzie, że ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o jego przyznanie. To na niej bowiem ciąży obowiązek należytego udowodnienia, że przewidziana w art. 246 § 1 p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy została spełniona. Konsekwencją braku dostatecznych dowodów potwierdzających prawdziwość przedstawionych w rozpoznawanej sprawie twierdzeń jest częściowe uwzględnienie żądań. Mając na uwadze przytoczoną powyżej argumentację, Sąd działając w trybie art. 260 p.p.s.a. na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.