III SA/Gl 1001/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 3 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. S. B., działając przez pełnomocnika, złożył skargę z dnia [...] r. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., którą utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] r. określającą Stronie wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za [...] r. w kwocie [...] zł. W skardze został zawarty wniosek o wstrzymanie przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji. Do odpowiedzi na skargę organ dołączył postanowienie z dnia [...] r. odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik Strony skarżącej wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji przez Sąd. W uzasadnieniu zauważył, że decyzje te mogą być wzruszone w toku wszczętego postępowania sądowego i że sposób prowadzenia dotychczasowego postępowania egzekucyjnego wskazuje, że brak wstrzymania wykonania grozi Skarżącemu niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody i niebezpieczeństwem spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dalej wskazał, że Skarżący dał organowi podatkowemu gwarancję spłaty zobowiązania podatkowego poprzez wyjawienie dobrowolne faktu, że jest właścicielem nieobciążonej nieruchomości w miejscowości T., której wartość jest większa niż wysokość egzekwowanego zobowiązania podatkowego. Przy tym Strona zaproponowała, aby organ egzekucyjny ustanowił hipotekę na przedmiotowej nieruchomości na zabezpieczenie egzekwowanej kwoty. Zaznaczył też, że organ egzekucyjny nie jest skłonny do jakichkolwiek ustępstw mimo przedłożonych gwarancji wyegzekwowania należności podatkowych oraz że organ podjął czynności egzekucyjne uniemożliwiające Skarżącemu kontynuację działalności gospodarczej, a także prowadzące do wypowiedzenia umów kredytowych zawartych z bankiem i postawienia ich w stan natychmiastowej wykonalności na kwotę [...] zł. Zauważony przy tym, że zostały zajęte wszystkie rachunki bankowe (firmy i osoby fizycznej), na których przyznane były linie kredytowe w wysokości odpowiednio [...] zł i [...] zł wykorzystane w całości. Z tego powodu Skarżący został pozbawiony możliwości rozliczania się z kontrahentami i regulowania zobowiązań z tego wynikających. Poza tym z uwagi na zajęcie rachunków Skarżący nie jest w stanie realizować swoich comiesięcznych zobowiązań wobec banku, gdyż bank jest zobowiązany do natychmiastowego przekazania wpłacanych środków organowi egzekucyjnemu. Na potwierdzenie powyższych okoliczności do wniosku została dołączona kserokopia pisma z dnia [...] r. kierowanego do organu egzekucyjnego w sprawie zmiany środka egzekucyjnego. W aktach postępowania egzekucyjnego znajduje się pismo [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] r. kierowane do Dyrektora Izby Skarbowej w K., z którego wynika, że organ ten nie znalazł podstaw do wstrzymania wykonania decyzji w trybie art. 239f Ordynacji podatkowej, tj. nie przyjął zabezpieczenia oraz nie dokonał prawomocnego wpisu hipoteki. Stwierdzono również, że podatnik posiada zaległości wobec tego organu wyłącznie z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc [...] r., a dodatkowo prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie wniosku wierzyciela Urzędu Gminy R. w sprawie niezapłaconego podatku od nieruchomości III rata za [...] r. w kwocie [...] zł, a także że posiada majątek w postaci nieruchomości gruntowej położonej w T. o pow. [...] ha. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwaną dalej P.p.s.a.) (pogrubienia i podkreślenia Sądu) P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z przepisu tego wynika, że sąd może wstrzymać wykonanie danego aktu administracyjnego uzależniając to od zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności albo w drodze egzekucji administracyjnej albo w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. "Niebezpieczeństwo" zaistnienia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków" musi wynikać z racjonalnej oceny zakresu, zasad i trybu wykonania aktu w czasie zawisłości skargi w danej sprawie sądowoadministracyjnej. Pojęcia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków" jako zwroty niedookreślone wymagają konkretyzacji w danych sytuacjach. Przyjmuje się, że przy przesłance "znacznej szkody" chodzi o taką szkodę (majątkową a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (postanowienie NSA z dnia 20.12.2004 r. sygn. akt GZ 138/04 oraz B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005, komentarz do art. 61). Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na wnioskodawcy. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne (zob. postanowienie NSA z dnia 18 października 2011 r., II GSK 2060/11, LEX nr 984625). Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, strona ma obowiązek uprawdopodobnić istnienie konkretnych i obiektywnych okoliczności pozwalających przyjąć, że wstrzymanie wykonania aktu jest zasadne. Nie wystarcza jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonania decyzji. Twierdzenia strony o niebezpieczeństwie spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wypadku wykonania decyzji, powinny zostać poparte dokumentami, które uwiarygodniłyby sytuację skarżącego (zob. postanowienie NSA z dnia 18 października 2011 r., II GSK 1799/11, LEX nr 965117). Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty. Oznacza to, że sąd nie bada zasadności samej skargi na etapie rozpoznania wniosku (zob. postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2011 r., II OZ 1047/11, LEX nr 984678). Tym samym, aby taka ocena sądu nastąpiła, zainicjowana złożonym wnioskiem o wstrzymanie, strona winna uzasadnić ten wniosek powołując się na określone okoliczności faktyczne i uprawdopodobnić możliwość ich wystąpienia, działając we własnym interesie. Przytoczenie jedynie treści powyższego przepisu, jak i ogólne powoływanie się na szkodę wyrządzoną w wyniku przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego uniemożliwia jego merytoryczną ocenę w ramach zasady skargowości. Sąd jednak z urzędu uwzględnia okoliczności mające związek ze złożonym wnioskiem, które wynikają z akt sprawy. W niniejszej sprawie pełnomocnik Strony skarżącej powołał się na pewne okoliczności uzasadniające wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, tj. na to, że Skarżący: 1/ wnosił o ustanowienie hipoteki zabezpieczającej na ujawnionej dobrowolnie nieruchomości, 2/ poprzez zajęcie rachunków został pozbawiony możliwości rozliczania się z kontrahentami i regulowania zobowiązań z tego wynikających, 3/ nie jest w stanie realizować swoich comiesięcznych zobowiązań wobec banku, gdyż bank jest zobowiązany do natychmiastowego przekazania wpłacanych środków organowi egzekucyjnemu, co może doprowadzić do wypowiedzenia umów kredytowych na kwotę [...] zł. Na potwierdzenie powyższych okoliczności dołączona została kserokopia pisma Strony z dnia [...] r. kierowanego do organu egzekucyjnego w sprawie zmiany środka egzekucyjnego. W świetle tych okoliczności i przedłożonych dowodów oraz innych dowodów znajdujących się w aktach, tj. pisma organu z dnia [...] r. opisanego powyżej, Sąd oceniając ten wniosek uznał, że w tym stanie nie może być uwzględniony. Z okoliczności tych nie wynika, że możliwym jest zaistnienie tak poważnych niebezpieczeństw, jakie zostały wymienione w cytowanym przepisie (znaczna szkoda, trudne do odwrócenia skutki). Chociaż powołano się na powyższe okoliczności, to udowodniono istnienie tylko pierwszej, co do pozostałych to nie wykazano ani nawet nie uprawdopodobniono ich istnienia. Gdyby Sąd nawet przyjął, że one wystąpiły, to mogłyby one być uznane dopiero za przyczyny (niebezpieczeństwo) ewentualnego skutku (wyrządzenie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków), który mógłby być uznany za realny w przypadku wykazania: - jaki jest majątek firmy i osoby fizycznej (współmałżonka) podlegający egzekucji, a także jaka jest jego szacunkowa wartość, - ile wynoszą dochody z prowadzonej działalności i inne, - czy w drodze egzekucji dochodzone są też inne należności i ich wielkość, - jakie działania podjął organ egzekucyjny (np. hipoteka, zastaw skarbowy, zajęcie ruchomości, zajęcie gotówki w kasie i rachunków bankowych) i jak one zabezpieczają już interes wierzyciela, a jednocześnie uniemożliwiają dalsze prowadzenie działalności gospodarczej ewentualnie funkcjonowanie gospodarstwa domowego, - czy i w jakim zakresie dalsze prowadzenie egzekucji poprzez zajęcie rachunku i wyprzedaż majątku doprowadzi od zerwania kontraktów handlowych, a w następstwie tego nawet do likwidacji przedsiębiorstwa. Z samego zestawienia faktów, że zaległości podatkowe wynoszą ponad [...] zł, toczy się egzekucja z rachunków bankowych, Strona posiada nieruchomość nie podlegającą egzekucji, nie wynika wniosek, że w wyniku podjętych działań egzekucyjnych powstanie u Skarżącego znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki. Wyczerpanie limitów kredytowych oznacza, że Strona nie mogła skorzystać z tego źródła finansowania, jeśli chodzi o płatności kontrahentom. W przypadku, gdy przy zajęciu rachunków Strona wpłaca określone kwoty, to oznacza, że istnieje inne źródło generowania gotówki. Poza tym z zasady sama szkoda powstała z tytułu dokonanych czynności egzekucyjnych ma charakter restytucyjny, ponieważ wiąże się świadczeniem pieniężnym, które ze swej natury jest świadczeniem odwracalnym. Oznacza to, że w razie ewentualnego prawomocnego uwzględnienia skargi, po merytorycznym rozpoznaniu sprawy, jeśli Strona poniesie szkodę z powodu niezgodnego z prawem działania organu, ma roszczenie o jej naprawienie. Sama możliwość uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd, a także sposób prowadzenia egzekucji nie stanowi podstawy do wstrzymania zaskarżonej decyzji, gdyż na tym etapie postępowania Sąd nie bada zasadności samej skargi. Niniejsza odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie pozbawia jednak Strony prawa do składania kolejnego takiego wniosku wraz ze stosownym jego uzasadnieniem. Natomiast w tym stanie faktycznym i prawnym Sąd, działając na podstawie art. 61 § 3 "a contrario" P.p.s.a., postanowił odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.