III SA/Gl 1030/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Adam Gołuch, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi Gminy O. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z dnia 28 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie rozpatrzenia skargi na Wójta Gminy uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze. Rozstrzygnięciem nadzorczym z 28 września 2023 r. nr [...] Wojewoda Śląski (dalej jako organ nadzoru) powołując się na art. 91 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r., poz. 40 ze zm. – dalej jako "u.s.g.") stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy O. z dnia 24 sierpnia 2023 r. nr [...]. W uzasadnieniu swojego stanowiska wyjaśnił, że wskazana wyżej uchwała w sprawie rozpatrzenia skargi na Wójta Gminy O. (dalej również jako Wójt Gminy) jest niezgodna z prawem, to jest art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 902 – dalej jako u.d.i.p.). Zgodnie bowiem z tym przepisem do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – dalej jako p.p.s.a.), z tym że: 1) przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi; 2) skargę rozpatruje się w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę. Powyższy przepis stanowi lex specialis w stosunku do przepisów Działu VIII k.p.a., a w szczególności w stosunku do przepisów art. 227 - 240 k.p.a. W sytuacji zatem ustalenia przez Radę Gminy O. (dalej również jako Rada Gminy), że doszło do nieudostępnienia informacji publicznej, złożona skarga powinna była zostać uznana za skargę na bezczynność Wójta Gminy oraz przekazana zgodnie z właściwością do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (za pośrednictwem organu, który dopuścił się zwłoki w udostępnieniu informacji publicznej). Natomiast merytoryczne rozpatrzenie tej skargi w trybie art. 229 pkt 3 k.p.a. przez Radę Gminy O. było w tym przypadku sprzeczne z prawem. Uchybienie to Wojewoda Śląski uznał za istotne naruszenie prawa, które nie może być tolerowane w demokratycznym państwie. Rada Gminy rozpatrując skargę na bezczynność Wójta Gminy O. istotnie naruszyła przepisy dotyczące właściwości, w tym art. 229 pkt 3 k.p.a. oraz art. 21 u.d.i.p. Ponieważ chodzi tu o wady kwalifikowane, z powodu których cały akt nie powinien wejść w ogóle do obrotu prawnego dlatego też na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 40 ze zm. – dalej jako u.s.g.) organ nadzoru stwierdził nieważność wydanej 24 sierpnia 2023 r. uchwały nr [...]. Rozstrzygnięcie to Gmina O., reprezentowana przez Wójta Gminy, zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Organowi nadzoru zarzuciła naruszenie art. 91 ust. 1 w zw. z art. 93 u.s.g. W oparciu o powyższe domagała się uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego oraz zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wyjaśniła, że organ nadzoru błędnie przyjął, że skarga na Wójta Gminy O. stanowiła skargę na jego bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. Nie zgodziła się z zarzutem jakoby naruszyła przepisy o właściwości. Podniosła, że z treści uchwały wynikało, że Wójt udzielił we właściwym terminie odpowiedź na złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Odpowiedź ta została jednak przez autora skargi potraktowana jako konieczność prowadzenia dalszej polemiki z organami gminy. Nie wynikało z niej jakoby intencją wnoszącego skargę było złożenie skargi na bezczynność Wójta Gminy. Dlatego w jej ocenie art. 21 u.d.i.p. nie powinien mieć zastosowania. Tym bardziej, że autor skargi nadużywa prawa składając liczne wnioski o udostępnienie informacji publicznej w celu dezorganizacji pracy organów gminy. Ponadto czyni tak posługując się fikcyjnym imieniem i nazwiskiem po to aby sugerować, że również inne osoby domagają się udostępnienia informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski podtrzymał w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym. Dodatkowo, cytując fragment złożonej na Wójta Gminy O. skargi, stwierdził, że jej intencja była jednoznaczna. Natomiast Rada Gminy błędnie przyjęła, że jest właściwa do jej rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Stwierdzenie przez organ nadzoru nieważności uchwały organu gminy wymaga wykazania, że uchwałą tą organ gminy dopuścił się istotnego naruszenia prawa, co wynika z przepisów art. 91 ust. 1 w zw. z ust. 4 u.s.g. Zdaniem Sądu uchwała Rady Gminy O. z dnia 24 sierpnia 2023 r. nr [...] nie narusza prawa w żadnym stopniu. Uchwała ta jest "reakcją" na pismo obywatela z 5 czerwca 2023 r., którego treść należy tu przytoczyć w całości. Jest ona następująca: Złożyłem wniosek w którym poprosiłem o udostępnienie rejestru faktur (wcześniej nie było problemu) za miesiąc maj 2023 r. We wniosku przywołałem orzeczenie sądu w sprawie sygn. II SAB/Ol 66/19 Wójt pismem [...] z dnia 2 czerwca pan C. poinformował, że przeprowadził śledztwo. Co prawda nie zapisał, że zakres wniosku nie jest informacją publiczną tylko napisał, że jej nie udostępni. Pan C. nie czyta wniosków tylko śle jak leci. Kiedy skończy się ten cyrk ? Wójtowi zarzucam pozbawienie mnie należnego prawa. Żądam aby w uchwale RG zawarto uzasadnienie prawne zajętego stanowiska. Potraktowanie tego pisma przez Radę Gminy jako skargi z art. 227 k.p.a. i w rezultacie podjęcie uchwały z 24 sierpnia 2023 r. było słuszne. Wszak w piśmie tym obywatel wprost zarzucił Wójtowi nienależyte wykonywanie obowiązków (nie czyta wniosków, śle jak leci, uprawia cyrk, pozbawia go należnego prawa), co jest przedmiotem skargi z art. 227 k.p.a. Ponadto, domaga się zajęcia stanowiska przez Radę Gminy, a więc przez organ umocowany w art. 229 pkt 3 k.p.a. do rozpatrzenia skargi na Wójta. Rozpatrzenie skargi przez Radę Gminy w tym trybie było prawidłowe i nie ma tu mowy o żadnym naruszeniu prawa, nie mówiąc już o istotnym jego naruszeniu, co zwalnia Sąd ze snucia dywagacji na temat, co należy rozumieć pod pojęciem istotne naruszenie prawa. Nie jest wykluczone, że pismo to jest jednocześnie skargą na bezczynność organu w udostępnianiu informacji publicznej, podlegającej rozstrzygnięciu przez sąd administracyjny, ale nie świadczy to o tym, że podejmując uchwałę z 24 sierpnia 2023 r. Rada Gminy naruszyła prawo. W istocie w piśmie tym obywatel nawiązał do jego prawa do uzyskania informacji publicznej, ale nie jest wykluczona sytuacja, kiedy jednym pismem obywatel domaga się spełnienia dwóch i więcej żądań i uruchamia równoległe procedury. Nic prostszego jak wezwanie autora pisma do doprecyzowania swego stanowiska. Pogląd Wojewody, że pismo to należało potraktować wyłącznie jako skargę do sądu jest błędny. Trzeba jednak zwrócić uwagę na to, że nie ma w tym piśmie żadnej wzmianki o tym, by było kierowane do sądu i by obywatel oczekiwał rozpatrzenia tej sprawy przez sąd. Wręcz przeciwnie, obywatel domagał się zajęcia stanowiska przez RG (czyli Radę Gminy). Co więcej, postępowanie przed sądem administracyjnym jest skargowe, uruchamia je skarga uprawnionego podmiotu, którym Wojewoda nie jest. Tymczasem, wymuszając na Gminie potraktowanie pisma obywatela jako skargi do sądu administracyjnego, organ nadzoru przyznał sobie kompetencje do ingerowania w postępowanie, w którym nie jest uczestnikiem i nie ma żadnych kompetencji. Nie może zatem decydować za organ gminy, jakie stanowisko procesowe ma zająć w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej, bo kontrola prawidłowości tego postępowania będzie należała do sądu administracyjnego i nie może decydować za stronę tego postępowania z jakich środków zaskarżenia ma korzystać. W ostateczności uchwała Rady Gminy nie pozbawiła obywatela prawa do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Uznając w tym stanie stanowisko Gminy za zgodne z prawem, Sąd uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody na podstawie art. 148 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634).