III SA/Gl 1036/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 10 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. j. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w postaci należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z [...] 2014 r., skarżąca Spółka reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego domagała się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w postaci należnego od wniesionej skargi wpisu. W jego uzasadnieniu podała, że zajmuje się wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych oraz montażem wentylacji i klimatyzacji. Działalność ta w ubiegłym roku obrotowym przyniosła stratę rzędu 3.125.549,12 zł. Podobnie w chwili obecnej Spółka nie realizuje żadnych umów. Jej przychody wynoszą 0 zł. A ponieważ na skutek prowadzonego postępowania egzekucyjnego jej majątek został zajęty, wartość środków trwałych, którymi dysponuje oszacowała na 11.080,63 zł. Dodatkowo wskazała, że stan rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku to kwota ujemna wynosząca (-) 172,05 zł. Natomiast blokada środków dotyczy kwoty 1.605.850,63 zł, podczas gdy kaucje gwarancyjne oraz pozostałe należności od kontrahentów wynoszą 219.297,81 zł. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono: - raport kasowy za styczeń 2014 r., gdzie po stronie WN i MA odnotowano operacje rzędu 12.879,15 zł; - deklaracje VAT za okres od lutego 2014 r. do kwietnia 2014 r., gdzie podstawa opodatkowania wynosiła: 54.700,00 zł, 53.246,00 zł, 140.027,00 zł oraz od maja 2014 r. do lipca 2014 r., gdzie nabycie towarów i usług wynosiło: 200,00 zł, 3.697,00 zł i 6.527,00 zł przy zerowej podstawie opodatkowania; - bilans wraz z rachunkiem zysków i strat, z którego ustalono, że przychody Spółki ze sprzedaży na koniec 2013 r. wynosiły 7.764.863,20 zł, a środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych kształtowały się na poziomie 52.428,43 zł. Ponadto kapitał Spółki obejmuje: kapitał (fundusz) podstawowy (581.700,00 zł) oraz kapitał (fundusz) rezerwowy (2.164.702,68 zł); - wyciągi z rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy, gdzie zaksięgowane operacje uznaniowe wynosiły następujące kwoty: 18.497,56 zł i 984,00 zł (czerwiec) oraz 7.462,41 zł (lipiec); - zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem z [...] maja 2014 r.; - zeznania podatkowe wspólników F. i A. K., z których ustalono, że prowadzona przez nich Spółka nie jest jedynym źródłem ich utrzymania, mianowicie F. K. prowadzi jeszcze usługi rehabilitacyjne, z których w 2013 r. uzyskał przychód rzędu 81.489,00 zł, dodatkowo w zeznaniu PIT-38 wykazał inne przychody rzędu 16.000,00 zł, z kolei A. K. wykonuje jeszcze usługi serwisowe, z których uzyskał w 2013 r. przychód rzędu 577.223,90 zł, podczas gdy z innych źródeł zadeklarował przychody w kwocie 34.000,00 zł (vide: PIT-38). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, że przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej – prawa do sądu pod warunkiem, że ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. - Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004 r., str. 319). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie analiza sytuacji finansowej strony skarżącej, dokonana w oparciu o przedłożone do akt dokumenty źródłowe, nie daje podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Należy bowiem zauważyć, że skarżąca Spółka poza kapitałem (funduszem) podstawowym (581.700,00 zł) posiada jeszcze kapitał (fundusz) rezerwowy (2.164.702,68 zł). Wprawdzie za ubiegły rok obrotowy poniosła stratę w kwocie 2.936.636,74 zł (PIT/B), niemniej jednak okoliczność ta nie może mieć znaczenia przesądzającego, jako że strata powstała wskutek nadwyżki kosztów nad uzyskanym przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego). Nie stanowi natomiast o braku środków finansowych (vide: przychód za 2013 r. rzędu 9.958.832,10 zł). Nie może więc przemawiać za uwzględnieniem złożonego wniosku i traktowaniem skarżącej Spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów funkcjonujących w obrocie gospodarczym. Tym bardziej, że w doktrynie utrwalony został pogląd, zgodnie z którym koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). Również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie przyjmuje się, że koszty sporów sądowych stanowią część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, a zatem zdolność do ich ponoszenia należy badać przede wszystkim z uwzględnieniem osiąganych przychodów, a nie dochodów (por. postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1543/13, LEX nr 1422842 oraz postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 2 lipca 2004 r., sygn. akt I SA/Gd 269/04, LEX nr 220385). Mając zatem na uwadze powyższe rozpoznający sprawę uznał, że należny od skargi wpis sądowy, do którego uiszczenia Spółka będzie zobowiązana może się znaleźć w strukturze szeroko rozumianych kosztów działalności przyjmujących dużo większe wartości (tj. 12.895.468,84 zł w roku 2013). Wprawdzie z dokumentów przedłożonych do akt sprawy wynika, że Spółka posiada zablokowany rachunek bankowy w Bank "A", niemniej jednak okoliczność ta nie może mieć znaczenia przesądzającego. Zajęcie konta bankowego czy prowadzenie innych czynności egzekucyjnych, samo w sobie, nie oznacza utraty możliwości ponoszenia wydatków, w tym kosztów sądowych, do których zalicza się wpis od skargi. Należy bowiem zauważyć, że w razie zajęcia na zabezpieczenie rachunku bankowego przedsiębiorcy, sąd na wniosek obowiązanego złożony w terminie tygodniowym od dnia doręczenia mu postanowienia o zabezpieczeniu określa, jakie kwoty można pobierać na bieżące wypłaty wynagrodzeń za pracę wraz z podatkiem od wynagrodzenia i innymi ustawowymi ciężarami, a także na bieżące koszty prowadzonej działalności gospodarczej (art. 7522 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego – t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.). Podobna zasada obowiązuje w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym przez organ administracji (vide: art.166a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.). Zatem fakt zabezpieczenia rachunku bankowego nie jest tożsamy z niemożliwością korzystania przez obowiązanego z rachunku bankowego, a tego typu blokada środków do oznaczonej wysokości na rachunku nie oznacza niemożności korzystania z rachunku przez Spółkę (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 174/14, LEX nr 1450513). Powyższe potwierdzają przedłożone do akt wyciągi z konta, na których zaksięgowane operacje uznaniowe wynosiły w czerwcu 18.497,56 zł i 984,00 zł, a w lipcu 7.462,41 zł. Na uwagę zasługuje również fakt, że wnioskodawcą jest Spółka jawna, co oznacza, że ocena zasadności złożonego wniosku nie może odbywać się w oderwaniu od oceny sytuacji finansowej wspólników tejże Spółki. Stosownie bowiem do art. 22 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1030) każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką. Również art. 115 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) stanowi, iż wspólnik spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej oraz komplementariusz spółki komandytowej albo komandytowo-akcyjnej odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki. A ponieważ z dokumentów przedłożonych przy piśmie z dnia [...] września 2014 r. wynika, że F. K. prowadzi jeszcze usługi rehabilitacyjne, z których w 2013 r. uzyskał przychód rzędu 81.489,00 zł, dodatkowo w zeznaniu PIT-38 wykazał inne przychody rzędu 16.000,00 zł. Z kolei A. K. wykonuje jeszcze usługi serwisowe, z których uzyskał w 2013 r. przychód rzędu 577.223,90 zł, podczas gdy z innych źródeł zadeklarował przychody w kwocie 34.000,00 zł (vide: PIT-38), brak było podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Skarżąca Spółka nie wykazała jakoby jej sytuacja materialna oraz jej wspólników uniemożliwiała poniesienie należnego od wniesionej skargi wpisu. Tym bardziej, że w zeznaniu podatkowym PIT-36L F. K. wykazano nadpłatę rzędu 11.996,00 zł, a w zeznaniu PIT-36L A. K. nadpłatę w kwocie 17.172,00 zł. Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.