III SA/Gl 1036/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. j. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z należnego od wniesionej skargi kasacyjnej wpisu sądowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z [...] r. skarżąca Spółka reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego domagała się zwolnienia z należnego od wniesionej skargi kasacyjnej wpisu sądowego. W jego uzasadnieniu podała, że zajmuje się robotami budowlanymi związanymi ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych oraz montażem wentylacji i klimatyzacji. Działalność ta w ubiegłym roku obrotowym przyniosła stratę rzędu 49.999,79 zł, albowiem do maja 2014 r. Spółka nie realizowała nowych umów. Jej przychody wynosiły 0 zł. Natomiast majątek oszacowano na 4.840,22 zł. Ponieważ wobec Spółki prowadzone jest postępowanie egzekucyjne rachunek w [...] został zajęty. Blokada środków dotyczy kwoty 1.527.974,85 zł. Wprawdzie kaucje gwarancyjne oraz pozostałe należności od kontrahentów wynoszą ok. 200.000,00 zł, niemniej jednak według stanu na 2014 r. zostały one zajęte w toku egzekucji. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy nadesłano: - deklaracje VAT za okres od lutego 2015 r. do kwietnia 2015 r., gdzie podstawa opodatkowania wynosiła: 5.000,00 zł, 5.000,00 zł i 5.000,00 zł, a nabycie towarów i usług kształtowało się na poziomie: 7.256,00 zł, 2.898,00 zł i 2.772,00 zł; - bilans wraz z rachunkiem zysków i strat, z którego ustalono, że przychody Spółki ze sprzedaży na koniec 2014 r. wynosiły 260.227,23 zł, podczas gdy przychody operacyjne zamykały się w kwocie 37.312,32 zł, poza kapitałem podstawowym (581.700,00 zł) Spółka posiada też kapitał (fundusz) rezerwowy (2.945.283,65 zł); - wyciągi z rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy; - zeznania podatkowe wspólników F. i A. K. (PIT-36L), z których ustalono, że prowadzona przez nich Spółka w 2014 r. wypracowała przychód rzędu 297.539,55 zł i po potrąceniu o koszty jego uzyskania w kwocie 338.347,00 zł poniosła stratę w wysokości 40.807,45 zł (PIT/B). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, że przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej – prawa do sądu pod warunkiem, że ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z należnego od wniesionej skargi kasacyjnej wpisu sądowego. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. - Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004 r., str. 319). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie przedłożony do akt materiał dowodowy nie dawał podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Jak bowiem ustalono skarżąca Spółka poza kapitałem (funduszem) podstawowym (581.700,00 zł) posiadała jeszcze kapitał (fundusz) rezerwowy w kwocie 2.945.283,65 zł, który w porównaniu do roku 2013 uległ zwiększeniu o 780.580,97 zł. Wprawdzie w 2014 r. poniosła stratę w kwocie 40.807,45 zł (PIT/B), niemniej jednak okoliczność ta nie może mieć znaczenia przesądzającego, jako że strata powstała wskutek nadwyżki kosztów nad uzyskanym przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego). Nie stanowi natomiast o braku środków finansowych (vide: przychód za 2014 r. rzędu 297.539,55 zł). Nie może więc przemawiać za uwzględnieniem złożonego wniosku i traktowaniem skarżącej Spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów funkcjonujących w obrocie gospodarczym. Tym bardziej, że w doktrynie utrwalony został pogląd, zgodnie z którym koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). Również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie przyjmuje się, że koszty sporów sądowych stanowią część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, a zatem zdolność do ich ponoszenia należy badać przede wszystkim z uwzględnieniem osiąganych przychodów, a nie dochodów (por. postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1543/13, LEX nr 1422842 oraz postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 2 lipca 2004 r., sygn. akt I SA/Gd 269/04, LEX nr 220385). Mając zatem na uwadze powyższe rozpoznający sprawę uznał, że należny od wniesionej skargi kasacyjnej wpis sądowy, do którego uiszczenia Spółka będzie zobowiązana może się znaleźć w strukturze szeroko rozumianych kosztów działalności przyjmujących dużo większe wartości (tj. 338.347,00 zł w 2014 r.). Wprawdzie z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że Spółka posiadała zablokowany rachunek bankowy w [...], niemniej jednak okoliczność ta nie może mieć znaczenia przesądzającego, jako że wyciąg z [...] r. informacji tej już nie zawiera. Ponadto wynika z niego, że przyznano jej kredyt, którego warunki i wysokość nie zostały podane. Można jedynie wnioskować, że skoro go uruchomiono to sytuacja finansowa Spółki wbrew podanym w treści formularza (druk PPPr) danym nie jest aż tak trudna, gdyż posiada zdolność kredytową pozwalającą na regularne spłacanie zaciągniętych zobowiązań. Bezspornym jest bowiem, że udzielając powyższy kredyt bank dokonał oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i nie pozwoliłby na zaciągnięcie zobowiązań finansowych, gdyby uznały, że Spółka nie daje gwarancji jego spłaty. To oznacza, że nie wykazano jakoby sytuacja materialna Spółki i jej wspólników uniemożliwiała poniesienie należnego od wniesionej skargi kasacyjnej wpisu. Tym bardziej, że wpis od skargi w kwocie 10.363,00 zł uiszczono nie wnosząc od wydanego [...] r. postanowienia w przedmiocie odmowy prawa pomocy sprzeciwu, a należny na obecnym etapie sprawy wpis od skargi kasacyjnej wynosi połowę tej kwoty. Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.