III SA/Gl 1048/18

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. L. (L.) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca domagała się zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, iż wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mężem i córką. Ich miesięczne dochody wynoszą łącznie 7.000,00 zł netto. Kwota ta obejmuje wynagrodzenie za pracę skarżącej (2.800,00 zł), jej męża (2.100,00 zł) oraz córki (2.100,00 zł). Powyższe środki przeznaczają na bieżące utrzymanie oraz opłaty za media (300,00 zł) i podatek od nieruchomości (230,00 zł), jako że wspólnie z mężem posiadają dom o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolną (nieużytek). Dodatkowo spłacają raty zaciągniętego kredytu ustalone na poziomie 1.600,00 zł. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, Lex 1405477). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Skarżąca jak wynika z analizy formularza nie kwalifikuje się do osób znajdujących się w ubóstwie lub mogących popaść w ubóstwo wskutek partycypowania w kosztach niniejszego postępowania. Z zestawienia zadeklarowanych w rubryce nr 10 dochodów i ponoszonych wydatków (vide: rubryka nr 11) wynika, że pozostaje nadwyżka, której wysokość pozwala, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania, uiścić należny od wniesionej skargi wpis sądowy w kwocie 500,00 zł, a także inne mogące się pojawić w przyszłości opłaty sądowe i wydatki. To z kolei oznacza, że domaganie się zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia kłóci się z ratio legis instytucji przyznania prawa pomocy, jako że ta nie może chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż jej celem jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. Tadeusz Woś, Hanna Knysiak-Molczyk oraz Marta Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 r., str. 628). Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.