III SA/Gl 1067/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant St. sekr. sąd. Anna Charchuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi L.Z. na ocenę projektu Zarządu Województwa [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania środkami unijnymi w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] 1. stwierdza, iż ocena formalna wniosku o nr [...] została dokonana z naruszeniem prawa, 2. zasądza od Zarządu Województwa [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W skardze skierowanej do sądu administracyjnego L. Z., reprezentowany przez pełnomocnika, domagał się stwierdzenia, że ocena projektu skarżącego złożonego w ramach projektu pod tytułem "[...] na terenie "A" w W. rozpisanego w celu wykonania Infrastruktury Turystycznej Regionalnego Programu Operacyjnego [...] na lata [...], któremu nadano numer [...] została dokonana z naruszeniem prawa. W szczególności tej ocenie zarzucił naruszenie art. 61 § 2 Kodeksu cywilnego oraz art. 30b ustawy z 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. nr 84, poz. 712) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Skargę skierował przeciwko Marszałkowi Województwa [...]. Uzasadniając tak sformułowane zarzuty wyjaśnił, iż wniosek aplikacyjny w ramach projektu pod tytułem "[...] na terenie "A" w W. złożył [...]r. w "B". [...]r. p. D. M. wysłała na adres elektroniczny skarżącego, podany we wniosku aplikacyjnym [...], wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Równolegle pismo zawierające wezwanie wysłano do skarżącego przesyłką pocztową, która do adresata dotarła [...]r. Na uzupełnienie braków wyznaczono 5 dni roboczych od dnia doręczenia wezwania. Uzupełniony wniosek złożono [...]r. Dalej wskazał, że telefonicznie skontaktował się ze "B", gdzie uzyskał informację, iż za początkową datę terminu do uzupełnienia wniosku przyjęto dzień wysłania wezwania drogą elektroniczną, tj. [...]r. z adresu elektronicznego [...]. Tymczasem do skarżącego nie dotarł mail zawierajmy wezwanie. Dotarł on na inną skrzynkę pocztową. Potwierdził ten fakt administrator strony internetowej skarżącego p. P.D. w piśmie z [...]r.. Ustalił, iż pismo wraz załącznikiem zawierającym wezwanie dotarło na adres elektroniczny [...]. Posiadacz tego adresu "C" sp. z o.o. z siedzibą w J. potwierdził ten fakt i przedstawił wydruk strony elektronicznej skrzynki pocztowej. Wszystkie dokumenty zostały dołączone do protestu z dnia [...]r. Pismem z [...]r. podpisanym przez Zastępcę Dyrektora Wydziału Rozwoju Regionalnego Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] poinformowano skarżącego o negatywnym rozpatrzeniu jego protestu dotyczącego oceny formalnej wniosku o numerze [...]. Skarżacy nie zgodził się z przedstawioną w tym piśmie argumentacją, podnosząc, że aby uznać, że oświadczenie woli doszło do adresata w trybie art. 61 § 2 Kodeksu cywilnego, czyli drogą elektroniczną, musi być wprowadzone do środka komunikacji elektronicznej w taki sposób, by adresat mógł się z nim zapoznać. Tymczasem na elektroniczny adres skarżącego, jego skrzynkę pocztową [...]r. nie dotarło wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Wprawdzie Urząd Marszałkowski posiada potwierdzenie wysłania maila, lecz nie posiada dowodu jego dotarcia do adresata. Zatem nie może skutecznie wykazać, że oświadczenie dotarło do adresata. Za tym, że pojawiały się problemy z elektroniczną formą doręczania korespondencji przemawia i to, iż w nowo rozpisanych konkursach dopisano już, że za doręczenie wezwania drogą elektroniczna uznaje się moment telefonicznego potwierdzenia dotarcia poczty, faksu do adresata. W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa [...], jako Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa [...] wniósł o oddalenie skargi. Na wstępie podniósł, że skarżący błędnie określił stronę, bowiem to nie Marszałek Województwa, lecz Zarząd Województwa jest organem właściwym w sprawach związanych z realizacją programów operacyjnych. Także w odniesieniu do Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata [...]. Zatem to Zarząd Województwa, jako instytucja zarządzająca tym programem uprawniona była do poinformowania o sposobie załatwienia protestu. Ta teza znalazła potwierdzenie w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 10 lipca 2009 r. sygn. akt III SA/Gl 616/09. Podkreślono także, że dla profesjonalnego pełnomocnika, reprezentującego skarżącego nie powinno to było budzić wątpliwości bowiem w Szczegółowym Opisie Priorytetów Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] ( wersja z [...]r.) mającym zastosowanie do konkursu nr [...] ogłoszonego [...]r. w części dotyczącej Działania 3.2Infrastruktura około turystyczna Poddziałania 3.2.1 Infrastruktura około turystyczna/przedsiębiorstwa, instytucja zarządzająca została wskazana – jest to Zarząd Województwa, który wykonuje zadania przez Wydział Rozwoju Regionalnego Urzędu Marszałkowskiego. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, że wniosek został prawidłowo, zgodnie z procedurą oceniony pod względem formalnym. Po ujawnieniu jego braków wezwano skarżącego do ich uzupełnienia zgodnie z Regulaminem konkursu drogą elektroniczną. Zgodnie bowiem z § 3 ust. 8 Regulaminu "termin na poprawę lub uzupełnienie wniosku o dofinansowanie wynosi 5 dni roboczych od daty doręczenia wnioskodawcy wezwania do uzupełnienia wniosku. Za doręczenie wezwania uznaje się jego przesłanie za pomocą faksu lub poczty elektronicznej na numer/adres podany we wniosku. Potwierdzeniem przesłania pisma jest wydruk raportu z faksu lub e-maila". Zatem wysłanie e-maila z wezwaniem na adres skarżącego podany we wniosku, co zostało potwierdzone wydrukiem z raportu było prawidłowe, a od dnia wysłania wezwania biegł termin do usunięcia braków wniosku. Dlatego protest nie mógł odnieść skutku. W ocenie Zarządu Województwa przedstawiona interpretacja faktów znajduje uzasadnienie w treści art. 61 § 2 K.c oraz doktrynie prawa cywilnego. W przypadku oświadczeń woli składanych drogą elektroniczną ustawodawca opowiedział się za teorią doręczenia, przyjmującą, że oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła się z nim zapoznać z jego treścią. Zatem dla skutecznego złożenia oświadczenia droga elektroniczną, w świetle art. 61 § 2 k.c. miarodajna jest chwila, w której wprowadzono treść oświadczenia do środka komunikacji elektronicznej, który należy do adresata lub kontrolowany jest przez niego. Powoła się na wyrok Sądu Najwyższego z 10 grudnia 2003 r. sygn. akt V CZ 127/03. Na koniec zauważył, ze wnioskodawca składając wniosek powinien szczegółowo zapoznać się z warunkami konkursu, w tym dotyczącymi doręczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Nie kierują się zasadami słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. Poddanie kontroli sądów administracyjnych na podstawie art. 30c ustawy z 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. nr 84, poz. 712) wyników oceny wniosków o przyznanie dofinansowania w ramach programów regionalnych nie wpłynęło na zmianę tego kryterium. Przedmiotem zaskarżenia do wojewódzkiego sądu administracyjnego w rozpoznawanej sprawie jest informacja o negatywnym wyniku procedury odwoławczej (ostateczna negatywna ocena projektu), przy czym skarga sądowoadministracyjna jest dopuszczalna dopiero po wyczerpaniu środków odwoławczych przewidzianych w realizacji programu operacyjnego, po otrzymaniu przez stronę informacji o negatywnym wyniku procedury odwoławczej. Badając legalność przeprowadzonej oceny projektu przez instytucję zarządzającą w szczególnym trybie uregulowanym ustawą o zasadach prowadzenia polityki rozwoju wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę dokonanej przez organ oceny projektu pod względem zgodności z prawem. Zaskarżona do sądu administracyjnego ocena projektu dokonana w procesie czteroetapowego modelu stosowania prawa jest kontrolowana pod kątem jej zgodności z przepisami prawa materialnego oraz z przepisami postępowania, którymi są regulacje ustawowe oraz te zawarte w systemie realizacji programu operacyjnego. Przed przystąpieniem do meritum sprawy przypomnieć przyjdzie, że Regionalny Program Operacyjny Województwa [...] na lata [...] został zatwierdzony decyzją Komisji Europejskiej z dnia [...] r. i przyjęty uchwałą Zarządu Województwa [...] nr [...] z dnia [...] r. (vide komunikat Zarządu Województwa opublikowany w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z [...] r. nr [...], poz. [...]). Jest programem operacyjnym o jakim mowa w 15 ust. 1 i 4 pkt 1 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Zatem nie obejmuje go wyłącznie z art. 8 ustawy z 7 listopada 2008 r. o zamianie niektórych ustaw w związku z wdrażaniem funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności (Dz. U. nr.216, poz. 1370), a droga sądowa w niniejszej sprawie jest dopuszczalna. Po drugie, zgodnie z art. 5 pkt 2 i art. 25 ust. 1 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju instytucją zarządzającą Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa [...] jest Zarząd Województwa i to ta instytucja w świetle art. 30b ust. 4 w związku z art. 30a ust. 3 cytowanej ustawy była zobowiązana do poinformowania na piśmie skarżącego o wynikach procedury odwoławczej. W myśl pkt 1.1 podręcznika Procedur Wdrażania Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata [...] instytucja zarządzająca, jaką jest Zarząd Województwa swoje obowiązki realizuje poprzez poszczególne komórki funkcjonujące w ramach Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...]. Słusznie także podkreślono w odpowiedzi na skargę, że w Szczegółowym Opisie Priorytetów Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] ( wersja z [...]r.) mającym zastosowanie do konkursu nr [...] ogłoszonego [...]r. w części dotyczącej Działania 3.2Infrastruktura około turystyczna Poddziałania 3.2.1 Infrastruktura około turystyczna/przedsiębiorstwa, instytucja zarządzająca została wskazana – jest to Zarząd Województwa, który wykonuje zadania przez Wydział Rozwoju Regionalnego Urzędu Marszałkowskiego. Zatem pismo Zastępcy Dyrektora Wydziału Rozwoju Regionalnego z dnia [...]r. informujące o negatywnym załatwieniu protestu, a w konsekwencji o negatywnej ocenie wniosku skarżącego należało uznać za pisemną informację pochodzącą od instytucji zarządzającej Programem i sporządzone w jej imieniu i na jej rachunek. Przechodząc do zasadniczego zarzutu skargi, tj. wadliwie, z naruszeniem art. 61 § 1 Kodeksu cywilnego, dokonanej oceny wniosku skarżącego zauważyć przede wszystkim należy, że składanie i odbieranie oświadczenia woli w postaci elektronicznej wymaga spełnienia określonych wymagań technicznych a także warunków, które umożliwiają wprowadzenie oświadczenia woli do środka komunikacji elektronicznej w taki sposób, aby adresat oświadczenia mógł się zapoznać z jego treścią. Wobec tego podstawowym warunkiem składania oświadczeń woli w postaci elektronicznej jest posiadanie przez składającego oświadczenie woli, jak również przez adresata oświadczenia urządzeń elektronicznych, np. komputera, wyposażonych w potrzebne oprogramowanie, które umożliwiają wysyłanie i odbieranie danych na odległość przez Internet, bez obecności nadawcy i adresata oświadczenia oraz przechowywanie i przetwarzanie tych danych w pamięci komputera. Drugim, równie ważnym warunkiem jest prawidłowa transmisja danych zawierających oświadczenie między systemami teleinformatycznymi, przede wszystkim za pomocą poczty elektronicznej, a to wymaga korzystania z usług operatora usług telekomunikacyjnych polegających na utworzeniu dla usługobiorcy konta pocztowego (tzw. elektronicznej skrzynki pocztowej) z indywidualnym adresem internetowym, umożliwienia dostępu do Internetu oraz transmisji danych lub sygnałów między zakończeniami sieci telekomunikacyjnej. Zauważyć w tym miejscu należy, iż w adresie elektronicznej skrzynki pocztowej zbudowanym z dwóch podstawowych członów pierwszy zawiera informację o adresacie, a drugi znajdujący się po symbolu @ określa domenę, czyli symbol hosta (serwera), który obsługuje korespondencję nadawcy-odbiorcy. Host najczęściej oznacza dostawcę usług internetowych albo firmę udostępniającą serwer darmowych kont pocztowych. Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2003 r. sygn. akt I CN 384/01 ( baza LEX 358821), że "złożenie oświadczenia woli wyrażonego w postaci elektronicznej - w rozumieniu art. 61 § 2 k.c. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 lutego 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 49, poz. 408) - polega na tym, że oświadczenie jest prawidłowo wprowadzone do urządzenia elektronicznego (komputera) nadawcy, i przekazane przez Internet - za pomocą narzędzi programowych umożliwiających indywidualne wysyłanie i odbieranie danych na odległość - trafia ono do operatora usług telekomunikacyjnych (serwera dostawcy usług internetowych) i od razu jest dostępne dla adresata oświadczenia - posiadacza tzw. elektronicznej skrzynki pocztowej". Sąd uznał także iż takie rozumienie pojęcia "środków elektronicznych" odpowiada sformułowaniu zawartemu w Dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r., 98/34/EC (zmienionej przez Dyrektywę nr 98/48/EC z dnia 20 lipca 1998 r.) o zasadach dostarczania informacji o zakresie technicznych standardów i regulacji (tzw. dyrektywa transparentna). Odnosząc te rozważania do okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy za niesporny należy uznać fakt wysłania z adresu elektronicznego [...] w dniu [...] r. o godz. [...] min [...] korespondencji elektronicznej - maila zawierającego wezwanie skarżącego do uzupełnienia braków wniosku aplikacyjnego. Korespondencję skierowano na adres [...], tj. adres firmy skarżącego podany we wniosku aplikacyjnym. Dopisek w adresie "biz." oznacza typ domeny biznesowej. Skarżący uprawdopodobnił za pomocą pisemnego oświadczenia administratora domeny internetowej [...] P. D. z [...]r. , że mail nie dotarł na serwer adresata w sposób umożliwiający mu zapoznanie się z treścią wezwania. Trafił na inne konto pod adres [...]. Posiadacz tego konta spółka z ograniczoną odpowiedzialnością "C" z siedzibą w J. udostępniła wydruk z programu Outlok - obsługującego komunikację elektroniczną – jej domenę internetową z widocznym nadawcą "D.M." i datą oraz godziną wysłania. W tej sytuacji nie można jednoznacznie stwierdzić, że wezwanie do uzupełnienia braków wniosku dotarło do operatora usług telekomunikacyjnych (serwera dostawcy usług internetowych) i od razu było dostępne dla adresata oświadczenia, skarżącego będącego posiadaczem tzw. elektronicznej skrzynki pocztowej. Wszelkie wątpliwości powinny być tłumaczone na korzyść wnioskodawcy. Takiego wnioskowania nie podważa zapis § 3 ust. 8 Regulaminu konkursu nr [...] w ramach Priorytetu III "Turystyka" Działania 3.2 Infrastruktura okołoturystyczna, Poddziałania 3.2.1 Infrastruktura okołoturystyczna/przedsiębiorstwa" , zgodnie z którym "termin na poprawę lub uzupełnienie wniosku o dofinansowanie wynosi 5 dni roboczych od daty doręczenia wnioskodawcy wezwania do uzupełnienia wniosku. Za doręczenie wezwania uznaje się jego przesłanie za pomocą faksu lub poczty elektronicznej na numer/adres podany we wniosku. Potwierdzeniem przesłania pisma jest wydruk raportu z faksu lub e-maila". Na pewno wydruk będzie stanowił dowód wysłania e-maila, lecz dowodem jego otrzymania przez adresata wiadomości będzie tylko wówczas, gdy przesłane droga elektroniczna wezwanie dotrze na serwer, na którym umieszczona jest elektroniczna skrzynka pocztowa adresata w taki sposób, ze będzie się on mógł obiektywnie zapoznać z treścią wiadomości. Sąd zauważa także, iż przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nawet ze zmianami wprowadzonymi art. 30 c i 30 e ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju nie przewidują prowadzenia przez sądy administracyjne postępowania dowodowego. Wyjątkowo sąd może na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuścić uzupełniający dowód z dokumentu. Celem tego postępowania dowodowego nie jest jednak ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie, lecz wyłącznie ocena, czy organ ustalił ten stan zgodnie z regułami procedury konkursowej, a następnie, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego. Sąd administracyjny nie jest zatem uprawniony do dokonywania ustaleń, które miałyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy załatwionej zaskarżoną negatywna ocena projektu. Może on dokonywać jedynie takich ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem tejże decyzji. Dlatego Sąd nie dążył do ustalenia, czy sporny e-mail został przez jego odbiorcę przekierowany na skrzynkę skarżącego i kiedy, czy też nie. Chociaż wydruk z domeny internetowej odbiorcy wiadomości mógłby wskazywać na przesłanie dalej spornej wiadomości bądź wysłanie odpowiedzi. Wobec powyższego na podstawie art. 30c ust. 3 pkt 1 ustawy o zasadach polityki rozwoju należało stwierdzić, iż ocena projektu skarżącego nr [...] została przeprowadzona w sposób naruszający prawo. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Zarząd Województwa winien uwzględnić powyższe zapatrywania sądu w kwestii skuteczności doręczania oświadczeń drogą elektroniczną przy użyciu Internetu. Ponownie rozważy kwestię terminowości uzupełnienia przez skarżącego braków wniosku po ewentualnym pełnym wyjaśnieniu losów "zaginionego" e-maila zawierającego wezwanie do uzupełnienia braków. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi