III SA/Gl 1091/24
WyrokWSA w Gliwicach2025-06-03
Skład orzekający: Marzanna Sałuda, Adam Gołuch, Beata Machcińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kuratorowi ustanowionemu dla strony nieobecnej w postępowaniu administracyjnym przysługuje wynagrodzenie za czynności w drugiej instancji, a jeśli tak, to w jakiej wysokości i na podstawie jakich przepisów?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wynagrodzenie kuratora ustanowionego dla strony nieobecnej w postępowaniu administracyjnym należy do kosztów postępowania. Choć brak jest szczegółowych regulacji w tym zakresie, dopuszczalne jest odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących wynagrodzenia kuratorów w sprawach cywilnych, w szczególności rozporządzenia z 2018 roku. Sąd nie podzielił jednak stanowiska skarżącego o możliwości analogicznego stosowania przepisów dotyczących wynagrodzenia za drugą instancję w postępowaniu administracyjnym, uznając, że postępowanie administracyjne jest mniej sformalizowane i nakład pracy kuratora w tej sprawie był znikomy, co uzasadnia przyznane przez organ wynagrodzenie.Stan faktyczny
Skarżący, L. S., ustanowiony kuratorem dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika postępowania administracyjnego, złożył wniosek o ustalenie wynagrodzenia za reprezentowanie uczestnika w postępowaniu pierwszoinstancyjnym oraz przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym (SKO). Organ I instancji przyznał wynagrodzenie w kwocie 192,00 zł netto plus VAT oraz zwrot wydatków. SKO uchyliło to postanowienie i umorzyło postępowanie, wskazując na nieprawidłową formę rozstrzygnięcia. Następnie organ I instancji wydał akt przyznający wynagrodzenie w wysokości 192 zł + VAT oraz zwrot wydatków, opierając się na przepisach dotyczących wynagrodzenia kuratorów w sprawach cywilnych, ale stosując obniżoną stawkę. Skarżący wniósł skargę, domagając się wyższego wynagrodzenia, w tym za drugą instancję, powołując się na analogię do przepisów o opłatach za czynności adwokackie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Sędzia WSA Beata Machcińska, Protokolant Starszy Referent Weronika Leśniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi L. S. na akt Starosty [...] z dnia 7 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie wynagrodzenia kuratora dla osoby nieobecnej oddala skargę.
Przedmiotem skargi L. S. (dalej: skarżący, strona) jest akt Starosty [...] (dalej: Starosta lub organ I instancji) w przedmiocie wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora dla osoby nieobecnej.
Akt wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Postanowieniem z dnia 11 września 2024 roku Sąd Rejonowy w [...] Wydział III Rodzinny i Nieletnich w sprawie za sygnaturą akt [...] ustanowił skarżącego kuratorem dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika postępowania M. P. Postępowanie prowadzone przez organ było za sygnaturą [...] i dotyczyło cofnięcia uczestnikowi postępowania uprawnień kat "AM, BI, B" na okres 3 lat.
W toku postępowania nie udało się ustalić miejsca pobytu uczestnika postępowania. W dniu 9 stycznia 2024 roku organ wydał decyzję, na mocy której zatrzymał M. P. prawo jazdy. W ustawowym terminie kurator wywiódł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego K. (dalej: Kolegium, SKO), które decyzją z dnia 3 kwietnia 2024 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję ([...]).
Wnioskiem z dnia 10 lipca 2024 r. kurator wystąpił do organu I instancji o ustalenie i przyznanie kosztów wynagrodzenia za reprezentowanie uczestnika postępowania w toku postępowania administracyjnego, w tym za 1-krotne reprezentowanie przed organem II instancji.
Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2024 r. organ I Instancji przyznał kuratorowi kwotę 192,00 zł plus VAT oraz zwrot poniesionych wydatków.
Z postanowieniem tym nie zgodził się kurator, wywodząc w terminie ustawowym zażalenie do SKO, które postanowieniem z dnia 25 września 2024 r. w sprawie [...] uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i w tym zakresie umorzyło postępowanie przed organem I Instancji. W uzasadnieniu SKO wskazało, że forma rozstrzygnięcia wniosku kuratora przez skarżony organ nie jest prawidłowa, gdyż postanowieniem można orzekać tylko o kosztach postępowania, a nie o tych kosztach, które organ ma uregulować innemu podmiotowi. SKO wskazało, że właściwą formą jest inny akt z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 t.j. z późn. zm. ).
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy z wniosku kuratora o ustalenie wynagrodzenia organ I Instancji wydał zaskarżony przedmiotową skargą akt w którym przyznał wynagrodzenie kuratorowi dla nieobecnego uczestnika postępowania oraz o zwrot poniesionych wydatków w wysokości 192 zł + 23% VAT tj. 236,16 zł (słownie złotych: dwieście trzydzieści sześć 16/100) oraz zwrot poniesionych wydatków w kwocie 6,80 zł.
W uzasadnieniu Starosta wskazał, że wynagrodzenie przedstawiciela (kuratora) ustanowionego dla osoby nieobecnej w trybie art. 34 § 1 k.p.a. należy do kosztów postępowania administracyjnego.
Organ wskazał, że ustalając wynagrodzenie dla skarżącego, przyjął jako podstawę wynagrodzenia stawkę 480,00 zł określoną w § 14 rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U.2023.1964 t.j.) - w innej sprawie - gdyż w rozpatrywanej sprawie kurator ustanowiony został do postępowania administracyjnego, które jest postępowaniem innym niż postępowanie cywilne.
Nadto Starosta wskazał, że posiłkując się przepisem § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U.2018.536) ustalił minimalne wynagrodzenie wg obliczenia; 480,00 x 40% tj. 192,00 zł oraz podwyższył o obowiązujący 23% podatek oraz zwrot poniesionych wydatków w kwocie 6,80 zł.
Organ nadmienił, że ustalając wysokość wynagrodzenia uznał żądaną przez kuratora wysokość wynagrodzenia za nieadekwatną do charakteru sprawy i nakładu pracy ponieważ porównał je również z wynagrodzeniami wypłaconymi kuratorom (również adwokatom), których Sąd Rejonowy w [...] na wniosek Starosty [...] ustanowił kuratorami w podobnych sprawach (gdzie kurator również wnosił odwołanie do SKO). Wynosiło ono wówczas 100 zł + 23%VAT.
Organ zaznaczył, iż to nie kurator, a organ poprzez własne działania w toku prowadzonego postępowania administracyjnego ustalał miejsca pobytu M. P. tj. wnioski o udostępnienie danych z rejestru mieszkańców, z rejestru PESEL, wielokrotna korespondencja z policją.
Podsumowując organ zaakcentował, iż w rozpatrywanej sprawie kurator ustanowiony został do postępowania administracyjnego, które jest postępowaniem innym niż postępowanie cywilne i nie można porównywać wprost spraw z zakresu cywilnych i administracyjnych. W postępowaniu administracyjnym rolą kuratora jest zweryfikowanie decyzji organu I instancji i ewentualne odwołanie. Zgodnie z przepisem art. 128 Kodeksu postępowania administracyjnego w odwołaniu strona nie musi podawać konkretnych zarzutów wobec decyzji. Odwołanie można oprzeć na każdej przesłance. Strona może napisać, że nie zgadza się z wydaną decyzją. Nakład pracy był więc znikomy. Według organu nie ma tu porównania z postępowaniem cywilnym, w którym pisma procesowe mają odpowiednią treść i są wielokrotnie wymieniane podczas procesu. Dodatkowo w postępowaniu cywilnym kurator musi stawiać się na rozprawy, podczas gdy w postępowaniu administracyjnym rzadko takowe występują, a w przedmiotowej sprawie nie było ani jednej ponieważ kurator - jak sam wskazał we wniosku - złożył (za pośrednictwem poczty) odwołanie od decyzji Starosty [...] o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami M. P. (sprawa [...]). Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] stwierdzając, że w powyższej sprawie wydanie decyzji o cofnięciu uprawnień było dla organu obligatoryjne. Decyzja nie była zaskarżona do sądu administracyjnego.
Ponadto organ wskazał, że ustalając przedmiotowe wynagrodzenie miał na uwadze przede wszystkim nakład pracy kuratora, a nie tylko kwoty wskazane w rozporządzeniach, których organ w niniejszym postępowaniu nie ma obowiązku stosować wprost. Mając na uwadze, że wydana przez organ ww. decyzja o cofnięciu uprawnień osobie wobec której orzeczono sądowy zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych ma charakter związany o czym świadczy liczne orzecznictwo sądów organ wskazał, że dodatkowe czynność kuratora nie były konieczne.
W konsekwencji organ ustalając przedmiotowe wynagrodzenie miał na uwadze przede wszystkim nakład pracy kuratora, który w niniejszej sprawie był w ocenie Starosty znikomy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego aktu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I Instancji.
Zaskarżonemu aktowi tj. pismu Starosty [...] z dnia 7 października 2024 roku w sprawie [...] w przedmiocie ustalenia kosztów wynagrodzenia kuratora w postępowaniu administracyjnym zarzucił naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego mające wpływ na zapadłe rozstrzygnięcie, tj.:
a. § 14 ust. 1 pkt 2b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964) w związku z § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej z dnia 9 marca 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 536), poprzez niezastosowanie tego przepisu w niniejszej sprawie do obliczenia i przyznania wynagrodzenia (zaniechania przyznania) dla kuratora uczestnika postępowania M. P. wynagrodzenia za II instancję (x1), w sytuacji gdy kurator reprezentował uczestnika postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w sprawie [...];
b. naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie art. 6 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a., poprzez pominięcie i nierozstrzygnięcie wniosku kuratora w części dotyczącym przyznania wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie odwołania od decyzji organu I Instancji i reprezentację uczestnika przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w K. w drugiej instancji;
c. naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. i art. 11 k.p.a., poprzez prowadzenie przez organy postępowania w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania, jak i zasadę proporcjonalności oraz zaniechanie należytego wyjaśnienia i brak wskazania przez organ I instancji konkretnych powodów, dla których organ przyznał wynagrodzenie kuratorowi wyłącznie za postępowanie pierwszoinstancyjne, mimo, iż kurator wnosił także o przyznanie wynagrodzenia za postępowanie odwoławcze, pomimo przyjęcia przez organ I Instancji, że do rozstrzygnięcia o wynagrodzeniu kuratora ma zastosowania rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej z dnia 9 marca 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 536);
d. sprzeczność istotnych ustaleń organu I instancji z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym dokumentów w postaci wniosku kuratora o przyznanie wynagrodzenia 10 lipca 2024 r., poprzez dowolne i nieuprawnione przyjęcie, że kurator żądał wynagrodzenia ponad należną mu minimalną stawkę wynagrodzenia, tzn. ponad 40% stawki minimalnej, w sytuacji kiedy prawidłowa i rzetelna ocena treści wniosku kuratora z dnia 10 lipca 2024 roku wskazuje bezsprzecznie, że kurator nie żądał wynagrodzenia w stawce ponad stawkę minimalną w wysokości 40%, a jedynie wskazał na fakt, że stawką minimalną za II instancję stanowi stawka 240,00 zł plus VAT, która jest określona przez ustawodawcę jako stawka minimalnego wynagrodzenia za II instancję, w sytuacji kiedy wyliczenie stawki za tę instancję wedle zasad ogólnych prowadzi do kwot niższych niż 240,00 zł.
W uzasadnieniu skargi skarżący m.in. wskazał, że wbrew uzasadnieniu zaskarżonego aktu, kurator nie żądał przyznania mu wynagrodzenia w stawce, która nie byłaby zasadna co do zakresu podjętych przez niego czynności w sprawie, a wręcz przeciwnie, kurator oceniając swój nakład pracy oraz przedmiot postępowania, wniósł o przyznanie wynagrodzenia za obie instancje w wysokości zupełnie minimalnej, tj. 40% stawki bazowej określonej w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964) w związku z § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej z dnia 9 marca 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 5361.
Strona podniosła, że w przedmiotowej sprawie spornym między kuratorem a organem jest to, czy kuratorowi występującemu w sprawie administracyjnej przysługuje wynagrodzenie za II instancję.
Strona nadmieniła, że kwestia wynagrodzeń dla kuratorów w postępowaniach administracyjnych nie jest uregulowana wprost w przepisach powszechnie obowiązujących, niemniej jednak orzecznictwo sądów administracyjnych podjęło próbę wypełnienia tej luki prawnej. Można wskazać, że nowe Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu z dnia 14 maja 2024 r. (Dz.U. z 2024 r. poz. 763) odnosi się do jednostek samorządu terytorialnego i czy to rozporządzenie należy stosować per analogiam do postępowań administracyjnych po wejściu tego rozporządzenia w życie to pokażą przyszłe orzeczenia organów i sądów administracyjnych.
Nadto skarżący argumentował, że w podstawie swojego wniosku wskazał rozporządzenie o kuratora w sprawach cywilnych, gdyż ww. "nowe rozporządzenie" w § 24 wskazuje, że jego postanowienia stosuje się do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia.
Natomiast postępowanie w niniejszej sprawie zakończyło się przed jego wejściem w życie, stąd kurator nadal wskazuje jako podstawę ustalenia wynagrodzenie rozporządzenie o kuratorach w sprawach cywilnych.
Ponadto strona wskazała, że w obowiązujących przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, jak też przepisach szczególnych brak jest regulacji określających wprost wysokość wynagrodzenia kuratorów w sprawach administracyjnych i tryb jego przyznawania. Jednakże według strony nie budzi wątpliwości stanowisko, że wynagrodzenie przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego wyznaczonego przez sąd należy do kosztów postępowania administracyjnego — tak że uchwała Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1989 roku w sprawie III CZP 117/88.
Zdaniem strony w przedmiotowej sprawie kluczowym aktem prawnym jest Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej z dnia 9 marca 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 536 z późn. zm.) - dale "Rozporządzenie".
Zgodnie z ww. Rozporządzeniem wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, zwanego dalej "kuratorem", ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2017 r. poz. 2368 i 2400), a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny - w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radców prawnych określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 225 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1870 i 2400 oraz z 2018 r. poz. 138), w obu przypadkach nie mniej niż 60 zł - § 1 ust. 1 Rozporządzenia.
W ocenie strony sprawa w której kurator reprezentował uczestnika postępowania jest inną sprawą w rozumieniu § 14 ust. 1 pkt 2 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z 22 października 2015 t. (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964). To znaczy, że nie mieści się ona co do przedmiotu sprawy w kategoriach od 1 - 2 ww. ust. 1 § 14 tegoż rozporządzenia.
Skarżący przypomniał, że bezspornym jest, że takie stanowisko zajął także organ I Instancji przyznając kuratorowi kwotę 192,00 złotych netto.
Zdaniem strony spór w tej sprawie sprowadza się do tego, czy organ I instancji powinien przyznać wynagrodzenie kuratorowi także za II instancję.
W ocenie strony za II instancję kuratorowi przysługuje wynagrodzenie w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r, (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 z późn, zm.).
Zgodnie z tym przepisem stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji - 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł.
Mając na uwadze powyższe wynagrodzenie za II Instancję zostało wyliczone jako stawka minimalna 240,00 zł, gdyż przyjmując wyliczenie stawki podstawowej jako następujący algorytm: (192,00 zł/2)x40% = 38,400 zł, przyjąć należało za ustawodawcą, że stawka nie może być mniejsza niż 240,00 zł.
Uwzględniając fakt, że kurator reprezentował uczestnika postępowania 1-krotnie przed SKO należne jest wynagrodzenie za to jedno postępowanie.
Łącznie za II Instancję: 240,00 zł + VAT.
Podsumowując skarżący nadmienił, że zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2022 roku w sprawie III CZP 37/22. "Na postanowienie sądu pierwszej instancji w przedmiocie wynagrodzenia kuratora strony, której miejsce pobytu nie jest znane, przysługuje zażalenie do innego składu tego sądu (art. 394¹ §1 pkt 9 KPC per analogiam). Jeżeli kuratorem takim jest adwokat, jego wynagrodzenie podlega podwyższeniu o należny podatek od towarów i usług.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie w dniu 3 czerwca 2025r. skarżący podtrzymał zarzuty skargi. Natomiast organ podtrzymując stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę dodał, iż brak jest podstawy prawnej upoważniającej do wypłaty wynagrodzenia kuratorowi zgodnie z jego żądaniem. Nadto podniósł, że kurator podejmował zbędne czynności w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm. dalej "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Chodzi tu zatem o akty lub czynności, które nie są decyzją lub postanowieniem, (bo te są wymienione w pkt od 1 do 3), a więc są czynnościami faktycznymi, materialno-technicznymi, skierowanymi do indywidualnego podmiotu, dotyczącymi jego praw lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować jego uchyleniem przez Sąd (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c p.p.s.a. w zw. z art. 146 § 1 p.p.s.a.).
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przedmiotem skargi do WSA na podstawie wyżej cytowanego przepisu mogą być akty niebędące decyzjami ani postanowieniami, o charakterze indywidualnym. Takim indywidualnym jest zaskarżony akt Starosty o wysokości wynagrodzenia skarżącego pełniącego funkcję kuratora dla osoby nieobecnej.
W sprawie poza sporem jest to, że kuratorowi ustanowionemu dla strony postępowania administracyjnego, a tym samym i skarżącemu przysługuje z tego tytułu wynagrodzenie.
Sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 278/12, z uwzględnieniem zmian przepisów, które miały miejsce po jego wydaniu. NSA uznał w tym wyroku, że wynagrodzenie przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego ustanowionego na wniosek organu administracyjnego zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 kpa należy do kosztów postępowania administracyjnego. Stanowisko to koreluje z uchwałą Sądu Najwyższego z 9 lutego 1989 r., sygn. akt III CZP 117/88, (publ. OSNC 1990/1/11), w uzasadnieniu której SN stwierdził, że wynagrodzenie za sprawowanie kurateli przez przedstawiciela strony ze względu na jej charakter ściśle związany z konkretnym postępowaniem administracyjnym uzasadnia traktowanie tego wynagrodzenia w ramach kosztów postępowania administracyjnego. Pomimo, że wysokość tego wynagrodzenia ani zasady i tryb jego przyznawania nie zostały unormowane w przepisach kpa ani w przepisach szczególnych, to nie budzi wątpliwości, że wynagrodzenie takie przysługuje. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreślono, że przeciwne stanowisko nie dałoby się pogodzić z konstytucyjną zasadą RP jako Państwa prawa. Stosunek prawny istniejący między organem administracji i przedstawicielem dla nieobecnej strony opiera się na orzeczeniu sądu powszechnego. Jego elementem jest obowiązek wykonania przez wyznaczoną osobę niezbędnych czynności w charakterze przedstawiciela osoby nieobecnej, z czym wiąże się prawo kuratora do uzyskania wynagrodzenia za podjęte w toku postępowania w obronie interesów strony czynności, przy uwzględnieniu nakładu pracy i poniesionych wydatków, generowanych rodzajem sprawy i stopnia jej zawiłości.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyroki WSA w Gliwicach z: 8 listopada 2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 577/16, 10 stycznia 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 529/17, 4 grudnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 643/18, publ.: CBOSA) podkreśla się, że przeciwne stanowisko nie dałoby się pogodzić z konstytucyjną zasadą RP jako Państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP).
O charakterze kuratora decyduje cel ustanowienia, nie zaś jego podstawa prawna. Zatem wynagrodzenie za sprawowanie kurateli przez przedstawiciela strony postępowania administracyjnego, ze względu na jej charakter jest ściśle związane z konkretnym postępowaniem administracyjnym.
Sąd podziela stanowisko wyrażone przez NSA w wyroku z dnia 28 maja 2024 r, sygn. III OSK 4381/21, że w choć zakresie ustalenia podstaw wynagrodzenia kuratora w postępowaniu administracyjnym brakuje właściwej regulacji, to jednak w tego rodzaju sprawie możliwym jest odpowiednie stosowanie przepisów, których treść, cel ustanowienia oraz funkcje uzasadniają wniosek o ich odpowiedniości dla potrzeb ustalenia wysokości wynagrodzenia przysługującego kuratorowi ustanowionemu dla osoby nieobecnej na podstawie art. 34 § 1 K.p.a. Tego rodzaju przepisy można odnaleźć w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. 2018r. poz. 536; dalej: "rozporządzenie z 2018 roku"), które regulują wynagrodzenie kuratora działającego w podobnym charakterze – zob. wyroki NSA z 2 marca 2023 r. III OSK 7054/21, z 17 stycznia 2024 r. II FSK 165/23, z 12 stycznia 2024 r. II GSK 696/23. Stosownie do postanowień § 1 ust. 1 wymienionego rozporządzenia wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2368 i 2400), jednak nie mniejszej niż 60 zł. Wydane na podstawie powołanego przepisu rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015 r. poz. 1800 ze zm.) określa stawki minimalne wynagrodzenia adwokata w poszczególnych kategoriach spraw. Co istotne, rozporządzenie nie wyodrębnia osobnej kategorii spraw administracyjnych. Z tego względu należy kierować się dyrektywą wyrażoną w § 1 ust. 2 rozporządzenia z 2018 roku i za wiążące przyjąć stawki dla spraw o najbardziej zbliżonym rodzaju.
W przedmiotowej sprawie znajdują zatem zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. z 2018 r.).
Starosta w przedmiotowej sprawie, ustalając wynagrodzenie skarżącemu z tytułu pełnienia funkcji kuratora prawidłowo oparł się na ww. rozporządzeniu z 2018 r.
Sporna natomiast jest wysokość przyznanego wynagrodzenia tj. czy organ I instancji powinien przyznać wynagrodzenie kuratorowi także za II instancję w postępowaniu administracyjnym.
§ 1 ust. 1 i 3 rozporządzenia z 2018 roku stanowi:
– "Wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, zwanego dalej «kuratorem», ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2368 i 2400), a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny – w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radców prawnych określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 225 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1870 i 2400 oraz z 2018 r. poz. 138), w obu przypadkach nie mniej niż 60 zł." (§ 1 ust. 1);
– "Wysokość wynagrodzenia w sprawach wymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w kwocie wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej wskazanych stawek minimalnych, jeżeli uzasadnia to:
1) nakład pracy kuratora, w szczególności czas poświęcony na przygotowanie się do działania w postępowaniu, liczba stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie;
2) wartość przedmiotu sporu;
3) stopień zawiłości sprawy" (§ 1 ust. 3).
W przedmiotowej sprawie skarżący otrzymał od organu wynagrodzenie jako kurator dla nieobecnego uczestnika postępowania oraz zwrot poniesionych wydatków w wysokości 192 zł + 23% VAT tj. 236,16 zł (słownie złotych: dwieście trzydzieści sześć 16/100) oraz zwrot poniesionych wydatków w kwocie 6,80 zł.
Jednakże skarżący domaga się przyznania wynagrodzenia łącznego za uczestnictwo w dwóch instancjach postępowania administracyjnego tj. w kwocie 240,00 zł powiększonej o podatek od towarów i usług.
Skarżący faktycznie w zakresie kosztów za bycie ustanowionym przez Sąd przedstawicielem (kuratorem) dla osoby nieobecnej w trybie art. 34 § 1 k.p.a. uznaje rozbicie tychże kosztów jako za uczestnictwo przed dwoma instancjami w postępowaniu administracyjnym odrębnie porównując je do uczestnictwa w dwóch instancjach przed sądami.
Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że dwuinstancyjne postępowanie administracyjne jest niejako tożsame z dwuinstancyjnym postępowaniem czy to przed sądami cywilnymi czy to przed sądami administracyjnymi zwłaszcza że w przedmiotowej sprawie ma to podstawowe znaczenie dla przyjęcia stanowiska skarżącego, który dla kwestii wyliczenia kosztów za bycie ustanowionym przez Sąd przedstawicielem (kuratorem) dla osoby nieobecnej rozbija te koszta na część wynagrodzenia za uczestnictwo w postępowaniu administracyjnym w pierwszej instancji i na część wynagrodzenia za uczestnictwo w postępowaniu administracyjnym w drugiej instancji posługując się analogią z dwuinstancyjnym postępowaniem przed sądem cywilnym.
Zdaniem Sądu taka analogia nie znajduje odzwierciedlenia w porównaniu trybów oraz specyfiki dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego z dwuinstancyjnym postępowaniem, czy to przed sądami cywilnymi, czy to przed sądami administracyjnymi.
Ponadto Sąd zauważył, że wynagrodzenie przedstawiciela (kuratora) ustanowionego dla osoby nieobecnej w trybie art. 34 § 1 k.p.a. należy do kosztów postępowania administracyjnego. Jednakże Sąd podziela stanowisko organu, że stan faktyczny sprawy administracyjnej, w której kurator występował za nieobecną stronę, nie był skomplikowany ponieważ decyzja o cofnięciu uprawnień osobie wobec której orzeczono sądowy zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych ma charakter związany o czym świadczy liczne orzecznictwo sądów, zatem nakład pracy kuratora, był znikomy.
Podkreślić należy, że ustalenie miejsca pobytu osoby nieobecnej i zawiadomienie jej o stanie sprawy wchodzi w zakres zadań kuratora, ale nie jest to zadanie jedyne ani nawet główne. Jest on bowiem kuratorem procesowym i winien przede wszystkim podejmować za stronę nieobecną czynności niezbędne dla obrony jej praw podczas całego postępowania – od ustanowienia go kuratorem do zakończenia postępowania.
Sąd podzielił stanowisko organu, iż w rozpatrywanej sprawie kurator ustanowiony został do postępowania administracyjnego, które jest postępowaniem innym niż postępowanie cywilne i nie można porównywać wprost spraw z zakresu cywilnych i administracyjnych. W postępowaniu administracyjnym rolą kuratora jest zweryfikowanie decyzji organu I instancji i ewentualne odwołanie. Zgodnie z przepisem art. 128 k.p.a. w odwołaniu strona nie musi podawać konkretnych zarzutów wobec decyzji. Odwołanie można oprzeć na każdej przesłance. Strona może napisać, że nie zgadza się z wydaną decyzją.
Nadto nie można tu porównywać postępowania administracyjnego które ma charakter mniej sformalizowany z postępowaniem cywilnym bardziej sformalizowanym, w którym pisma procesowe mają odpowiednią treść i są wielokrotnie wymieniane podczas procesu. Dodatkowo w postępowaniu cywilnym kurator musi stawiać się na rozprawy, podczas gdy w postępowaniu administracyjnym rzadko takowe występują, a w przedmiotowej sprawie nie było ani jednej.
Sąd nie znalazł powodów do ustalenia wysokości wynagrodzenia kuratora na podstawie zaproponowanej przez skarżącego analogii na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit.b rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015 r. poz. 1800 ze zm.).
Wskazać bowiem należy, że po wniesieniu odwołania kurator nie podjął żadnych czynności w postępowaniu przed SKO ponieważ jak sam wskazał złożył tylko (za pośrednictwem poczty) odwołanie od decyzji Starosty [...] o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami M. P. (sprawa [...]).
Sąd wskazuje, że uznaje za prawidłowe stanowisko organu w zakresie przyznania skarżącemu wynagrodzenia wg obliczenia; 480,00 x 40% tj. 192,00 zł oraz podwyższenie o obowiązujący 23% podatek VAT a także zwrot w przedmiotowym postępowaniu poniesionych wydatków w kwocie 6,80 zł.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło