III SA/Gl 1094/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 12 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. zwolnić skarżącego od wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej kwotę 500 (pięćset) złotych; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na ww. decyzję skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że od stycznia 2011 r. jest bez pracy, a w dniu 27 czerwca 2011 r. wydano w stosunku do niego orzeczenie o uznaniu go za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku. W czasie jego pobierania, zasiłek był jedynym źródłem dochodu wnioskodawcy. Jednakże od czerwca 2012 r. skarżący utracił prawo do pobierania zasiłku i od tej pory nie posiada żadnego źródła dochodu. Od tego czasu strona nie może znaleźć pracy. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoją matką I. G., która pobiera rentę w wysokości 1.660 zł – jest to jedyny regularny dochód miesięczny w gospodarstwie domowym wnioskodawcy. Strona oświadczyła, że miesięczne wydatki związane z utrzymaniem kształtują się następująco: czynsz (407 zł); gaz (30 zł); prąd (40 zł); telefon (37 zł). Z uwagi na wiek i stan zdrowia matki strony, jest ona zmuszona regularnie kupować lekarstwa, co generuje miesięcznie koszty rzędu 200 zł. Ponadto, wnioskodawca musi uiszczać zaległe należności za telefony firmowe, w czym korzysta z pomocy finansowej matki (około 220 – 240 zł). Skarżący posiada dwa stare samochody, których, wg swojego oświadczenia nie może zbyć, ponieważ są one zajęte, a rocznie musi płacić składki OC (łącznie 798 zł rocznie). W tym przypadku również matka pomaga skarżącemu finansowo. Do życia pozostaje 587 zł, a więc niecałe 300 zł na osobę miesięcznie. Strona nie jest w stanie uiścić wpisu. Skarżący zaznaczył w końcowej części uzasadnienia wniosku, że został zwolniony od wpisu w sprawach: I SA/Gl 284/14 i 285/14 oraz III SA/Gl 125/14. Skarżący prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe ze swoją matką I. G. Strona mieszka w mieszkaniu spółdzielczym o powierzchni [...] m2, a jego udział w spółdzielczym prawie do tego lokalu wynosi 1/6. Jedynym źródłem dochodu w tym gospodarstwie domowym jest renta matki skarżącego – 1.660 zł miesięcznie. Matka jest jednak chora i jest ona osobą niepełnosprawną. Wnioskodawca jest właścicielem dwóch starych pojazdów ([...] – [...] r. i [...] – [...] r.). Pojazdy te są zajęte. Ponadto, strona nie posiada żadnych innych ruchomości, nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Do wniosku, strona załączyła szereg dokumentów: decyzje o waloryzacji renty rodzinnej z dnia [...] r.; orzeczenie o stopniu niepełnosprawności matki (zaliczono została do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, jednak stan ten miał charakter okresowy, ponieważ orzeczenie wydane zostało na okres do dnia [...] 2012 r.); wyciągi z rachunku bankowego matki, prowadzonego w Bank "A" za okres od marca do maja 2014 r.; oświadczenie matki skarżącego o jej dochodach i pomocy finansowej dla syna; rachunki opłat za media (prąd, gaz, telefon, wodę, telefon komórkowy); zaświadczenie o zameldowaniu, postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym; zawiadomienia o zajęciu środków transportowych (samochodów osobowych będących własnością skarżącego); zaświadczenia: z PUP w S. (potwierdzające status bezrobotnego) i z Urzędu Skarbowego w S. (potwierdzające fakt nie dokonywania wpłat na poczet zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych) i z ZUS (stwierdzające brak odprowadzania składek za wnioskodawcę), decyzje o statusie osoby bezrobotnej, adresatem których jest skarżący; oświadczenia skarżącego oraz jego żony T. G.; druki wynagrodzeń T. G.; tytuły wykonawcze wystawione na nią; postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego skierowanego przeciwko T. i K. G.; wyciąg bankowy z rachunku prowadzonego przez T. G. w Banku "B" w K./ Odział w O. za okres od dnia 3 marca 2014 r. do dnia 2 czerwca 2014 r. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku K. G., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki albo ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący udowodnił w sposób dostateczny swoją aktualną sytuację majątkową, jak również kondycję finansową swojej matki, z którą mieszka oraz stan majątkowy swojej żony T. G. Jednocześnie skarżący nie zdołał wykazać, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej uwzględnienie jego wniosku w całości. W pierwszej kolejności, należy stwierdzić, że skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoją matką I. G. (razem z nią mieszka) i pozostaje w związku małżeńskim z T. G. Wnioskodawca nie osiąga aktualnie żadnego dochodu. Dochód z tytułu renty rodzinnej osiąga jego matka (1.660,59 zł). Jego żona natomiast uzyskuje wynagrodzenie z tytułu umowy o prace w wysokości około 2.450 zł miesięcznie. Odnośnie faktu, że skarżący jest aktualnie osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i pozostaje ze swoją żoną w separacji faktycznej, należy stwierdzić, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem małżonkowie mają względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między nimi wspólności ustawowej czy pozostawanie w separacji (por. postanowienia NSA z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt I FZ 199/09, Lex nr 612561, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 113/09, Lex nr 546385, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 125/09, Lex nr 574754. W tym stanie rzeczy, fakt, że żona wnioskodawcy uzyskuje stały dochód, który po potrąceniach egzekucyjnych wynosi 2.463,30 zł (marzec 2014 r.), 2.465,30 zł (kwiecień 2014 r.) oraz 2.402,63 zł (maj 2014 r.) ma istotne znaczenie w sprawie. Ta sama uwaga odnosi się do faktu uzyskiwania stałego dochodu z tytułu renty rodzinnej przez matkę strony skarżącej (1.660,59 zł). Istotny jest również fakt, że na rachunkach bankowych matki i żony skarżącego nie występuje saldo ujemne, a oba rachunki bankowe wykazują jednocześnie płynność (łączna suma transakcji obciążeniowych nie przekracza łącznej sumy transakcji uznaniowych). W tym stanie rzeczy znamienny jest również fakt posiadania przez wnioskodawcę dwóch samochodów osobowych. Są one przedmiotem zajęcia, nie zmienia to jednak faktu, że skarżący może z nich korzystać i, co istotne, ma obowiązek opłacać za nie składki ubezpieczeniowe. Tak więc skarżący, pomimo deklarowania, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, to jest jednak w stanie ponosić dodatkowe wydatki, generowane faktem posiadania tych samochodów. Ponadto, rozpoznającemu wniosek wiadoma jest z urzędu, okoliczność darowania określonych składników majątku w postaci mieszkania i części nieruchomości zabudowanej domem (postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...] r. odmawiającego wstrzymania wykonania decyzji) dzieciom, tj. A. G., T. i P. G. Zgodnie z art. 897 Kodeksu cywilnego w przypadku, gdy po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. W tym kontekście zaznaczyć trzeba, że dzieci skarżących są w szczególny sposób zobowiązane do finansowego wspierania rodziców jako obdarowani, na co trafnie zwracał już uwagę referendarz sądowy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 17 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 125/14 oraz w postanowieniach z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt: I SA/Gl 284 i 285/14. Tak więc pomimo trudnej sytuacji finansowej skarżącego i nie osiągania przez niego dochodu od dłuższego czasu, potrafi on jednak znaleźć środki, które przeznacza na koszty generowane przez posiadanie samochodów osobowych (opłaty składek ubezpieczeniowych OC), jak również dokonuje darowizny istotnych składników swego majątku na rzecz dzieci. Wynika z tego, że wnioskodawcę stać jednak na wygospodarowanie pewnych środków finansowych z przeznaczeniem na uiszczenie opłat sądowych. Dla porządku zaznaczyć należy, że na druku urzędowego formularza PPF, skarżący zaznaczył, że w sprawach o sygn. akt: III SA/Gl 125/14 i I SA/Gl 284 i 285/14, z uwagi na jego trudną sytuację życiową, został on zwolniony z obowiązku zapłaty wpisu. Tymczasem, w sprawie o sygn. akt: III SA/Gl 125/14 skarżący został zwolniony od części każdorazowej opłaty sądowej przekraczającej kwotę 500 zł (w pozostałym zakresie wniosek został oddalony), natomiast w sprawach o sygn. akt: I SA/Gl 284 i 285/14 skarżący zwolniony został jedynie od wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej kwotę 250 zł (w pozostałym zakresie wniosek został oddalony). Wpis sądowy od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 13.845 zł. W ocenie rozpoznającego wniosek, kwota ta rzeczywiście znajduje się poza możliwościami płatniczymi skarżącego. Wnioskodawca jest jednak w stanie wygospodarować kwotę 500 zł na uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Uiszczenie takiej kwoty nie powinno narazić skarżącego oraz członków jego rodziny na uszczerbek w ich koniecznym utrzymaniu. Zdaniem rozpoznającego wniosek, zasadne jest zwolnienie skarżącego tylko od tej części kosztów sądowych, które trzeba uiścić aktualnie, na obecnym etapie postępowania, tj. od wpisu sądowego od skargi. Ewentualne zwolnienie od potencjalnych, pozostałych części kosztów sądowych orzekać należy z uwzględnieniem sytuacji procesowej, aktualnej w momencie, kiedy obowiązek w tym zakresie powstanie. Przemawia za tym także realna możliwość zmiany w najbliższym czasie okoliczności faktycznych stanowiących przesłanki przyznania prawa pomocy w przedmiotowej sprawie. Jest ona prawdopodobna, ponieważ skarżący nie jest już zarejestrowany jako osoba bezrobotna i intensywnie poszukuje pracy, co przy jego wysokich kwalifikacjach zawodowych może przynieść pozytywny skutek. Nie należy również tracić z pola widzenia faktu, że małżonka wnioskodawcy podnosiła swoje kwalifikacje, co może przecież pociągać za sobą wzrost wynagrodzenia. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.