III SA/Gl 11/25

WyrokWSA w Gliwicach2025-08-05

Skład orzekający: Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Beata Machcińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy policjantowi, który wybudował i zamieszkuje dom jednorodzinny w miejscowości pełnienia służby, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie tego domu, jeśli wniosek o pomoc złożył po jego wybudowaniu i zamieszkaniu w nim?
Ratio decidendi
Policjantowi, który wybudował i zamieszkuje dom jednorodzinny w miejscowości pełnienia służby, może przysługiwać pomoc finansowa na uzyskanie tego domu, nawet jeśli wniosek złożył po jego wybudowaniu i zamieszkaniu w nim. Przepisy ustawy o Policji nie określają terminu, w jakim należy złożyć wniosek o pomoc finansową, ani nie przewidują wygaśnięcia prawa do niej na skutek upływu czasu lub zrealizowania celu przed złożeniem wniosku. Kluczowe jest spełnienie warunków do uzyskania lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej na dzień złożenia wniosku, a sama data złożenia wniosku (przed lub po nabyciu lokalu) nie może samodzielnie dyskwalifikować uprawnienia.
Stan faktyczny
Skarżący, policjant, złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na budowę domu jednorodzinnego. Wniosek został złożony po wybudowaniu domu i zamieszkaniu w nim wraz z rodziną. Organy administracji odmówiły przyznania pomocy, uznając, że potrzeby mieszkaniowe funkcjonariusza były już zaspokojone w dacie złożenia wniosku. Skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego, argumentując, że przepisy nie przewidują wygaśnięcia prawa do pomocy na skutek upływu czasu lub zrealizowania celu przed złożeniem wniosku.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i zasądził od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia 11 października 2024 r. nr 24/PF/2024 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na budowę domu jednorodzinnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji w R. z dnia 1 sierpnia 2024 r. nr [...], 2) zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach na rzecz strony skarżącej 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi K. Z. (dalej "funkcjonariusz" lub "skarżący") jest decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji wydana w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na budowę domu jednorodzinnego. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Komendant Miejski Policji w R. (dalej "organ pierwszej instancji" lub "KMP") decyzją z dnia 1 sierpnia 2024 r., wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dania 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2024 r. poz. 572, dalej "k.p.a." ), art. 97 ust. 5 w zw. z art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2024 r. poz. 145, dalej "ustawa o Policji" lub "u.o.P") oraz § 2, § 3 ust. 1 pkt § 4 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2351, dalej "Rozporządzenie") i § 2 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 519), odmówił skarżącemu przyznania pomocy finansowej na budowę domu położonego w R. przy ul. [...]. Organ pierwszej instancji wskazał, iż w dniu 20 czerwca 2024 r. (data wpływu dokumentu do organu) skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na budowę domu położonego w R. przy ul. [...]. Jak oświadczył w/w dom składa się z 4 pokoi, o powierzchni mieszkalnej 105 m2. Funkcjonariusz do wniosku dołączył kserokopię następujących dokumentów: - umowy darowizny działki nr [...] Akt Notarialny Repertorium A nr [...], - decyzji nr [...] z dnia 28 grudnia 2020 r. o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego na działce nr [...] wydanej przez Starostę W. - dziennika budowy Nr [...] kw. [...] - zawiadomienia Burmistrza R. z dnia 21 maja 2024 r. o nadaniu numeru domu, - zawiadomienia o zameldowaniu na pobyt stały K. Z. i zawiadomienia o zameldowaniu na pobyt stały P. Z., W ramach przeprowadzonego postępowania organ ustalił, że funkcjonariusz pełni służbę w Policji od dnia 15 października 2013 r., a od dnia 15 października 2016 r. jest funkcjonariuszem w służbie stałej. Od dnia 8 grudnia 2016 r. funkcjonariusz posiadał uprawnienia do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego i od tego też dnia pobierał równoważnik za brak lokalu dla policjanta nieposiadającego rodziny na podstawie decyzji nr [...] r. z dnia 16 stycznia 2017 r., a od dnia 20 października 2018 r. pobierał równoważnik za brak lokalu dla policjanta posiadającego rodzinę na podstawie decyzji nr [...] z dnia 19 grudnia 2018 r. Na dzień złożenia wniosku w sprawie przyznania pomocy finansowej, tj. 20 czerwca 2024 r. funkcjonariusz wraz z żoną mieszkał w domu położonym w R. przy ul. [...]. Z załączonej do wniosku dokumentacji wynika, że budynek na dzień 20 czerwca 2024 r. był dopuszczony do użytkowania. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 88 ust. 1 ustawy o Policji policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej. Realizacja tego prawa może nastąpić w sposób przewidziany w ustawie, a w szczególności poprzez przydział lokalu mieszkalnego, prawo do równoważnika pieniężnego, prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Zdaniem organu pierwszej instancji prawo policjanta do lokalu mieszkalnego jest ściśle związane z faktem zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych uprawnionego funkcjonariusza. Z treści przepisu art. 94 ust. 1 ustawy o Policji wynika, że jedynie w sytuacji gdy policjant nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, może ubiegać się o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość. Oznacza to, że pomoc finansowa, o której mowa w art. 94 ust. 1 ustawy o Policji, stanowi konsekwencję niezrealizowania uprawnień policjanta do lokalu mieszkalnego wymienionego w art. 90 ustawy. Uprawnienia policjanta do lokalu mieszkalnego lub pomocy finansowej na cele mieszkaniowe nie mogą być analizowane bez uwzględnienia treści przepisu art. 95 ustawy. Z treści art. 95 ustawy o Policji wynika, że policjant nie może uzyskać przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej w przypadku skorzystania z pomocy finansowej opisanej w art. 94 ustawy, a także w sytuacji gdy posiada w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno- pensjonatowy oraz gdy jego małżonek posiada lokal mieszkalny lub dom opisany wyżej bądź gdy on sam lub jego małżonek zbył własnościowe prawo do spółdzielczego lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy. Z zestawienia powołanych wyżej przepisów prawa wynika wprost, że policjantowi nie przysługuje prawo do przydziału lokalu mieszkalnego ani pomoc finansowa na cel oznaczony w art. 94 ust. 1 ustawy o Policji, jeżeli ma on zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w sposób określony w art. 95 pkt 1-4 ustawy o Policji. Wniosek w niniejszej sprawie wpłynął do KMP w dniu 20 czerwca 2024 r. Z jego treści wynika, że funkcjonariusz wraz z rodziną mieszka w domu jednorodzinnym przy ul. [...] w R. od dnia 14 maja 2024 r. oraz że wybudowany dom spełnia wymagania powierzchniowe, zatem na dzień złożenia wniosku potrzeby mieszkaniowe funkcjonariusza były już zaspokojone, a w konsekwencji prawo do przyznania pomocy finansowej nie przysługuje. 2. W odwołaniu od tej decyzji funkcjonariusz wniósł o jej uchylenie w całości oraz zobowiązanie organu niższego rzędu do wydania decyzji o przyznaniu świadczenia, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 94 ust. 1 ustawy o Policji oraz § 3 ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia poprzez błędną jego wykładnię oraz naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 97 ust. 5 ustawy o Policji poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego decyzji. Funkcjonariusz podniósł, że złożenie wniosku o pomoc po zamieszkiwaniu w nieruchomości samo przez się przyznania tej pomocy nie wyklucza, gdyż przepisy ustawy o Policji nie przewidują i nie limitują czasu, w jakim pomoc może zostać przyznana i nie przewidują wygaśnięcia prawa do pomocy na skutek upływu czasu, czy też zrealizowania celu, na jaki pomoc jest przeznaczona, przed wystąpieniem z wnioskiem o jej przyznanie. 3. Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach (dalej "organ odwoławczy" lub "KWP" ) decyzją z dnia 11 października 2024 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a k.p.a., art. 88 ust. 1, art. 94 ust. 1 w związku z art. 95 ust. 1 pkt 2 oraz art. 97 ust. 5 ustawy o Policji i § 3 a ust. 1 pkt 6 Rozporządzenia, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy argumentował, iż z określonym w art. 88 ust. 1 ustawy o Policji prawem do prawem do lokalu wiążą się przewidziane w ustawie formy zaspokajania potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy Policji, w szczególności poprzez: prawo do przydziału lokalu mieszkalnego (art. 90 ustawy o Policji) oraz prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość (art. 94 ust. 1 ustawy). Z powyższego wynika, że realizacja prawa do lokalu mieszkalnego może nastąpić w dwojaki sposób, a mianowicie w formie rzeczowej - poprzez przydział mieszkania, bądź w zastępczej formie finansowej - poprzez przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego we własnym zakresie. Policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, zgodnie z art. 94 ust. 1 ustawy o Policji przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Funkcjonariusz przy pomocy środków finansowych przyznawanych przez Policję nabywa dla siebie (i rodziny) prawo do lokalu mieszkalnego/domu jednorodzinnego. Art. 94 ust. 1 ustawy o Policji daje uprawnienie do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego tylko tym funkcjonariuszom, którzy nie otrzymali lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, ale byli do tego uprawnieni. Nie można jednak przepisu tego odczytywać w oderwaniu od pozostałych regulacji rozdziału 8 ustawy o Policji i wysnuwać - wniosku, że każdy funkcjonariusz, który nie zajmuje mieszkania na podstawie decyzji o przydziale, zawsze musi otrzymać pomoc finansową, o której mowa w art. 94 ust. 1. Nie może bowiem pomocy takiej otrzymać policjant, który nie ma prawa do lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 88 ust. 1 ustawy o Policji. Z przepisem tym koresponduje art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy, wyłączający z kręgu policjantów, którym przydziela się lokal mieszkalny na podstawie decyzji administracyjnej, tych policjantów, którzy posiadają odpowiedni lokal mieszkalny (dom) w miejscowości pełnienia służby łub pobliskiej. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego uprawnienie policjanta do lokalu mieszkalnego względnie do pomocy finansowej na cele mieszkaniowe przysługuje wtedy, gdy nie posiada on ani jego małżonek w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej lokalu mieszkalnego odpowiadającego co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej. W uchwale z dnia 29 marca 1999 r., sygn. akt OPS 1/99, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, iż stosownie do przepisu art. 94 ust. 1 w związku z art. 88 ust. 1 ustawy o Policji, policjantowi nie przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu lub domu, jeżeli policjant nie ma prawa do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego, określonego w art. 90 tej ustawy, w drodze decyzji administracyjnej, ponieważ posiada inny odpowiedni lokal mieszkalny w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej (art. 95 ust. 1 ustawy o Policji). Pomoc finansowa dla policjanta, o której mowa w art. 94 ust. 1 ustawy, jest konsekwencją niezrealizowania uprawnienia policjanta, który ma prawo do otrzymania lokalu mieszkalnego określonego w art. 90 tej ustawy, na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale. Za takim rozumieniem przepisu art. 94 ust. 1 ustawy o Policji przemawia sama istota prawa policjanta do lokalu, o którym mowa w art. 88 ust. 1 tej ustawy. Ustalenie uprawnień policjanta do pomocy finansowej dokonuje się na dzień złożenia wniosku, czyli na dzień wszczęcia postępowania. Ocena, czy funkcjonariusz spełnia przesłanki do pomocy finansowej powinna uwzględniać stan na dzień wszczęcia postępowania, tj. na dzień złożenia wniosku o przyznanie ww. pomocy. Ocena ta winna polegać na zbadaniu, czy w dacie złożenia wniosku funkcjonariusz miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, tzn. czy posiadał lokal mieszkalny lub dom nadający się do zamieszkania w zakresie odpowiadającym co najmniej przysługującej powierzchni mieszkalnej i czy położony jest w miejscu pełnienia służby albo w miejscowości podległej (Uchwała NSA, I OPS 7/08 z dnia 29.04. 2009 r.). W ocenie KWP skoro skarżący w dniu złożenia wniosku miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, albowiem w tym dniu posiadał i zamieszkiwał w domu jednorodzinnym, położonym w miejscowości pełnienia służby, nadającym się do zamieszkania, to nie posiada prawa do uzyskania lokalu mieszkalnego w drodze przydziału. Skoro nie mógł skutecznie ubiegać się o przydział lokalu mieszkalnego, na podstawie przepisów ustawy o Policji, to nie przysługuje mu prawo do uzyskania pomocy finansowej, o której mowa w art. 94 ustawy o Policji, bo jest ona formą zastępczą prawa do otrzymania lokalu mieszkalnego w naturze. W ocenie KWP przyjęcie innej interpretacji prawa do pomocy finansowej musiałoby prowadzić do uznania, że świadczenie to przysługuje każdemu funkcjonariuszowi, w każdym czasie i niezależnie od tego, jakie aktualnie posiada warunki mieszkaniowe. Taka interpretacja zaprzeczałaby ratio legis omawianej ustawy. Nie byłaby też zgodna z wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP zasadą demokratycznego państwa prawa. Pomoc finansowa na realizację potrzeb mieszkaniowych nie może być traktowana jako prawo podmiotowe przysługujące z samego tylko tytułu pełnienia służby w Policji. Jak również nie może być uznawana za dodatkowy przywilej tej grupy zawodowej, gdyż budziłoby to uzasadnione wątpliwości z punktu widzenia zasady równego traktowania obywateli. 4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący zarzucił: 1) naruszenie art. 94 ust. 1, art. 95 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 88 ust. 1 ustawy o Policji przez błędną ich wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie w realiach sprawy, 2) naruszenie § 3 ust. 2 Rozporządzenia poprzez błędną jego wykładnię, 3) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegający na niezasadnym przyjęciu, że w dacie złożenia wniosku o pomoc finansową potrzeby mieszkaniowe skarżącego były zaspokojone, 4) brak wszechstronnego rozpoznania sprawy i naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez niepełne uzasadnienie zaskarżonej decyzji i brak wyjaśnienia stanowiska organu co do zarzutów i twierdzeń podniesionych w odwołaniu, pominięcie dowodów świadczących na korzyść strony. Zdaniem skarżącego w sprawie nie ziściła się przesłanka negatywna, przewidziana w art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, zaś organ dokonał błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, z których nie wynika, że zakończenie budowy domu jednorodzinnego w okolicznościach, w których funkcjonariusz spełnia wszelkie warunki do uzyskania pomocy finansowej na jego zakup, przekreśla możliwość uzyskania tej pomocy tylko dlatego, że wcześniej nie został złożony wniosek. Skarżący argumentował, że wydane w sprawie decyzje są dla niego niezrozumiałe z tej również przyczyny, że organy miały wiedzę na temat jego sytuacji mieszkaniowej i faktu, że przed wybudowaniem domu i złożeniem wniosku o pomoc finansową skarżący nie posiadał lokalu mieszkalnego, a jego potrzeby mieszkaniowe nie były zaspokojone. Złożenie wniosku było ściśle powiązane właśnie z budową domu, która to budowa miała służyć zaspokojeniu tych potrzeb. Okoliczności związane z przebiegiem nabycia gruntu i budowy domu są znane organowi i pozostają poza sporem. Te właśnie fakty - tj. uprzednie nieposiadanie lokalu i inwestycja budowy - są istotne w sprawie i niesłusznie zostały pominięte przez organ, który niezasadnie skupił się wyłącznie na dacie zamieszkania w domu jednorodzinnym i dacie złożenia wniosku, pomijając przesłankę materialną - a to uprzedni brak lokalu mieszkalnego. Przepisy ustawy o Policji i rozporządzenia wykonawczego nie określają terminu (czasu), w jakim winien zostać złożony wniosek o pomoc finansową określoną w art. 94 ust. 1 ustawy. Jak wielokrotnie podkreślały sądy administracyjne, włącznie z Naczelnym Sądem Administracyjnym, przepisy ustawy o Policji nie przewidują wygaśnięcia prawa do pomocy finansowej na skutek upływu czasu czy też zrealizowania celu, na jaki pomoc jest przeznaczona (wyrok NSA z 30.04.2020 r., I OSK 4276/18, LEX nr 3117391). Sądy powołują się w swoich orzeczeniach na jak najbardziej aktualną uchwałę siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2009 roku, sygn. akt 1 OPS 7/08, która co prawda dotyczyła interpretacji przepisów ustawy o Służbie Więziennej, jednak regulacji analogicznych do tych obowiązujących na gruncie ustawy o Policji. Naczelny Sąd Administracyjny wprost stwierdził, że nabycie przez funkcjonariusza domu mieszkalnego przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy finansowej, nie wyklucza samo przez się przyznania tej pomocy. W ocenie skarżącego organy nie rozpoznały sprawy w sposób wyczerpujący. Uzasadnienia kwestionowanych decyzji sprowadzają się w głównej mierze do przytoczenia treści przepisów, zaś organ odwoławczy nie odniósł się wyczerpująco do zarzutów i argumentacji podniesionej przez stronę w odwołaniu. 5. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Z art. 88 ust. 1 ustawy o Policji wynika, że prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której policjant pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych, jest podstawowym uprawnieniem policjanta. W przypadku niemożności realizacji tego prawa, stosownie art. 92 ust. 1 u.o.P., policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Natomiast stosownie do art. 94 ust. 1 u.o.P. policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Tryb postępowania oraz szczegółowe zasady przyznawania, cofania oraz zwracania wskazanej pomocy finansowej określa Rozporządzenie. W myśl § 3 ust. 2 Rozporządzenia do wniosku dołącza się dokumenty potwierdzające fakt ubiegania się przez policjanta lub jego małżonka pozostającego z nim we wspólności majątkowej o lokal mieszkalny lub dom jednorodzinny w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, a w szczególności: zaświadczenie o członkostwie ze spółdzielni mieszkaniowej albo wyciąg z księgi wieczystej oraz umowę kupna lokalu (domu jednorodzinnego) sporządzoną w formie aktu notarialnego lub umowę przedwstępną, albo w przypadku budowy domu jednorodzinnego - aktualny wyciąg z księgi wieczystej potwierdzający własność gruntu (prawo wieczystego użytkowania) oraz pozwolenie właściwego organu na budowę domu, albo pozwolenie na budowę lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość. Zatem policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego wówczas, gdy spełnia on warunki do otrzymania lokalu w drodze decyzji. Przepis art. 95 ust. 1 u.o.P. określa przesłanki, które wykluczają możliwość przydzielenia takiego lokalu. Jedną z takich przesłanek jest fakt posiadania przez policjanta w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, w której pełni służbę, lokalu mieszkalnego odpowiadającego co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo domu jednorodzinnego lub domu mieszkalno-pensjonatowego (art. 95 ust. 1 pkt 2 u.o.P.). Z ustaleń faktycznych organów, niekwestionowanych przez skarżącego, wynika, że skarżący złożył wniosek o przyznanie mu pomocy finansowej w dniu 20 czerwca 2024 r. na budowę domu położonego w R. przy ul. [...]. Przy czym wcześniej miał przyznane prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego – od 8 grudnia 2016 r. pobierał równoważnik za brak lokalu dla policjanta nieposiadającego rodziny na podstawie decyzji nr [...] r. z dnia 16 stycznia 2017 r., a od dnia 20 października 2018 r. pobierał równoważnik za brak lokalu na podstawie decyzji nr [...] z dnia 19 grudnia 2018 r. dla policjanta posiadającego rodzinę. Ze złożonych do wniosku o przyznanie pomocy finansowej dokumentów wynika, że wybudowany przez skarżącego i jego żonę, na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 28 grudnia 2020 r., dom jednorodzinny w R. przy ul. [...] na dzień złożenia wniosku miał nadany numer porządkowy (zawiadomienie z dnia 21 maja 2024 r.), a skarżący i jego żona zameldowali się na pobyt stały w tym domu. We wniosku skarżący podał, że mieszka w ww. domu wraz z żoną od 14 maja 2024 r. Zatem bezsporne jest, że skarżący i jego żona na dzień złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej mieszkali w ww. domu jednorodzinnym Organy, odmawiając przyznania pomocy finansowej na budowę domu, argumentowały, iż na dzień złożenia wniosku skarżący miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, albowiem w tym dniu posiadał i zamieszkiwał w domu jednorodzinnym, położonym w miejscowości pełnienia służby, nadającym się do zamieszkania. Stanowisko to jest niezasadne. W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 kwietnia 2009 r. (sygn. akt I OPS 7/08), na która powołał się także skarżący stwierdzono, że nabycie domu mieszkalnego przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy finansowej nie wyklucza samo przez się przyznania tej pomocy. Przy czym z treści tej uchwały wynika, że oceniając wniosek o przyznanie pomocy na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub budowę domu jednorodzinnego - należy brać pod uwagę stan prawny i faktyczny na dzień złożenia wniosku. Na ten dzień dokonuje się zatem oceny, czy policjant spełnia warunek do otrzymania lokalu mieszkalnego w drodze decyzji, a co za tym idzie - czy przysługuje mu pomoc finansowa na uzyskanie lokalu. Jak jednak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 kwietnia 2020 r. (sygn. akt I OSK 4276/18) obowiązujące policjantów przepisy nie określają terminu (czasu), w jakim powinien zostać złożony wniosek o pomoc finansową określoną w art. 94 ust. 1 ustawy o Policji. Przepisy ustawy o nie przewidują także wygaśnięcia prawa do pomocy finansowej na skutek upływu czasu czy też zrealizowania celu, na jaki pomoc jest przeznaczona, przed wystąpieniem z wnioskiem o jej przyznanie. Artykuł 94 ust. 1 ustawy o Policji mówi wprawdzie, że pomoc finansowa przysługuje "na uzyskanie lokalu mieszkalnego", lecz wyrazy te określają jedynie cel, na jaki pomoc jest przyznawana, w żadnym zaś razie nie limitują czasu, w jakim ma być przyznana i nie uprawniają do wniosku, że może to nastąpić tylko przed uzyskaniem lokalu mieszkalnego (domu), a nie po jego uzyskaniu (wyrok WSA w Warszawie z 19 listopada 2004 r. sygn. akt I SA 1724/03; W. Kotowski, Ustawa o Policji. Komentarz, wyd. III, LEX 2012, pkt 9. Powyższe stanowisko wzmacnia konstytucyjna zasada równości (art. 31 ust. 2 Konstytucji RP). Trudno bowiem zaakceptować stan, w którym kryterium rzutującym na możliwość przyznania pomocy finansowej określonej w art. 94 ust. 1 u.o.P. - i to wobec braku wyraźnego przepisu ustawowego - jest sama data złożenia wniosku (przed lub po dniu nabycia lokalu albo domu) - wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 18 lutego 2014 r. sygn. akt U 2/12, pub. OTK-A 2014/2/12, cz. III pkt 4.2; M. Ziółkowski, Zasada równości w prawie, PiP 2015/5/s. 96, 99). Zauważyć również należy, że wprawdzie w powołanej wyżej uchwale NSA z 29 kwietnia 2009 r. (sygn. akt I OPS 7/08) stwierdzono, że pomoc finansowa jest świadczeniem udzielanym na wniosek, a nie z urzędu i dopiero po złożeniu wniosku wraz z dokumentacją rozważana jest kwestia czy funkcjonariusz spełnia warunki do otrzymania świadczenia, oceniane na dzień złożenia wniosku, a nie na dzień zakupu lokalu. Tym niemniej, jak wskazał NSA, każda sprawa administracyjna jest sprawą indywidualną i przez pryzmat jej stanu faktycznego należy oceniać przesłanki materialne. Z tezy powyższej uchwały jednoznacznie przy tym wynika, że złożenie wniosku po dokonaniu zakupu lokalu przez funkcjonariusza samo przez się nie wyklucza pomocy finansowej. Sąd podziela stanowisko NSA zawarte w wyroku z dnia 17 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 7196/21; CBOSA, że dokonując wykładni celowościowej przepisów rozdziału 8 u.o.P. należy uznać, że w przypadku, gdy funkcjonariusz spełnia wszelkie warunki do uzyskania pomocy finansowej na jego zakup, okoliczność, że zdaniem organu wystąpienie z wnioskiem nastąpiło zbyt późno nie może przekreślać jego uprawnienia do uzyskania pomocy finansowej. Okoliczność ta nabiera szczególnego znaczenia w przypadku zaspokojenia potrzeby finansowej funkcjonariusza poprzez budowę domu mieszkalnego. W takiej sytuacji trudno jest bowiem określić dokładny moment, w którym wniosek może być złożony, tak aby funkcjonariusz nie naraził się na zarzut jego złożenia zbyt późno. W sprawie ma to o tyle istotne znaczenie, że wystąpienie z wnioskiem o pomoc finansową na zbyt wczesnym etapie prac budowlanych pozbawiałoby skarżącego możliwości korzystania z uprawnienia zamiennego, czyli prawa do równoważnika pieniężnego, w sytuacji gdy jego potrzeby mieszkaniowe w dalszym ciągu nie byłyby zaspokojone, a stan taki mógłby trwać przez długi czas. NSA w ww. wyroku wskazał, że przepis § 3 ust. 2 pkt 2 i 3 Rozporządzenia stanowi, że jednym z dokumentów dołączanych do wniosku o udzielenie pomocy jest umowa kupna lokalu sporządzona w formie aktu notarialnego lub wyciąg z księgi wieczystej potwierdzający własność gruntu. Oznacza to, że sam prawodawca dopuszcza możliwość złożenia wniosku już po nabyciu lokalu (nieruchomości). Ponadto określenie "pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego" (art. 94 ust. 1 u.o.P.) jest szerokie i odnosi się także do przypadków udzielania pomocy na spłatę zobowiązań finansowych, zaciągniętych w związku z nabyciem lokalu mieszkalnego lub domu przez policjanta (wyrok NSA w Warszawie z 18 listopada 1998 r. sygn. akt I SA 743/98, pub. www.nsa.orzeczenia.gov.pl; W. Kotowski, op. cit., pkt 6. Także udzielenie pomocy finansowej na wykończenie mieszkania nabytego w stanie deweloperskim mieści się w pojęciu "pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego", którym posłużono się w art. 94 ust. 1 u.o.P. (wyrok NSA z 10 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1096/16). W takich wypadkach wniosek także składany jest już po nabyciu lokalu. Tym bardziej zatem nie można stosować rygorystycznych wymogów co do terminu wystąpienia z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie wybudowanego domu mieszkalnego. W ocenie Sądu złożenie wniosku przez skarżącego o przyznanie pomocy finansowej nie jest nadużyciem uprawnień przez skarżącego. Przeciwnie, skarżący spełniał warunki do otrzymania pomocy finansowej na wybudowanie domu domu jednorodzinnego. Przed złożeniem wniosku skarżący miał przyznane prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego – od 8 grudnia 2016 r. pobierał równoważnik za brak lokalu dla policjanta nieposiadającego rodziny na podstawie decyzji nr [...] r. z dnia 16 stycznia 2017 r., a od dnia 20 października 2018 r. pobierał równoważnik za brak lokalu dla policjanta posiadającego rodzinę na podstawie decyzji nr [...] z dnia 19 grudnia 2018 r. Złożenie zatem wniosku o przyznanie pomocy finansowej na wybudowanie domu jednorodzinnego wynika z faktu nieposiadania przez skarżącego lokalu i pobierania z tego tytułu równoważnika pieniężnego. Skoro, jak wskazano wyżej, przepisy u.o.P. nie limitują czasu, w jakim można wystąpić z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej, to nie jest uprawnione stanowisko organów, że może to nastąpić tylko przed wybudowaniem domu i zamieszkaniem w nim. Taka wykładnia w sposób nieusprawiedliwiony ograniczałaby ustawowe prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu lub domu mieszkalnego (zob. wyrok NSA z 17 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 7196/2 i z 7 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 359/21 oraz z 16 marca 2021 r., sygn. akt III OSK 249/21). Mając powyższe na względzie, skarżący zasadnie zarzucił organom naruszenie art. 94 ust. 1, art. 95 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 88 ust. 1 ustawy o Policji oraz § 3 ust. 2 Rozporządzenia poprzez ich błędną wykładnię. Natomiast niezasadne były zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Organ ustalił prawidłowo stan faktyczny, w tym również i to, że skarżący w dacie złożenia wniosku o dofinansowanie skarżący miał już zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, przy czym okoliczność ta, jak wyjaśnił Sąd, nie wyklucza uzyskania przez skarżącego pomocy finansowej. Rozpatrując sprawę ponownie, organy będą związane oceną prawną Sądu i ponownie rozpatrzą wniosek skarżącego w sprawie przyznania pomocy finansowej, który został złożony do KMP w dniu 20 czerwca 2024 r. Mając powyższe na względzie, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na kwotę kosztów składa się kwota wynagrodzenia pełnomocnika w osobie radcy prawnego w wysokości 480 zł i opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Skarżący był zwolniony z kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. d.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło