III SA/Gl 1103/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 marca 2022 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję. Pismem z dnia [...] na druku RDZ –B7 M. S. – dalej skarżący, strona- zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za styczeń 2021r. Decyzją z [...] sygnatura sprawy: [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. – dalej organ- odmówił stronie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za styczeń 2021r. W podstawie wskazał art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0ViD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U, poz. 1842, z późn. zm.)(dalej ustawa o COViD 19) w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy o COViD 19 i § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii C0VID-19 (Dz. U. poz. 371) oraz w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm.), W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COViD-19 (Dz. U. poz. 371), do wniosków złożonych na podstawie § 1 ust. 1, § 4 ust. 1, § 7 ust. 1 oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia z dnia 19 stycznia 2021 r. przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia i nierozpatrzonych stosuje się przepisy dotychczasowe, z wyjątkiem terminu przesłania deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych, do którego stosuje się przepisy niniejszego rozporządzenia. Zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii C0VID-19 (Dz. U. poz. 152) w związku z § 17 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2021 r., płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r., zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres. Na mocy § 17 w związku z § 11 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID- 19 (Dz. U. poz. 371) warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za styczeń 2021 r., nie później niż do dnia 31 marca 2021 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Organ zauważył iż analiza zapisów w rejestrze REGON i Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEiDG) wykazała, że na dzień 30 listopada 2020 r. strona prowadziła działalność gospodarczą, która była sklasyfikowana pod numerem PKD 46.90.Z jako przeważająca działalność, która nie uprawnia do zwolnienia. W związku z powyższym organ odmówił stronie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy za okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. W skardze do WSA w Gliwicach strona zakwestionowała legalność decyzji podnosząc iż zasadność zwolnienia wynika z faktu iż od dnia [...] prowadzi wyłącznie działalność gospodarczą jako wspólnik spółki cywilnej "A" S.C. NIP [...], której wyłączna działalnością jest ta wg PKD 47.71.Z – sprzedaż detaliczna w wyspecjalizowanych sklepach (sklep w galerii handlowej ) listopad był zamknięty. Poprzednia dzialalnosć z kodem 46.90.Z Z została zawieszona od dnia [...] i nie jest prowadzona. Zatem z uwagi na to iż w zgłoszeniu do CEIDG posiadała także KOD PKD 47.71.Z, nie dokoanła przy zawieszeniu działalności automatycznego wykazania jako przeważającej,ponieważ nie edytowano wpisu która byała zawieszona, co zostało skorygowane z data od [...] zgodnie ze stanem faktycznym. Postawiła także zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 10 par. 1 ustawy Kodeks Postępowania Administracyjnego (zwana dalej: KPA) w zw. z art. 79 par. 1 i par. 2 KPA i art. 81 KPA poprzez nieumożliwienie stronie wzięcia czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności niemożności uczestnictwa podczas przeprowadzanego w sprawie dowodu oraz niemożliwości wypowiedzenia się co do tak zebranych, przez organ, dowodów, przed wydaniem przez organ rozstrzygnięcia w sprawie. W konsekwncji wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w tej sprawie następujące stanowisko. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325., dalej P.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Rozpoznając zarzuty skargi oraz badając zaskarżoną decyzję z uwzględnieniem powyższych kryteriów Sąd uznał, że została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powodem, dla którego ZUS odmówił skarżącej zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za styczeń 2021r. było stwierdzenie, że na dzień 30 listopada 2020 r. strona prowadziła działalność gospodarczą, która była sklasyfikowana pod numerem PKD 46.90.Z jako przeważająca działalność, która nie uprawnia do zwolnienia. Zgodnie z § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COViD-19 (Dz. U. poz. 371), do wniosków złożonych na podstawie § 1 ust. 1, § 4 ust. 1, § 7 ust. 1 oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia z dnia 19 stycznia 2021 r. przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia i nierozpatrzonych stosuje się przepisy dotychczasowe, z wyjątkiem terminu przesłania deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych, do którego stosuje się przepisy niniejszego rozporządzenia. Zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 152) w związku z § 17 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2021 r., w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii C0VID-19 (Dz. U. poz. 371) płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r., Z powołanego przepisu wynika, że warunkiem zwolnienia z opłacania składek za styczeń 2021r., jest prowadzenie, przez płatnika składek, na dzień 30.11.2020r. przeważającej działalności oznaczonej, według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), kodami wymienionymi w powołanym wyżej przepisie a przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego. Warunki zwolnienia zostały ściśle określone przez ustawodawcę, a ich ustalenie jest kluczowe dla przyznania zwolnienia z obowiązku opłacania składek . Kluczowym zatem dla organu jest ustalenie, czy składając wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS skarżący prowadził w przeważającym zakresie działalność oznaczoną, według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), w zakresie uprawniającym do zastosowania zwolnienia w okresie od dnia 1 – 31 stycznia 2021r. Tym zakresem uprawniającym do zwolnienia są rodzaje przeważającej działalności oznaczone kodami wg PKD enumeratywnie wymienionymi w w/w przepisie rozporządzenia w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii. Wskazać należy, iż do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 K.p.a. oraz art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych miały zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 § 1 K.p.a.) zobowiązuje organy administracji publicznej do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Przepisem zaś art. 9 K.p.a., nałożono na organy administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; a także czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, a to poprzez udzielanie im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Nadto organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 K.p.a.). Mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 K.p.a.). Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (art. 10 § 3 K.p.a.). Zgodnie zaś z art. 79a § 1 K.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 Kpa, a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 23 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 239/19, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc te regulacje na stan faktyczny sprawy zdaniem Sądu organ nie zadośćuczynił w/w przepisom prawa. Weryfikując legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się w aktach sprawy by organ przed wydaniem decyzji umożliwił stronie możliwość wypowiedzenia się co do materiałów zebranych w aktach sprawy. Brak jest dowodu z którego by wynikało, iż organ dopełnił obowiązku wskazania przesłanek prawnych zależnych od strony, których wykazanie warunkowało pozytywnym rozpoznaniem jej żądania. Ma to to o tyle znaczenie dla sprawy, iż we wniosku RDZ-B6 z dnia [...] z wykazanym kodem przeważającej działalność wg PKD 47.71.Z czyli uprawniającym do zwolnienia z obowiązku z opłacania składek za styczeń 2021r. skarżąca zwróciła się wykazując nr NIP [...]. Ten nr NIP jest właściwy dla działalności gospodarczej prowadzonej pod firmą strony gdzie działalność ta wg twierdzeń strony została zawieszona od dnia [...]. Jak strona w skardze podniosła prowadzi wyłącznie działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą "A" S.C. z nr NIP: [...], gdzie przeważającym przedmiotem działalności, spółki cywilnej również na dzień 30.11.2020r. jest działalność gospodarcza sklasyfikowana w PKD pod numerem: 47.71.Z sprzedaż detaliczna w wyspecjlalziowanych sklepach . W opisanej sytuacji rzeczą organu było wyjaśnienie w ramach postępowania wyjaśniającego z udziałem strony z jakiego tytułu strona wnioskiem z dnia [...] ubiega się o przedmiotowe zwolnienie. Czy rzeczywiście dotyczy on zwolnienia z opłacania składek z działalności gospodarczej prowadzonej indywidualnie pod nr NIP [...], gdzie nie jest prowadzona działalność wg kodu PKD 47.71.Z, czy wniosek dotyczy uprawnionej do zwolnienia z działalności wg kodu PKD jednak prowadzonej w innej formie prawnej i pod innym nr NIP. Obowiązkiem organu było zatem wezwanie do wyjaśnienia; czy strona składa wniosek jako związany z jej indywidualną działalnością gospodarczą, czy też składa wniosek jako wspólnik "A" s.c. która to prowadzi działalność wg kodu PKD 47.71.Z uprawniającą do przyznania zwolnienia ze składek. Dopiero jednoznaczne wyjaśnienie przez organ czego w istocie wniosek dotyczył złożony przez stronę, o zwolnienie z jakiego rodzaju działalności składek wnioskowano, w związku z jakim rodzajem działalności gospodarczej i w jakiej formie prowadzonej mogło otwierać procedowanie w sprawie i jego zakończenie adekwatnie do dokonanych ustaleń. Tego nie uczyniono przy czym wydano decyzje negatywne dla strony co zdaniem Sądu było przedwczesne i uchybiało powołanym wyżej przepisom prawa procesowego. Reasumując uznać należało, że naruszenie przez Zakład wskazanych wyżej przepisów procesowych art. 7, art., 8, art.9, art. 10. art., 79a k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu. Wskazania co do dalszego procedowania w sprawie wynikają wprost z treści wydanego orzeczenia w sprawie.