III SA/Gl 111/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika procesowego w osobie adwokata z urzędu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, skarżący złożyła na druku urzędowego formularza PPF wniosek o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata. W uzasadnieniu wniosku, skarżący oświadczył, że do dnia [...] r. był pracownikiem ochrony firmy : [...]" i zarabiał 1.680 zł brutto. Jednakże nie przedłużono wnioskodawcy umowę o pracę i aktualnie jest on zarejestrowany, jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku, który wynosi 997 zł brutto miesięcznie. Zasiłek ten strona pobiera od dnia 1 stycznia 2015 r. Z oświadczenia skarżącego wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe razem ze swoją żoną D.. W rubryce nr 7 formularza PPF oświadczył, że jest właścicielem ½ budynku, mieszkania o powierzchni [...] m2 oraz jest współwłaścicielem parceli o powierzchni "[...]". Poza tym, skarżący nie posiada żadnych innych ruchomości, papierów wartościowych, oszczędności, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 3.000 Euro. Wnioskodawca oświadczył, że obecnie, na dochód jego wspólnego gospodarstwa domowego składa się kwota 997 zł brutto, stanowiąca jego zasiłek dla bezrobotnych oraz kwota około 300 zł, którą jego żona uzyskuje z tytułu podejmowanych przez nią prac dorywczych. Do wniosku strona załączyła: decyzję z dnia [...] r. o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną oraz decyzję z dnia [...] r. przyznającą skarżącemu zasiłek dla bezrobotnych. Obie decyzje zostały wydane przez prezydenta miasta B. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia [...] r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. W szczególności zobowiązano wnioskodawcę do udokumentowania własności nieruchomości wymienionych przez skarżącego we wniosku i wskazanie na sposób w jaki są wykorzystywane, na wskazanie rodzaju prac dorywczych wykonanych przez jego żonę oraz wskazanie, jakie są miesięczne wydatki jego wspólnego gospodarstwa domowego. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi na to wezwanie, wnioskodawca nadesłał następujące dokumenty: decyzję o przyznaniu zasiłku dla bezrobotnych z dnia [...] r.; informację o uzyskanych przez niego dochodach w 2014 r. (druk PIT-11) i wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego przez skarżącego w [...] za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku L. R., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli na zasadzie art. 245 § 2 P.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej uwzględnienie jego wniosku. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoją żoną D. R. Obecnie skarżący pozostaje na zasiłku dla bezrobotnych w kwocie 997 zł brutto, a jego żona uzyskuje miesięcznie kwotę około 300 zł z prac dorywczych. Z tego wynika, że łączny dochód wspólnego, dwuosobowego gospodarstwa domowego zamyka się aktualnie w kwocie około 1.050 zł. Kwotę zasiłku dla bezrobotnych uśredniono, ponieważ z nadesłanych do akt wyciągów z rachunku bankowego wnioskodawcy wynika, że wysokość świadczenia netto w lutym 2015 r. wyniosła 663,88 zł, a w marcu 2015 r. wyniosła 851,63 zł. Z powyższego wynika, że wspólnie wnioskodawca oraz jego żona dysponują rzeczywiście relatywnie niskim dochodem. Trudno jest założyć, że z kwoty tej skarżący ponosi wszelkie opłaty za tzw. media (opłata za mieszkanie, za prąd elektryczny, gaz, telefon) oraz wystarcza mu ta kwota na jednoczesne pokrycie kosztów bezpośredniego utrzymania (zakup żywności, środków czystości i odzieży). Skarżący nie podniósł bowiem, aby posiadał jakiekolwiek zaległości w uiszczaniu i regulowania opłat. Jednocześnie skarżący nie wspomina o tym, aby ktokolwiek udzielał jemu oraz jego małżonce jakiejkolwiek pomocy finansowej, czy też rzeczowej. Skarżący nie podał jakie wydatki ponosi na swoje utrzymanie, w aktach brak jakichkolwiek rachunków, paragonów, faktur – brak nawet orientacyjnego i szacunkowego wskazania kwoty składającej się na miesięczne wydatki. Podkreślić natomiast należy, że skarżący jest właścicielem trzech nieruchomości. Z jego oświadczenia zawartego w rubryce nr 7 druku urzędowego formularza PPF wynika, że jest on właścicielem ½ budynku, mieszkania o powierzchni [...] m2 oraz współwłaścicielem parceli. Wezwaniem referendarza sądowego z dnia [...] r. wnioskodawca został zobowiązany do sprecyzowania na jakich zasadach nieruchomości te są wykorzystywane i czy przynoszą wnioskodawcy dochód. Istotne jest to, że przyjmując, że wnioskodawca mieszka w jednej nieruchomości mieszkalnej (w budynku albo w mieszkaniu), to druga z tych nieruchomości oraz parcela nie służą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych skarżącego i jego żony. Tym bardziej, w pogorszonej sytuacji finansowej, skarżący powinien ograniczyć swoje potrzeby mieszkaniowe do jednej nieruchomości mieszkalnej, a pozostałe nieruchomości (jedna z nieruchomości mieszkalnych oraz parcela) powinny zostać przez niego wykorzystane, jako źródło dodatkowego dochodu. Należy podkreślić, że nieruchomości, które nie zaspokajają bezpośrednich potrzeb mieszkaniowych strony mogą potencjalnie przynosić mu dochód. Nieruchomości te mogą być bowiem nie tylko sprzedane, lecz mogą przynosić regularny dochód na podstawie długoterminowych stosunków cywilnoprawnych, można je bowiem wynająć (wydzierżawić), bądź też oddać je w odpłatne użytkowanie. Powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie, że posiadanie majątku, w szczególności kilku nieruchomości wyklucza możliwość zwolnienia z kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji, kiedy te nie służą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych (np. postanowienie NSA z dnia 21 września 2011 r., II FZ 500/11, LEX nr 1068787). A taki właśnie stan faktyczny występuje w tej sprawie. Skarżący może przecież dokonać czynności rozporządzającej w odniesieniu do dwóch nieruchomości – w tym parceli. Tymczasem skarżący w żaden sposób nie ustosunkował się do wezwania referendarza sądowego w powyższym zakresie. Z oświadczeń jego wynika bowiem, że posiada nieruchomości, które mogą mu przynosić dochód. Trudno uznać taką osobę za ubogą, a właśnie taki przymiot wnioskodawcy spełnia ustawową przesłankę uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.