III SA/Gl 1134/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć po rozpoznaniu w dniu 10 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji dotyczącej zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym po wznowieniu postępowania w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, wpłynął do tutejszego Sądu kolejny, trzeci wniosek A. B. o przyznanie prawa pomocy. Po wezwaniu referendarza został on złożony na druku urzędowego formularza PPF. Wniosek obejmuje żądanie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia opłaty kancelaryjnej oraz wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Przypomnieć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie już dwukrotnie oceniał prawidłowość orzeczeń tut. Sądu w zakresie odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy. W obu przypadkach Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawidłowo ocenił sytuację skarżącego. Wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 13 kwietnia 2016 r. oddalono skargę A. B. na ww. decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. . W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenie opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w wysokości 100 zł, wpłynął do tutejszego Sądu kolejny wniosek A. B. o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca jest obecnie reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie radcy prawnego A. K. . Na druku urzędowego formularza PPF skarżący określił zakres swojego kolejnego żądania: wniosek ten obejmuje żądanie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem i opłaty pod skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że od września 2015 r. jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Od tego czasu nie przedstawiono wnioskodawcy żadnej oferty pracy. Skarżący mieszka razem z matką i jest na utrzymaniu rodziny. Wnioskodawca oświadczył, że pozostaje w czteroosobowym gospodarstwie domowym razem ze swoją matką oraz dwoma braćmi: P. B. i W. B. M. skarżącego otrzymuje emeryturę w wysokości około 1.159 zł; brat W. otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 3.900 zł, natomiast P. B. jest osobą bezrobotną. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że ani on, ani jego domownicy nie posiadają żadnego majątku, żadnych oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł. W rubryce nr 11 druku urzędowego formularza PPF wnioskodawca oszacował miesięczne koszty związane z regulowaniem opłat za media, mieszkanie, koszty leczenia, wyżywienia, odzieży oraz spłaty czterech zaciągniętych pożyczek oraz 500 zł miesięcznego wsparcia dla P. B. . W odpowiedzi na wezwanie referendarza, za pismem przewodnim z 8 sierpnia 2016 r. skarżący nadesłał do akt sprawy: zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w J. z 22 lipca 2016 r., z którego wynika, że wnioskodawca nadal jest zarejestrowany, jako osoba bezrobotna bez prawa do pobierania świadczeń z tego tytułu; zaświadczenie takiej samej treści dotyczące P. B. ; zaświadczenie z Raiffeisen POLBANK z 8 sierpnia 2016 r. o stanie zawartej umowy limitu kredytowego; zaświadczenie o osobach zameldowanych pod adresem wskazanym na druku urzędowego formularza PPF, jako miejsce zamieszkania wnioskodawcy; zaświadczenie o zarobkach brutto W.B. ; decyzję o waloryzacji emerytury matki wnioskodawcy z 1 marca 2016 r. i wyciąg z jej rachunku bankowego za okres od końca kwietnia 2016 r. do końca lipca 2016 r.; dokumenty obrazujące aktualny stan zdrowotny W. B. W piśmie z 8 sierpnia 2016 r. skarżący stwierdził, że jego brat W. nie przekazał mu swojego wyciągu z rachunku bankowego. Średni koszt leczenia matki wnioskodawcy wynosi około 1.700 zł miesięcznie. Strona oświadczyła, że bracia S. B i P.B. obecnie nie udzielają mu już żadnej pomocy. Postanowieniem z 24 sierpnia 2016 r. referendarz odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Uznał, że skarżący jest w stanie ponieść również na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego koszty sądowe bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, zarówno swoim, jak i swojej rodziny. Pismem z 20 września 2016 r. skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Jak stanowi art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 tekst jedn. ze. zm.- zwana dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Złożony przez skarżącego sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy wywołał taki skutek, że Sąd jest zobowiązany ponownie rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy uwzględniając okoliczności faktyczne i prawne sprawy oraz zebrany materiał dowodowy istniejący w chwili obecnej. Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Sąd rozważając przedmiotową sprawę musi ustalić, czy spełniona została określona w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. zwolnienia od obowiązku uiszczenia opłaty kancelaryjnej oraz uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, zgodnie zatem z art. 246 § 2 pkt 2 powinna wykazać, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Sąd oceniając zakres żądania uznał, że jest to nowy wniosek. Skarżący we wniosku jak i w sprzeciwie starał się wykazać, że sytuacja materialna gospodarstwa domowego, którego jest członkiem uległa pogorszeniu. Sąd oceniając sytuację materialną A. B. i jego rodziny w dużej mierze musiał opierać się na oświadczeniach skarżącego z uwagi na nienadesłanie żądanych dokumentów. Wielokrotnie A.B. oświadcza, że uwagi na różne okoliczności mniej lub bardziej dramatyczne wydarzenia nie mógł nadesłać dokumentów. Pomimo przychylenia się referendarza do wniosku skarżącego o przedłużenie terminu do uzupełnienia i uprawdopodobnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie nadesłał on do akt sprawy istotnych z punktu widzenia oceny jego sytuacji materialnej dokumentów, w szczególności: wyciągów z rachunków bankowych oraz kart kredytowych poprzestając na oświadczeniu, że zaświadczenie o zadłużeniu można uzyskać jedynie w oddziale banku; oświadczeń o zaprzestaniu pomocy braci. Nawiązując do zawartych w uzasadnieniu sprzeciwu zarzutów dotyczących uwag odnośnie spłaty zobowiązań cywilnoprawnych skarżącego powtórzyć należy za Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie zawartą w postanowieniu z 20 października 2015 r. ocenę sytuacji A. B. w niniejszej sprawie, że nie ma szczególnego znaczenia, czy skarżący wziął kredyt przed czy po wszczęciu sprawy podatkowej. Zaciągając długoterminowe zobowiązanie prywatne, skarżący mógł bez trudu przewidzieć, że w trakcie spłaty kredytu mogą zaistnieć nagłe i nieprzewidziane wydatki, czy to publicznoprawne czy też inne. Należy także wspomnieć o złożonych oświadczeniach dotyczących miesięcznych wydatków. Poza kwotami spłat zobowiązań cywilnoprawnych wątpliwości Sądu budzi również kwota wsparcia dla bratanka skarżącego P. B. w kwocie 500 zł, szczególnie w kontekście kwot pieniężnych przekazywanych w różny sposób przez P. B. na konto babci W.B. Wątpliwości Sądu wzbudziło, czy A.B. nadal pozostaje we wspólnym gospodarstwie z A.K.. Pomimo oświadczenia, że od ponad roku jest jego byłą partnerką nie zmienił on adresu a także fakt, że skarżący opłaca co miesiąc A.K. dodatkową kartę do karty kredytowej w Banku Citi Handlowym. Do dnia rozprawy skarżący nie był reprezentowany przez fachowego pełnomocnika. Na rozprawę stawiła się radca prawny A. K. przedkładając do akt pełnomocnictwo. Odnosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż zdaniem Sądu, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w postaci opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł w każdej z pięciu spraw toczących się przed tutejszym Sądem. Ponadto należy podnieść, że skarżący w formularzu PPF wniósł o zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej. W żadnej z pięciu spraw toczących się przed tutejszym Sądem nie wpłynęła skarga kasacyjna. Wyrok wraz z uzasadnieniem doręczony został fachowemu pełnomocnikowi skarżącego 8 czerwca 2016 r., więc termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął bezskutecznie 8 lipca 2016 r. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że skarżący zobowiązany jest do uiszczenia kosztów wyższych niż 500 zł we wszystkich pięciu sprawach toczących się przed tutejszym Sądem Wobec powyższego, działając na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono orzec jak w sentencji.