III SA/Gl 1135/18
WyrokWSA w Gliwicach2019-03-13
Skład orzekający: Krzysztof Kandut, Barbara Brandys-Kmiecik, Barbara Orzepowska-Kyć
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo ustalił stan faktyczny w zakresie współposiadania i faktycznego użytkowania gruntów rolnych na potrzeby przyznania płatności obszarowych, uwzględniając sprzeczne dowody i twierdzenia stron?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ administracji nie zebrał i nie ocenił w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych w zakresie posiadania i użytkowania gruntów rolnych. Organ nie wyjaśnił sprzeczności w zeznaniach świadków i stron, a także nie uzasadnił, dlaczego odmówił wiarygodności niektórym dowodom, naruszając tym samym zasady postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności obszarowych na rok 2016, deklarując określone działki ewidencyjne. Kontrola krzyżowa wykazała, że te same działki zostały zadeklarowane przez innego rolnika. Skarżący twierdził, że jest wyłącznym użytkownikiem tych gruntów od ponad 10 lat, mimo formalnej współdzierżawy. Organ I instancji odmówił przyznania płatności i nałożył sankcje. Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając obie strony za współposiadaczy gruntów. Skarżący zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym błędne ustalenie stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję i zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut (spr.), Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant Specjalista Anna Wandoch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2019 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.- dalej k.p.a.), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2137 ze zm. - dalej ustawa o ARiMR), art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1312 ze zm.), Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. (dalej Dyrektor ARiMR, organ II instancji, organ odwoławczy) — po rozpatrzeniu odwołania M. M. (dalej zwany: strona, skarżący) od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w N. (dalej Kierownik ARiMR, organ I instancji) z [...] r. nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt sprawy wynika, że skarżący złożył do Biura Powiatowego ARiMR wniosek o przyznanie płatności na rok 2016. W sekcji VII. wniosku Oświadczenie o powierzchni dziatek ewidencyjnych zadeklarował [...] działek ewidencyjnych, na których do płatności ONW dla obszarów położonych w strefie górskiej oraz położonych w strefie ze specyficznymi utrudnieniami. Podczas kontroli administracyjnej Kierownik ARiMR stwierdził, że zgłoszone we wniosku działki zostały zadeklarowane do płatności. Wobec wykrycia błędu kontroli krzyżowej organ wystosował wezwanie do złożenia wyjaśnień.
W odpowiedzi skarżący oświadczył, że jest współdzierzawcą wymienionych w wezwaniu działek ewidencyjnych (określonych w umowie dzierżawy z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa). Podkreślił, że od około 10 lat jest jedyną osobą użytkującą je rolniczo zgodnie z programem, ponieważ wspóldzierżawca tych gruntów zrzekł się na jego korzyść praw i obowiązków wynikających z umowy dzierżawy, a także oświadczeniem przekazał mu swoje dziatki w użytkowanie na okres 10 lat. Ponadto, według twierdzeń pełnomocnika skarżącego, jest jedyną osobą, która prowadzi działalność rolniczą na tych gruntach, płaci podatki rolne i czynsze dzierżawne od ponad 10 lat i wykonuje wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa.
Do wyjaśnień skarżący dołączył kopie: - umowy dzierżawy nieruchomości rolnej.
W dniu [...] r. do siedziby Kierownika ARiMR wpłynęło pismo, w którym skarżący działający poprzez pełnomocnika, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Oświadczył, że jak co roku rozpoczął prace polegające na grodzeniu pastwisk oraz wypas na tych dziatkach, koszenie określonych działek rozpoczął od [...] r. Do wyjaśnień dołączył potwierdzenia realizacji przelewów z tytułu opłaty czynszu dzierżawnego oraz podatku od nieruchomości, podatku rolnego i leśnego.
W aktach sprawy znajduje się: - umowa użyczenia bydła z [...] r.
Zgodnie z umową bydło miało być wypasane na działkach; - umowa zlecenia dotycząca koszenia trawy na dziatkach; - oświadczenie z którego wynika, że osobiście pilnował koszenia łąk, zbierania siana i wypasu bydła na wyłączne zlecenie wytyczał granice koszonych i wypasanych dziatek; ugoda dotycząca pokrycia kosztów leczenia bydła.
Kierownik ARiMR odmówił przyznania płatności ONW w strefie górskiej i nałożył sankcję w wysokości [...] zł. do potrącenia z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczanych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych, oraz odmówił przyznania płatności w strefie obszarów ze specyficznymi utrudnieniami i nałożył sankcję w wysokości [...] zł do potracenia z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z EFRG lub EFRROW oraz krajowych środków publicznych przeznaczanych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podkreślił, że jedynym posiadaczem spornych gruntów i w sprawie nie zaistniał stosunek współposiadania.
Zaskarżoną w sprawie decyzją Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu, na wstępie powołał przepisy regulujące tryb i warunki przyznawania przedmiotowej płatności. Dalej podniósł, że zasadniczy spór sprowadzał się do ustalenia kwestii stanu posiadania dziatek rolnych zadeklarowanych do płatności we wniosku o przyznanie płatności na rok 2016.
Dyrektor ARiMR podkreślił, że warunkiem skutecznego ubiegania się o płatności ONW jest między innymi wykazanie przez rolnika, że na zgłoszonych do płatności gruntach prowadzi on działalność rolniczą. Stosownie bowiem do § 2 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia ONW, płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013 i przysługuje ona do powierzchni użytków rolnych będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. Posiadanie jako warunek przyznania ONW przewidziany w powyższej regulacji należy rozumieć jako faktycznie użytkowanie gruntów rolnych. Organ odwoławczy przypomniał, że zadeklarował do płatności całą powierzchnię wymienionych dziatek, podczas gdy przeciwna strona konfliktu krzyżowego zgłosił we wniosku połowę powierzchni każdej z działek. W ocenie organu II instancji z oświadczeń stron, jak i z zeznań świadków wynika, że prowadzili w roku 2016 na spornych dziatkach prace polegające na koszeniu i zbiorze traw oraz wypasali na ich obszarze bydło. Organ wskazał, że zdaniem skarżącego, zgromadzony materiał dowodowy świadczy, że w tym dniu jedynym i wyłącznym posiadaczem spornych nieruchomości (dowodzić tego mają znajdujące się w aktach sprawy umowy na przeprowadzenie prac agrotechnicznych oraz wysyłane wiadomości tekstowe).
W ocenie organu na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego należało uznać, że obaj rolnicy są współposiadaczami deklarowanych do płatności działek Ponadto, zdaniem Dyrektora OR ARiMR we W., nie można w rozpatrywanej sprawie przyjmować, że uznanie posiadania przez rolnika spornej nieruchomości zależne jest od terminu rozpoczęcia prac agrotechnicznych. Jeżeli bowiem przepis art 18 ust. 3 ustawy PROW uzależnia przyznanie płatności od dołączenia zgody współposiadacza do wniosku o przyznanie płatności, które co do zasady powinno nastąpić w terminie 15 maja, to oznacza, że stan posiadania zgłaszanych do płatności gruntów należy rozpatrywać w szerszym przedziale czasowym nie ograniczając się tylko do jednej daty. W ocenie organu sam fakt użytkowania spornych gruntów w 2016 r. przez obie strony konfliktu krzyżowego pozostaje w zasadzie poza sporem i nie jest negowany przez żadną ze stron. Organ przyjął, że z zeznań skarżącego oraz zeznań świadków wynika, że obaj rolnicy prowadzili w 2016 r. na spornych dziatkach prace polegające na koszeniu i zbiorze traw oraz wypasali bydło. Organ wskazał przy tym, że skarżący nie przedstawił dowodów mogących potwierdzić, że w 2016 r. wykonywał na spornym gruncie race przed 31 maja. Zdaniem organu skoro obie strony konfliktu kontroli krzyżowej dysponowały tytułem prawnym do spornych gruntów w postaci umowy dzierżawy, to powinny być traktowane jako współposiadacze tych gruntów.
W konsekwencji organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że obie strony konfliktu kontroli krzyżowej użytkowały sporne grunty w 2016 r. i uznał, że niecelowe jest szczegółowe odnoszenie się do poszczególnych dowodów.
W odniesieniu do wskazywanego przez skarżącego dowodu w postaci wydruków wiadomości tekstowej wysłanej z telefonu komórkowego, mającego świadczyć o rozpoczęciu użytkowania gruntu organ odwoławczy podkreślił, że jego znaczenie dla określenia stanu posiadania jest niewielkie, tym bardziej, że nie zawiera on wiarygodnego podpisu i nie może być traktowany, jako wiarygodne oświadczenie. Także potwierdzenia wpłaty podatku rolnego oraz zapłaty czynszu dzierżawnego nie mogą przesądzić o uznaniu, iż przeciwna strona gruntów tych nie użytkowała, a więc nie była ich posiadaczem.
W skardze skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego, zarzucając:
I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015 r. poprzez odmowę przyznania stronie płatności pomimo spełnienia wszelkich wymaganych prawem warunków do ich otrzymania;
II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik prawy, tj.
- art. 7 i 77 k.p.a. w zw. z art. 41 art. 26 ustawy poprzez bezzasadne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie ma możliwości rozstrzygnięcia, który z producentów był posiadaczem gruntów w dniu 1 maja 2016 r.;
- art. 83 i 95 § 2 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie rozprawy administracyjnej;
- art. 107 k.p.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji organu o dowodów zgromadzonych w postepowaniu.
W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że sporne grunty były użytkowane rolniczo — w zakresie koniecznym dla otrzymania płatności ONW. Organ, zdaniem skarżącego, nie miał obowiązku ustalenia w czyim posiadaniu były określone grunty przez cały rok. Rzeczą organu było ustalenie, która ze stron ewentualnego konfliktu krzyżowego była w posiadaniu gruntu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o płatność. Podkreślił także, że organ nie odniósł się do zgromadzonych w sprawie dowodów i nie wyjaśnił dlaczego odmówił im mocy dowodowej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.").
Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Przystępując do kontroli zaskarżonej decyzji należy podnieść, że jej materialnoprawną podstawę stanowiły przepisy Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 364 ze zm., dalej: rozporządzeniem ONW) oraz przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2017 r. poz. 562 ze zm. dalej ustawa PROW).
Wskazać należy, że zgodnie z art. 27 ustawy PROW "w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1)stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3)udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich Praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.3 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej."
Zgodnie z § 2. Rozporządzenia ONW: "1. Płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit, a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013", którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli: 1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. m.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013"; 2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności."
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że przyznanie płatności wiąże się z faktycznym władztwem i użytkowaniem rolniczym danego gospodarstwa rolnego przez stronę wnioskującą, niezależnie od posiadania przez nią określonego tytułu prawnego do danego gruntu w rozumieniu przepisów prawa rzeczowego (zob. wyrok NSA z 4 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 1012/08). Zatem aby zostać beneficjentem pomocy w ramach przedmiotowej płatności nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) dziatek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować. Płatność jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, na których producent ten prowadzi działalność rolniczą. Niewątpliwie więc istotą płatności jest pomoc temu producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje grunty rolne. Chodzi tu o osobę, która decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie osobę, której przysługuje jedynie formalnie tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów albo też na zadeklarowanych gruntach rolnych dokonuje zabiegów incydentalnych. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie jest wystarczająca do przyznania płatności, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne i trwałe ich użytkowanie. Nie można tym samym otrzymać płatności za grunty rolne, których w roku objętym płatnością się nie posiada i nie prowadzi na nich działalności (upraw). Organy administracji rozpatrujące wnioski o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oceniają zatem stan posiadania gruntów objętych takimi wnioskami z uwzględnieniem pojęcia posiadania zawartego w Kodeksie cywilnym.
Analizując regulacje dotyczące wspierania dochodów rolników nie można jednak zapominać o celu wprowadzenia dopłat. Ideą płatności, co już wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie sądów administracyjnych jest dofinansowanie do produkcji rolnej i pomocy rolnikom rzeczywiście użytkującym posiadane grunty rolne. Istotne jest więc rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w dniu 1 maja roku, w którym jest składany wniosek (zob. np. wyroki NSA: z 13 grudnia 2007 r., sygn. akt II GSK 260/07; z 11 stycznia 2007 r., sygn. akt II GSK 258/06; z 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 87/11 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W realiach rozpatrywanej sprawy, w związku z tym, że w wyniku kontroli krzyżowej ustalono, że dwóch producentów rolnych zadeklarowało te same dziatki rolne do płatności obszarowych, zadaniem organów było przeprowadzenie postępowania dowodowego celem ustalenia, czy skarżący byt posiadaczem spornych (zadeklarowanych we wniosku) dziatek w całości, czy w części i czy w tym czasie rolniczo je użytkował. Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia było zatem zweryfikowanie i ustalenie w sposób niebudzący wątpliwości, kto faktycznie posiadał i użytkował zadeklarowane jednocześnie przez skarżącego grunty i w jakim zakresie.
Wbrew twierdzeniom organów, w świetle obowiązujących przepisów, konieczne przy tym było ustalenie faktycznego użytkownika gruntów na dzień 31 maja. Organ nie byt uprawniony do odstąpienia od dokonania ustaleń kto użytkował sporne grunty i w konsekwencji przyjęcia, Ze skoro obie strony konfliktu kontroli krzyżowej dysponowały tytułem pranym do spornych gruntów w postaci umowy dzierżawy i obie strony, zdaniem organu użytkowały grunt przed tym dniem, to powinny być traktowane jako współposiadacze tych gruntów (przy czym organ nie uzasadnił w jaki sposób doszedł do przekonania, że obie strony byty współposiadaczami gruntów). Rezultatem takiego stanowiska było przyjęcie przez organ, że przyznanie płatności do spornego obszaru możliwe byłoby tylko, gdyby rolnik zgodnie z art. 20 ust. 2 ustawy PROW legitymował się zgodą drugiego współposiadacza. Przedstawione przez organ stanowisko, zdaniem Sądu, było nieprawidłowe.
Podkreślić trzeba, że w sprawie organy dysponowały sprzecznymi twierdzeniami stron konfliktu krzyżowego. Skarżący konsekwentnie w toku całego postępowania administracyjnego podnosił, że tylko on użytkuje rolniczo sporne działki od ponad 10 lat, wykonuje wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa, płaci podatki rolne i czynsze dzierżawne. Wskazał, że współdzierżawca tych gruntów zrzekł się na jego korzyść praw i obowiązków wynikających z umowy dzierżawy, a także oświadczeniem przekazał mu swoje dziatki w użytkowanie na okres 10 lat (na dowód czego dołączył do akt te oświadczenia). Przedstawił również pismo, w którym zwrócił się do Dyrektora Agencji Nieruchomości Rolnych o wykreślenie go z umowy dzierżawy, wskazując jednocześnie, że od pięciu laty przebywa za granicą, gdzie mieszka i pracuje wraz ze swoim ojcem. Podkreślić przy tym należy, że w świetle przedstawionych twierdzeń, całkowicie niezrozumiale jest przyjęcie przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, że "sam fakt użytkowania spornych gruntów w 2016 r. przez obie strony konfliktu krzyżowego pozostaje w zasadzie poza sporem i nie jest negowany przez żadną ze stron". Nie ulega bowiem wątpliwości, że tylko on użytkował rolniczo sporne grunty. Dziatki zostały podzielone ogrodzeniem po połowie, ale ogrodzenie to zostało zdjęte. Nie zgłosił tego zdarzenia, ponieważ jest współdzierżawcą, a umowa dzierżawy nie przewiduje fizycznego podziału dziatek.
Zeznania świadków przesłuchanych w toku rozprawy administracyjnej również były ze sobą sprzeczne. Podkreślić należy, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie, zgodnie z którym strona wypożyczała bydło. Organ nie wyjaśnił, czy wypożyczała ona bydło obu stronom konfliktu krzyżowego jednocześnie w tym samym czasie i czy było to realnie możliwe ze względu na ilość posiadanego bydła. Organ nie wyjaśnił również rozbieżności co do terminu, od którego bydło było wypożyczane, czy miało to miejsce do kwietnia 2016 r., czy też od dnia zawarcia umowy w tym przedmiocie.
Dyrektor ARiMR w zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił rozbieżności zaistniałych w zebranym materiale dowodowym. Organ nie wskazał dlaczego dał wiarę tym zeznaniom i tym dokumentom z których jego zdaniem wynika, że obaj rolnicy prowadzili w 2016 r. na spornych działkach prace polegające na koszeniu i zbiorze traw oraz wypasali bydło, a dlaczego odmówił wiarygodności twierdzeniom oraz przedłożonym przez niego oświadczeniom potwierdzającym fakt użytkowania spornych gruntów w całości tylko przez niego. Co więcej organ wprost w zaskarżonej decyzji wskazał, że niecelowe jest szczegółowe odnoszenie się do poszczególnych dowodów.
Należy wskazać, że jeżeli w sprawie występują sprzeczne interesy stron reprezentujących sprzeczne racje i argumenty, zadaniem organów administracyjnych jest wszechstronne przeanalizowanie tych racji i argumentów i podanie w rozstrzygnięciu, jakie względy przemawiały za uznaniem jednych, a odrzuceniu drugich, dlaczego pewne argumenty zostały przedłożone nad inne, niektóre dowody zostały uwzględnione, a innym odmówiono wiarygodności.
Organ administracyjny dysponując sprzecznymi zeznaniami stron i świadków nie może uchylić się od oceny ich wiarygodności, a tym samym dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ powinien ocenić wszystkie okoliczności sprawy w sposób odpowiadający treści art. 80 k.p.a. Zgodnie z art. 7 k.p.a. organ administracji publicznej winien wyjaśniać dokładnie stan faktyczny danej sprawy, zbierając i rozpatrując cały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.). Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wpływającą na kwestię odpowiedniego rozłożenia ciężaru dowodu w tym postępowaniu.
Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. powinno ono zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę. Organ nie wyjaśnił dlaczego odrzucił twierdzenia strony, nie podał dlaczego nie dal wiary przedłożonym przez niego dokumentom, z których wynika, że tylko on użytkował sporne grunty. Nie ustosunkował się do zeznań świadków, nie wskazał, które z nich uznał za wiarygodne, a które nie. Obowiązkiem organu było natomiast należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, a w tym w szczególności ustalenie, która ze stron konfliktu krzyżowego użytkowała sporne grunty w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o płatność. Powyższe prowadzi do wniosku, że w postępowaniu uchybiono zasadom procedury administracyjnej, nakazującym dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego poprzez wszechstronne rozważenie materiału dowodowego i ustosunkowanie się do zarzutów i twierdzeń stron. Naruszenie to mało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uniemożliwiło wykazanie w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżący nie użytkował samodzielnie w całości spornych gruntów. W konsekwencji błędnie poczynionych (z uchybieniem procedury) ustaleń stanu faktycznego nie było podstaw do zastosowania powołanego w sprawie przepisu prawa materialnego.
Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien wziąć pod uwagę wszystkie wskazania Sądu co do oceny zebranego materiału dowodowego i konieczności należytego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Organ powinien także ocenić dołączone do skargi oświadczenie sołtysa Wsi.
Mając powyższe na względzie, działając na podstawie art. 145 § 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie I wyroku. O kosztach Sąd orzekł natomiast na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę składają się: wpis od skargi w wysokości [...] zł 'oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego w wysokości [...] zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opiat za czynności radców (D.U. z 2018 r. poz. 265) oraz [...] zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło