III SA/Gl 1149/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu postanawia: 1. zwolnić wnioskodawcę z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 100 (sto) zł; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, strona oświadczyła, że nie zgadza się z wyrokiem tutejszego Sądu, który został wydany z naruszeniem przepisów postępowania, co doprowadziło również do naruszenia prawa materialnego. Od 2015 r. skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada żadnego majątku (ruchomości, ani nieruchomości). Spółka nie zatrudnia również pracowników. Spółka oświadczyła, że nie posiada środków na opłacenie radcy prawnego z wyboru i wniosła o ustanowienie dla niej radcy prawnego z urzędu w osobie M. S., podając dane adresowe jego kancelarii. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki zamyka się w kwocie 5.000 zł, natomiast, wg oświadczenia, spółka nie posiada środków trwałych. W ubiegłym roku podatkowym, skarżąca poniosła (wg bilansu) stratę w kwocie (-) 19.048 zł. Z oświadczenia zawartego na urzędowym formularzu PPPr wynika, że spółka posiada rachunek bankowy w B, na którym nie ma jednak zdeponowanych środków pieniężnych. Załącznikami do wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonej przez Spółkę do tutejszego Sądu były następujące dokumenty: zestawienia bilansowe i wyniki zestawienia rachunku zysków i strat, sporządzone w dniu 1 lutego 2017 r.; kompletne sprawozdanie finansowe za 2015 r.; zeznanie CIT-8 za 2015 r.; deklaracje VAT-7 za okres od października 2016 r. do grudnia 2016 r.; wyciąg z rachunku bankowego spółki prowadzonego w B za styczeń 2017 r. oraz zaświadczenie o stanie zdrowia A. K. – prezesa zarządu wnioskującej spółki. W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 6 marca 2017 r. referendarz sądowy wezwał wnioskującą spółkę do nadesłania szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, w tym także o przedstawienie zeznania podatkowe CIT-8 za 2016 r., jak również o nadesłanie aktualnego raportu kasowego i ewidencji środków trwałych spółki. Z dokumentów, o które wnioskodawcę wzywano nadesłano: zeznanie podatkowe CIT-8 za 2015 i 2016 r.; raport kasowy (wydruk z dnia 27 marca 2017 r.) obrazujący operacje dokonane w lutym 2017 r.; wydruk listy środków trwałych; dwa tytuły wykonawcze wystawione w dniu 20 stycznia 2017 r. W tym miejscu stwierdzić należy, że przed wpłynięciem do tutejszego Sądu skargi na ww. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K., co miało miejsce w dniu 25 sierpnia 2016 r., zarejestrowano pod sygn. akt: III SO/Gl 4/16 wniosek skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Postanowieniem z dnia 7 września 2016 r., wydanym w sprawie o sygn. akt: III SO/Gl 4/16 referendarz sądowy zwolnił wnioskującą spółkę z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej przekraczającej kwotę 300 zł, odmawiając przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Postanowieniem Sądu z dnia 24 października 2016 r. powyższe postanowienie referendarza sądowego zostało utrzymane w mocy. Z akt administracyjnych tej sprawy wynika, że wnioskodawca A Sp. z o.o. w W. jest w postępowaniu podatkowym reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika z wyboru w osobie radcy prawnego M. S.. W sprawie podatkowej zakończonej wydaniem przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. decyzji nr [...], będącej przedmiotem skargi do tutejszego Sądu, wnioskująca spółka była reprezentowana przez ww. radcę prawnego. Dokument (formularz PPS-1) pełnomocnictwa szczególnego, znajduje w aktach administracyjnych sprawy (k.38). Zakres pełnomocnictwa określony został, jako reprezentowanie w pełnym zakresie w postępowaniu odwoławczym od decyzji organu pierwszej instancji wydanej w tej sprawie. W dokumencie tym określono, że pełnomocnictwo zawiera umocowanie w szczególności do składania wniosków dowodowych, odbioru korespondencji od organu podatkowego, składania wniosków o zawieszenie postępowania. Z pisma procesowego organu z dnia 29 sierpnia 2016 r. wynika, że w organie toczyła się kolejna sprawa wnioskodawcy, w której również jest on reprezentowany przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika procesowego – radcę prawnego M. S.. Załącznikiem do tego pisma było pismo przewodnie tego radcy prawnego z dnia 11 sierpnia 2016 r. wraz z drukiem formularza PPS-1, z którego wynika, że jest one pełnomocnikiem wnioskodawcy w innej sprawie podatkowej. Rozpoznającemu wniosek, z urzędu wiadomo, że radca prawny M. S. reprezentował również wnioskodawcę w innych postępowaniach podatkowych, poprzedzających postępowanie sądowe (sygn. akt: III SO/Gl 1/17 i III SA/Gl 288/17). W sprawie podatkowej zakończonej wydaniem przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. decyzji nr [...], będącej przedmiotem skargi do tutejszego Sądu (sprawa o sygn. akt: III SA/Gl 288/17), wnioskująca spółka była również reprezentowana przez radcę prawnego M. S.. Pełnomocnictwo znajduje się w aktach administracyjnych (k.599), na dokumencie pełnomocnictwa widnieje data 15 września 2015 r. Zakres pełnomocnictwa określony został w tej sprawie, jako: "upoważnienie radcy prawnego M. S. do reprezentowania w postępowaniu podatkowym o sygnaturze [...], prowadzonym przez Naczelnika [...] [...] Urzędu Skarbowego w B., a także do reprezentowania wnioskującej spółki przed: Dyrektorem Izby Skarbowej w K., Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach i Naczelnym Sądem Administracyjnym". Z treści powyższego pełnomocnictwa wynika więc, że skarżąca spółka umocowała do reprezentacji w postępowaniu podatkowym oraz sądowoadministracyjnym (zarówno przed sądem pierwszej, jak i drugiej instancji) radcę prawnego M. S.. Jednocześnie pismem z dnia 15 września 2015 r. pełnomocnik zgłosił organowi podatkowemu swój udział w postępowaniu podatkowym. Z analizy akt administracyjnych wynika, że radca prawny aktywnie uczestniczył w postępowaniu podatkowym – w tym odbierał pisma procesowe organu, wraz z decyzjami obu instancji, wreszcie sporządził i wniósł odwołania od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że strona składając wniosek o prawo pomocy zażądała zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Wniosek ten, obejmował więc żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Odnosząc się do złożonego przez spółkę wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika procesowego, należy wskazać treść art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże ona, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Jednocześnie podkreślić należy, że regulacja normatywna w zakresie prawa pomocy w przypadku osób prawnych lub jednostek organizacyjnych, które nie posiadają osobowości prawnej, zgodnie z treścią art. 246 § 2 in principio P.p.s.a., ma charakter uznaniowy. Oznacza to, iż nawet gdyby przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie występujących w sprawie opłat byłaby spełniona, rozpoznający wniosek nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia stronie konstytucyjnego prawa do sądu. Należy przytoczyć w tym miejscu treść art. 246 § 3 P.p.s.a., który stanowi, że adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Stan faktyczny, unormowany w art. 246 § 3 P.p.s.a. występuje właśnie w przedmiotowej sprawie. Wszak wnioskująca spółka pozostaje w (innym) stosunku prawnym z radcą prawnym M. S., który reprezentuje ją w postępowaniach podatkowych – w tym w postępowaniu podatkowym zakończonym wydaniem decyzji, będącej przedmiotem skargi inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie. W sprawie tej istnieje więc stosunek prawny w postaci reprezentacji procesowej. Taki stosunek prawny pomiędzy wnioskodawcą, a radcą prawnym występuje także w innej sprawie podatkowej, w której pełnomocnictwo do reprezentowania wnioskodawcy zostało złożone organowi wraz z pismem przewodnim radcy prawnego z dnia 11 sierpnia 2016 r. (data wpływu do organu podatkowego: 18 sierpnia 2016 r.). Pełnomocnictwo to określono, jako umocowujące radcę prawnego M. S. do reprezentowania wnioskodawcy w pełnym zakresie przed Dyrektorem Izby Skarbowej w K. w sprawach o sygnaturach: [...] oraz [...]. Sprawa ta jest zarejestrowana w tutejszym Sądzie pod sygn. akt: III SO/Gl 1/17 i III SA/Gl 288/17. Zakres pełnomocnictwa w powyższej sprawie określony został, jako: "upoważnienie radcy prawnego M. S. do reprezentowania w postępowaniu podatkowym o sygnaturze [...], prowadzonym przez Naczelnika [...] [...] Urzędu Skarbowego w B., a także do reprezentowania wnioskującej spółki przed: Dyrektorem Izby Skarbowej w K., Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach i Naczelnym Sądem Administracyjnym". Wnioskodawca korzystał i nie można wykluczyć, że korzysta nadal z usług świadczonych przez radcę prawnego, który jednocześnie nie został ustanowiony na podstawie przepisów o prawie pomocy – nie jest więc pełnomocnikiem procesowym ustanowionym na podstawie przepisów o prawie pomocy. Stan ten stanowi negatywną przesłankę uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika procesowego z urzędu dla wnioskodawcy. Stanowisko to potwierdza również praktyka orzecznicza, ponieważ przesłanka negatywna z art. 246 § 3 P.p.s.a. wyklucza badanie wniosku o przyznanie prawa pomocy pod kątem wystąpienia przesłanek pozytywnych co do żądania ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administartcyjnego z dnia 25 sierpnia 2010 r., II GZ 156/10, LEX nr 742993). W takiej sytuacji nie uwzględnia się wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego z urzędu. Podkreślić należy, że w takim przypadku odmowa ustanowienia pełnomocnika procesowego z urzędu nie opiera się na analizie stanu majątkowego wnioskodawcy, lecz na samym fakcie reprezentowania strony przez takiego pełnomocnika procesowego (pozostawaniu z nim w stosunku prawnym) w innych postępowaniach. Nie są istotne w tym przypadku szczegółowe kwestie regulujące relacje między mandatem, a mandatariuszem (w tym honorarium pobierane przez pełnomocnika, czy też brak takiego honorarium). Odnośnie tego zakresu żądania wniosku o przyznanie prawa pomocy, zaznaczyć należy, że na druku urzędowego formularza wniosku PPPr w rubryce nr 11 zawarte jest oświadczenie o tym, że wnioskodawca nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym ani z rzecznikiem patentowym. Wniosek taki został przez wnioskodawcę złożony, pomimo tego, że w następnej rubryce znajduje się oświadczenie o świadomości odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 Kodeksu karnego. Druk urzędowego formularza został własnoręcznie podpisany przez osobę uprawnioną do reprezentowania wnioskującej spółki. Przechodząc do rozpoznania żądania wnioskodawcy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stwierdzić należy, że skarżąca zdołała wykazać, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Nie zdołała jednak wykazać, że spełnia przesłanki do całkowitego uwzględnienia jej wniosku w tym zakresie. Odnośnie przedłożonego przez wnioskodawcę materiału dowodowego stwierdzić należy, że jest on dostateczny. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że w ubiegłym roku podatkowym spółka poniosła stratę. Faktem jest, że spółka nie posiada aktualnie żadnych środków trwałych, natomiast z analizy przedłożonych deklaracji VAT-7 wynika, że spółka w praktyce nie generuje aktualnie żadnego obrotu. Należy zaznaczyć, że deklaracje VAT – 7 nie wskazują na wysokość przychodów uzyskiwanych przez spółkę, lecz właśnie na jej obroty, na jej aktywność gospodarczą. Z analizy nadesłanych przez spółkę deklaracji VAT – 7 wynika jednak, że spółka nie osiąga żadnego obrotu. Brak jakichkolwiek danych wskazujących na jej aktywność gospodarczą. Na skomplikowaną sytuację finansową spółki wskazuje także sprawozdanie finansowe i wyciągi z posiadanych przez podmiot rachunków bankowych. Jednocześnie przeciwko spółce toczy się postępowanie egzekucyjne. Z raportu kasowego spółki (stan na dzień 28 lutego 2017 r.) wynika jednak, że w kasie spółki znajdują się środki pieniężne. W dniu 2 lutego 2017 r. do kasy spółki wpłynęła kwota 122 zł, określona został jako "wpłata wspólnika". Stwierdzić należy, że wnioskodawca dysponuje określoną gotówką i jest w stanie ponieść chociażby minimalne koszty postępowania. Zaznaczyć należy, że z raportu kasowego spółki (stan na dzień 31 stycznia 2017 r.) przedłożonego do sprawy o sygn. akt: III SO/Gl 1/17, wynika, że w kasie spółki również znajdowały się środki pieniężne. Wpływ do kasy spółki wyniósł w styczniu 2017 r. 1.350 zł i określony został jako "wpłata wspólnika". W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że wnioskodawca jednak regularnie dysponuje gotówką i jest w stanie ponieść przynajmniej minimalne koszty postępowania. W zakresie kompetencji referendarza sądowego nie znajduje się wprawdzie określanie i ustalanie wartości przedmiotu zaskarżenia danej sprawy, to jednak na użytek niniejszego postępowania wpadkowego w tej sprawie, przyjąć należy wartość przedmiotu zaskarżenia wskazaną przez wnioskodawcę, tj.: kwotę 632.556 zł. W takim przypadku pobierany jest od takiej kwoty wpis sądowy stosunkowy, który wyniesie 6.326 zł – kwota obliczona na podstawie § 1 pkt 4 rządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zmianami). Zgodnie z § 3 tego rozporządzenia, wpis sądowy od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi. W sprawie tej wpis sądowy od skargi wyniósłby 3.163 zł. W ocenie rozpoznającego wniosek, kondycja majątkowa spółki rzeczywiście nie pozwala jej na uiszczenie takiej kwoty. Wnioskodawca powinien jednak być w stanie wygenerować drobną cząstkę takiej kwoty, tj. 100 zł. Kwota ta stanowi jedynie nieco powyżej 3 % kwoty, którą wnioskująca spółka byłaby zobowiązana uiścić tytułem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, w sytuacji, w której jej wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zostałby w ogóle uwzględniony. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 1 i § 3 P.p.s.a.