III SA/Gl 116/19

WyrokWSA w Gliwicach2019-05-14

Skład orzekający: Barbara Orzepowska-Kyć, Magdalena Jankiewicz, Marzanna Sałuda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku stwierdzenia niezgodności z przepisami prawa żywnościowego, podmiot działający na rynku spożywczym podlega obciążeniu opłatami obejmującymi wszystkie koszty czynności kontrolnych, w tym stawki ryczałtowe za przeprowadzenie kontroli i czas jej trwania, czy tylko opłatami za czynności bezpośrednio prowadzące do wykrycia niezgodności?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że stwierdzenie jakiejkolwiek niezgodności z przepisami prawa żywnościowego stanowi podstawę do obciążenia podmiotu działającego na rynku spożywczym pełnymi kosztami wszystkich niezbędnych czynności kontrolnych, a nie tylko tych bezpośrednio prowadzących do wykrycia uchybień. Czynności kontrolne stanowią całość, a ich pobranie i analiza generują koszty, które zgodnie z przepisami mogą być przerzucone na stronę, nawet jeśli nie skutkują bezpośrednio stwierdzeniem nieprawidłowości.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi spółki "A" sp. z o.o. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach, utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji obciążającą spółkę opłatą za czynności kontrolne w wysokości 155 zł. Spółka kwestionowała opłatę w części dotyczącej stawki ryczałtowej za przeprowadzenie czynności kontrolnych (52 zł) oraz stawki ryczałtowej za każdą rozpoczętą godzinę czynności kontrolnych (34 zł), twierdząc, że nieprawidłowości dotyczyły jedynie oznakowania produktu, a nie jego jakości, i że opłaty powinny być niższe. Organy inspekcji sanitarnej uznały, że stwierdzone niezgodności z przepisami prawa żywnościowego uzasadniają obciążenie spółki pełnymi kosztami kontroli.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant St. ref. Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2019 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. w W. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie opłaty za czynności kontrolne oddala skargę. Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny po rozpatrzeniu odwołania skarżącej "A" sp. z o.o. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. nr [...] z [...] w przedmiocie obciążenia skarżącej opłatą za czynności kontrolne w wysokości 155 zł - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w zakresie zakwestionowanej wysokości opłaty. W podstawie prawnej powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.) w związku z art. 75 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z 25.08.2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2018 r. poz. 1541 z późn. zm.) oraz § 3 pkt 1 i 2, § 4 ust. 1 pkt 2 lit. b i ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 5.10.2017 r. w sprawie opłat za czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach urzędowych kontroli żywności (Dz. U. z 2017 r. poz. 2012). W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny sprawy. Stwierdził, że 21.05.2018 r. przedstawiciel Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. pobrał do badań laboratoryjnych, w zakresie oceny zawartości kwasów tłuszczowych Omega-3 oraz oceny znakowania, w aptece w C. suplement diety "[...]", którego dystrybutorem w Polsce jest skarżąca. Podjęte czynności wykazały, że znakowanie produktu było niezgodne z rozporządzeniem (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 20.12.2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności (Dz. Urz. UE z 2006 r. seria L poz. 404 z późn. zm.). Zgodnie z art. 14 ust. 1 lit. a oświadczenia zdrowotne dotyczące zmniejszenia ryzyka choroby, mogą być stosowane po uzyskaniu zezwolenia na wpisanie ich do wspólnego wykazu dopuszczonych oświadczeń wraz ze wszelkimi niezbędnymi warunkami ich stosowania; razem z oświadczeniem "DHA i EPA przyczyniają się do utrzymania prawidłowego ciśnienia i poziomu trójglicerydów" należy umieścić informację dla konsumenta, że korzystne działanie występuje w przypadku spożywania 3g EPA i DHA dziennie, gdy wpływa na ciśnienie, a w przypadku prawidłowego poziomu trójglicerydów, spożywanie 2g DHA. Powyższe oświadczenie może być stosowane tylko w odniesieniu do żywności zapewniającej spożycie na takich poziomach. Dodatkowo wskazał, że konieczne jest podanie informacji dla konsumenta, że nie należy przekraczać poziomu uzupełniającego dziennego spożycia wynoszącego 5g EPA i DHA łącznie. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. pismem z 17.07.2018 r. zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia opłaty za czynności kontrolne i przesłał Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w Warszawie, będącemu właściwym miejscowo i rzeczowo w powyższej sprawie, sprawozdanie z badań laboratoryjnych. Dnia [...] organ I instancji wydał decyzję administracyjną - rachunek nr [...] obciążającą stronę opłatą w łącznej wysokości 155 zł, na którą składały się: 1. kwota 52 zł - stawka ryczałtowa z tytułu przeprowadzenia czynności kontrolnych, 2. kwota 34 zł jako 2x 17 zł - stawka ryczałtowa za każdą rozpoczętą godzinę przeprowadzania czynności kontrolnych, 3. kwota 17 zł - opłata za proste badanie próbek, 4. kwota 52 zł - prawidłowość oznakowania suplementu diety. Strona odwołała się od ww. decyzji, przy czym zakresem odwołania objęła opłaty określone w pkt. 1 i 2 decyzji I instancji, tj. tę część rozstrzygnięcia, którą nałożono na stronę obowiązek uiszczenia stawki ryczałtowej z tytułu przeprowadzenia czynności kontrolnych tj. 52 zł oraz stawki ryczałtowej za każdą rozpoczętą godzinę czynności kontrolnych tj. 34 zł jako iloczyn 2 x 17 zł. Podniosła, że właściwą wysokością opłaty jest kwota 69 zł, na którą składa się 17 zł za proste badanie próbek oraz 52 zł za ocenę prawidłowości oznakowania, prezentacji i reklamy, co wynika z § 4 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach urzędowych kontroli żywności. Zdaniem strony, zastosowanie wyłącznie wskazanego przepisu znajduje również potwierdzenie w decyzji wydanej przez PPIS, gdzie jedynie ten przepis rozporządzenia stanowi podstawę wyliczenia wysokości opłaty. Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zaskarżonym rozstrzygnięciem utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w zakresie kwestionowanej opłaty. W uzasadnieniu podniósł, że ustawa z 25.08.2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. z 2018 r. poz. 1541 z późn. zm.) w art. 75 ust. 1 pkt 1 stanowi, że podmioty działające na rynku spożywczym podlegające urzędowym kontrolom organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej są obowiązane do pokrywania opłat uwzględniających koszty związane z czynnościami wykonywanymi w ramach urzędowych kontroli żywności, jeżeli w wyniku tych czynności zostaną stwierdzone przez kontrolujących niezgodności z przepisami prawa żywnościowego, w tym jeżeli zachodzi konieczność pobrania próbek żywności albo materiałów lub wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością do badań i wykonania badań laboratoryjnych w celu potwierdzenia niezgodności. Ustawodawca w żaden sposób nie odniósł się do charakteru wykrytej niezgodności, co pozwala uznać, iż wykrycie jakiejkolwiek niezgodności z przepisami prawa żywnościowego stanowi podstawę do nałożenia opłaty. Ustęp 2 art. 75 ww. ustawy z kolei informuje, że opłatami tymi jest obciążany producent środka spożywczego lub inny podmiot działający na rynku spożywczym, odpowiedzialny za towar w obrocie. Nieprawidłowości stwierdzone przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. znalazły również potwierdzenie w działaniach administracyjnych Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. zmierzających do zaprzestania przez przedsiębiorcę prowadzenia działań skutkujących naruszeniem obowiązującego ustawodawstwa w zakresie produkcji żywności. Wysokość opłat określona została - zgodnie z upoważnieniem ustawowym zawartym w ust. 4 komentowanego przepisu - w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 5.10.2017 r. w sprawie opłat za czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach urzędowych kontroli żywności (Dz.U. z 2017 r. poz. 2012), Określono, że opłaty te mają na celu pokrycie wszystkich kosztów ponoszonych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Zgodnie z § 3, stawka opłaty za wykonanie czynności obejmuje: - pkt 1. stawkę ryczałtową z tytułu przeprowadzenia czynności kontrolnych - 52 zł - pkt 2. stawkę ryczałtową za każdą rozpoczętą godzinę przeprowadzania czynności kontrolnych - 17 zł. Opłata ryczałtowa obejmuje wszystkie czynności związane z kontrolą, w tym również koszty dojazdu, analizę dokumentacji oraz przygotowanie projektu decyzji (§ 2 ust. 2). Z kolei § 4 ust. 1 rozporządzenia określa, że stawka opłat za wykonanie czynności dotyczących jednego środka spożywczego lub materiału i wyrobu przeznaczonego do kontaktu z żywnością wynosi: - pkt 2. prawidłowość oznakowania, prezentacji i reklamy: lit. b) suplementów diety, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego i środków spożywczych wzbogacanych witaminami lub składnikami mineralnymi - 52 zł, - pkt 3. proste pobranie próbek - 17 zł. Organ I instancji na skutek stwierdzonych nieprawidłowości jednoznacznie w rozstrzygnięciu swojej decyzji wskazał obciążenie strony czterema różnymi kwotami, na łączną sumę 155 zł. W ocenie organu obowiązek pokrycia wszystkich kosztów związanych z czynnościami wykonywanymi w ramach urzędowych kontroli wynika z art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia w związku z przepisami wykonawczymi w postaci rozporządzenia Ministra Zdrowia z 5.10.2017 r. Stwierdził, że nie znajduje uzasadnienia twierdzenie skarżącej spółki, iż czynności kontrolne nie wykazały nieprawidłowości. To właśnie w ramach czynności kontrolnych, organ pobrał próbki, a następnie poddał je ocenie prawidłowości oznakowania. Sporna kwota 86 zł obejmuje stawkę ryczałtową za przeprowadzenie czynności kontrolnych, w tym kwoty dojazdu, analizę dokumentacji oraz przygotowanie projektu decyzji (zgodnie z § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia koszty obejmują również inne urzędowe wydatki). Odnośnie wskazania w podstawie prawnej jedynie § 4 rozporządzenia, organ wyjaśnił, że brak powołania w decyzji pełnej podstawy prawnej nie pozbawia jej bytu prawnego, gdyż wskazanie podstawy nie jest warunkiem jej istnienia, lecz warunkiem jej prawidłowości w znaczeniu formalnym, o ile ta podstawa rzeczywiście istnieje (podobnie: NSA w wyroku z 8.11.2016r., I OSK 723/16). Z uwagi na powyższe, organ utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną w zaskarżonej części. Na tę decyzję strona wywiodła skargę do sądu administracyjnego, zaskarżając ją w zakresie obowiązku uiszczenia opłaty w kwocie 86 zł. Zarzuciła jej naruszenie przepisów materialnych, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: • naruszenie art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997r. poprzez bezpodstawne zastosowanie wobec skarżącej §3 pkt 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z 5.10.2017 r. w sprawie opłat za czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach urzędowych kontroli żywności (dalej również: "Rozporządzenie"). • Błędnej wykładni art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy z 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (dalej również: "UBezpŻywn"), poprzez przyjęcie, że podmioty działające na rynku spożywczym podlegające urzędowym kontrolom organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej są obowiązane do pokrywania opłat uwzględniających wszystkie koszty związane z czynnościami wykonywanymi w ramach urzędowych kontroli żywności, jeżeli w wyniku tych czynności zostaną stwierdzone przez kontrolujących jakiekolwiek niezgodności. Podczas gdy • Zgodnie z treścią art. 75 ust. 1 pkt 1 UBezpŻywn, opłaty powinny być nałożone wyłącznie za te konkretne czynności kontrolne, w wyniku których zostały stwierdzone niezgodności z przepisami prawa. • W ramach przeprowadzonych czynności nie zostały wykryte nieprawidłowości uzasadniające nałożenie na skarżącą opłat wynikających z §3 pkt 1 i 2 rozporządzenia. Zastosowanie wskazanego przepisu stanowi przekroczenie uprawnień organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej i narusza konstytucyjną zasadę legalizmu. Wskazane powyżej naruszenia dokonane zarówno przez PPIS, jak i PWIS doprowadziły do błędnego ustalenia opłaty za czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach urzędowych kontroli żywności, nałożonej na skarżącą. Mając na uwadze powyższe, wniosła: 1) zgodnie z treścią art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) PPSA - o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej nałożenia na skarżącą opłaty w wysokości 86 zł; 2) zgodnie z treścią art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) PPSA w zw. z art. 135 PPSA - o uchylenie w części zgodnej z punktem powyżej, poprzedzającej decyzję, decyzji płatniczej wydanej przez PPIS [...] Nr [...]; 3) zgodnie z treścią art. 200 PPSA - o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że organ nie ma prawa obciążania jej opłatami za wykonane czynności kontrolne, w wyniku których nie zostały stwierdzone naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych. Podjęte wobec jej produktu czynności kontrolne nie wykazały żadnych nieprawidłowości jakościowych, a jedyne naruszenia prawa, jakie podniósł PPIS dotyczyły jego oznakowania. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2018r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Sąd przeprowadzając kontrolę zaskarżonego rozstrzygnięcia nie stwierdził, aby organy inspekcji sanitarnej naruszyły prawo. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zasadność obciążenia skarżącej opłatą w kwocie 86 zł ustaloną w decyzji I instancji jako suma opłaty za przeprowadzenie czynności kontrolnych (52 zł) i stawki ryczałtowej za każdą rozpoczętą godzinę prowadzenia czynności kontrolnych (17 zł x 2), albowiem tak zostały określone granice skargi zarówno w odwołaniu jak i skardze. Nadto w pismach tych strona wyraźnie stwierdza, że nie kwestionuje wszystkich nałożonych na nią opłat, a jedynie ww. Osią sporu jest więc zagadnienie, czy wykrycie nieprawidłowości uzasadnia obciążenie strony pełnymi kosztami wszystkich niezbędnych czynności (jak uważa organ), czy też jedynie tych, których przeprowadzenie wprost doprowadziło do ich wykrycia (jak twierdzi strona). W tak zarysowanym sporze, Sąd przyznał rację organowi. Stosownie do art. 75 ust. 1 i 2 ustawy z 25.08.2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U.2018.1541 j.t.): Art. 75. 1. Podmioty działające na rynku spożywczym podlegające urzędowym kontrolom organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej są obowiązane do pokrywania opłat uwzględniających koszty związane z czynnościami wykonywanymi w ramach urzędowych kontroli żywności: 1) jeżeli w wyniku tych czynności zostaną stwierdzone przez kontrolujących niezgodności z przepisami prawa żywnościowego, w tym jeżeli zachodzi konieczność pobrania próbek żywności albo materiałów lub wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością do badań i wykonania badań laboratoryjnych w celu potwierdzenia niezgodności; 2) związanych z przeprowadzeniem ponownych czynności kontrolnych w celu sprawdzenia, czy niezgodności, o których mowa w pkt 1, zostały usunięte; 3) związanych z przeprowadzaniem granicznych kontroli sanitarnych. 2. Opłatami, o których mowa w ust. 1, jest obciążany producent środka spożywczego lub inny podmiot działający na rynku spożywczym odpowiedzialny za towar w obrocie. W wykonaniu delegacji ustawowej, zawartej w art. 75 ust. 4 ustawy, Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z 5.10.2017r. (Dz. U. z 2017r., poz. 2012), w sprawie opłat za czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach urzędowych kontroli żywności, w którym określił wysokość opłat za badania. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia, opłaty za czynności wykonywane przez pracowników Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach urzędowych kontroli żywności obejmują koszty wykonania następujących czynności: 1) czynności kontrolnych w zakresie spełniania przez podmiot działający na rynku spożywczym obowiązujących wymagań prawa żywnościowego; 2) oceny spełniania wymagań w zakresie bezpieczeństwa żywności przez środki spożywcze oraz materiały i wyroby przeznaczone do kontaktu z żywnością, w tym: a) oceny cech organoleptycznych, b) pobrania próbek środków spożywczych lub materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością do badań laboratoryjnych, c) wykonania badań laboratoryjnych pobranych próbek środków spożywczych lub materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz przedstawienia ich wyników; 2. Koszty, o których mowa w ust. 1, obejmują również inne uzasadnione wydatki poniesione w związku z: 1) dojazdem do miejsca wykonania czynności; 2) kontrolą dokumentów; 3) wysłaniem próbek do badań laboratoryjnych; 4) kontrolą prawidłowości procesów technologicznych, warunków produkcji, magazynowania i transportu środków spożywczych lub materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Po myśli § 3 stawka opłaty za wykonanie czynności, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1, obejmuje: 1) stawkę ryczałtową z tytułu przeprowadzenia czynności kontrolnych - 52 zł oraz 2) stawkę ryczałtową za każdą rozpoczętą godzinę przeprowadzenia czynności kontrolnych - 17 zł. § 4 ust. 1 stanowi, że stawki opłat za wykonanie czynności, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 2 lit. a i b, dotyczących jednego środka spożywczego lub materiału i wyrobu przeznaczonego do kontaktu z żywnością wynoszą: 1) ocena cech organoleptycznych - 9 zł; 2) prawidłowość oznakowania, prezentacji i reklamy: a) środków spożywczych powszechnego spożycia lub materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością - 23 zł, b) suplementów diety, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego i środków spożywczych wzbogacanych witaminami lub składnikami mineralnymi - 52 zł; 3) proste pobranie próbek - 17 zł; 4) złożone pobranie próbek - 52 zł. Zdaniem strony, skoro organ zakwestionował jedynie poprawność znakowania w zakresie oświadczeń zdrowotnych, to uzasadnione jest jedynie obciążenie go opłatą za proste badanie próbek i opłatą za sprawdzenie prawidłowości oznakowania badanych substancji. Z takim stanowiskiem nie można się jednak zgodzić. Zauważyć bowiem należy, że czynności kontrolne stanowią całość i nie można przeprowadzić jednych z nich w oderwaniu od innych. Rozwijając powyższe stwierdzenie przypomnieć trzeba, że strona skarżąca kwestionuje dopuszczalność obciążenia jej w stanie faktycznym sprawy stawkami ryczałtowymi z tytułu przeprowadzenia czynności kontrolnych oraz za każdą rozpoczętą godzinę przeprowadzania czynności kontrolnych, nie podważając jednocześnie naliczenia opłaty z tytułu opłaty za proste badanie próbek i z tytułu badania prawidłowości oznakowania suplementu diety. Zdaniem Sądu oczywistym jest, że aby mogło mieć miejsce badanie próbek konieczne jest przeprowadzenie czynności kontrolnych. W jakim bowiem innym trybie owe próbki miałyby być pobrane celem przebadania, niż właśnie w toku czynności kontrolnych? Ich pobranie także odbywało się w jakimś określonym czasie, zatem powstała podstawa do obciążenia strony opłatą za czas trwania czynności kontrolnych, zależną od ilości godzin, jakie czynności te pochłonęły. Innymi słowy, w ocenie Sądu czynności kontrolne to pewna całość – od rozpoczęcia kontroli (kiedy to powstaje obowiązek uiszczenia opłaty z tytułu przeprowadzenia czynności kontrolnych), bo bez jej wszczęcia żadne nieprawidłowości nie mogłyby być stwierdzone, poprzez sekwencję czynności zwykle podejmowanych w toku kontroli, np. badanie próbek – proste albo złożone, analizę organoleptyczną lub laboratoryjną, aż po ocenę prawidłowości oznakowania, prezentacji i reklamy (co trwa w czasie, zatem generuje koszty za każdą rozpoczętą godzinę czynności kontrolnych). Oczywiście powyższe stwierdzenie jest aktualne przy założeniu, że - zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności - kontrola ujawniła nieprawidłowości, tzn. jeśli w toku którejkolwiek z przeprowadzonych czynności stwierdzono nieprawidłowości, to powstaje podstawa faktyczna do obciążenia strony pełnymi kosztami kontroli. Wreszcie zauważyć należy, że ustawodawca nie zdecydował się na ograniczenie możliwości pobierania opłat w zależności od rodzaju stwierdzonych nieprawidłowości ani na ściślejsze powiązanie którejś opłaty z konkretnym rodzajem uchybień. Oznacza to, że stwierdzenie jakichkolwiek uchybień jest podstawą do obciążenia strony kosztami kontroli w takim zakresie, w jakim one powstały. W takiej sytuacji należy się bowiem odwołać do paremii lege non distinguente nec nostrum est distinguere - gdy ustawa nie rozróżnia, nie do nas należy rozróżnianie. Zgodnie z powołanymi przepisami podstawą do obciążenia strony kosztami jest ujawnienie nieprawidłowości i to organ wykazał. Wskazuje to niezasadność skargi w zakresie naruszenia § 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia. Trzeba także podnieść, że stosownie do cytowanego § 2 ust. 2 rozporządzenia, koszty, o których mowa w ust. 1 (tj. koszty czynności kontrolnych w zakresie spełniania przez podmiot działający na rynku spożywczym obowiązujących wymagań prawa żywnościowego) obejmują również inne uzasadnione wydatki poniesione w związku z: 1) dojazdem do miejsca wykonania czynności; 2) kontrolą dokumentów; 3) wysłaniem próbek do badań laboratoryjnych; 4) kontrolą prawidłowości procesów technologicznych, warunków produkcji, magazynowania i transportu środków spożywczych lub materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Cytowany przepis potwierdza, że prawidłowej wykładni przepisów w zakresie obciążania strony kosztami kontroli dokonał organ, a nie strona twierdząca, że "opłaty powinny być nałożone wyłącznie za te konkretne czynności kontrolne, w wyniku których zostały stwierdzone niezgodności z przepisami prawa". Wszak sam dojazd do miejsca wykonywania czynności czy koszty wysyłki materiału do badań nie mogą bezpośrednio skutkować stwierdzeniem istnienia nieprawidłowości, mogą jednak być przerzucone na stronę, gdyż są konieczne jako jeden z elementów procedury kontrolnej, co wprost wynika z cytowanego wyżej przepisu. Tym samym zarzut naruszenia art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy okazał się nieuzasadniony, a w konsekwencji, skoro organy nie dopuścił się naruszenia prawa, także zarzut naruszenia art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i wyrażonej w nim zasady legalizmu okazał się nieuzasadniony. Końcowo Sąd zauważa, że skarżący jest w swym stanowisku niekonsekwentny. Jak byłoby bowiem możliwe przeprowadzenie badania próbek (której to opłaty strona nie kwestionuje) bez przeprowadzenia czynności kontrolnych (a z tą opłatą się nie zgadza)? Z tych względów, uznając skargę za niezasadną, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Sąd oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło