III SA/Gl 1164/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Marzanna Sałuda wykonujący czynności referendarza sądowego po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości Przedsiębiorstwa "A" Spółki akcyjnej w upadłości z siedzibą w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr: [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: zmienić postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 grudnia 2008 r. zwalniającego stronę skarżącą z wpisu od skargi w ten sposób, że postanawia przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Prawomocnym postanowieniem z dnia 4 grudnia 2008 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach po rozpoznaniu wniosku Syndyka Masy Upadłości Przedsiębiorstwa "A"" Spółka akcyjna w upadłości z siedzibą w R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zwolnił stronę skarżąca od wpisu od skargi, a w pozostałym zakresie wniosek strony oddalił. Referendarz sądowy uznał, iż z przedstawionej we wniosku argumentacji oraz dołączonych do akt dokumentów źródłowych wynika, iż syndyk dysponuje niewielką ilością środków zgromadzonych w kasie i na rachunku bankowym zaś składniki posiadanego majątku, które można byłoby zbyć zabezpieczone zostały przez Urząd Celny w G. na poczet zobowiązań wynikających z decyzji wymiarowych. W konsekwencji powyższego uznał , że uiszczenie wpisu sądowego od skargi jest nie tylko, że niemożliwe w obecnej sytuacji masy upadłości lecz zagraża kontynuacji postępowania upadłościowego, tym bardziej, że sprawa będąca przedmiotem skargi nie jest jedyną zawisłą w tut. Sądzie. W zakresie wniosku dotyczącego dalszego zwolnienia od kosztów sądowych, zdaniem referendarza było ono na tym etapie postępowania przedwczesne. Zdolność wnioskodawcy do pokrycia innych, następczych i ewentualnych kosztów sądowych będzie bowiem można ocenić w odniesieniu do występującej w przyszłym czasie sytuacji majątkowej masy upadłości, która może ulec poprawie. Wyrokiem z dnia 27 lutego 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Syndyka Masy Upadłości Przedsiębiorstwa "A" Spółka akcyjna w upadłości z siedzibą w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr: [...] w przedmiocie podatku akcyzowego. Strona skarżąca reprezentowana przez adwokata W. M. wniosła skargę kasacyjną od wskazanego wyroku WSA w Gliwicach, a następnie w terminie do uiszczenia wpisu od tejże skargi wniosła na sformalizowanym druku PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek ten, uwzględniając fakt wydania w dniu 4 grudnia 2008r postanowienia, którym przyznano prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi należało zatem potraktować jako żądanie zmiany tegoż postanowienia w części oddalającej wniosek strony o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu obecnego wniosku strona skarżąca podała, iż w znajduje się w trudnej sytuacji finansowej ponieważ dalsze prowadzenie przedsiębiorstwa upadłego oraz spieniężanie jego majątku jest skomplikowane, co w konsekwencji powoduje, że wnioskodawca nie posiada środków na poniesienie kosztów sądowych, które obecnie stanowią kwotę [...] zł (wpis od skargi kasacyjnej). W druku PPPr w części dotyczącej oświadczenia o majątku i dochodach podano, iż według bilansu za ostatni rok obrotowy Spółka poniosła stratę w wysokości [...] zł, kapitał zakładowy stanowi kwotę [...] zł, środki pieniężne zgromadzone na koncie stanowią kwotę [...] zł zaś wartość środków trwałych wg bilansu za ostatni rok oszacowano na kwotę [...] zł. W załączeniu wniosku wnioskodawca załączył kserokopie następujących dokumentów źródłowych: deklaracji VAT-7, gdzie w miesiącach styczniu, lutym i marcu 2009 r. zadeklarowano następujące podstawy opodatkowania: [...] zł, [...] zł, [...] zł, zeznania o wysokości osiągniętego dochodu CIT -8 za 2008 r. z wykazanym dochodem [...] zł i stratą w tej samej wysokości podlegającą odliczeniu od dochodu, raporty kasowe i wyciągi z rachunku bankowego obrazujące stan konta oraz operacje dokonywane w jego ramach w okresie od [...] do [...] r. z saldem końcowym na koncie na dzień [...] r. w kwocie [...] zł., wykaz środków trwałych na dzień [...] r. , rachunek zysków i strat za 2008 r. W tym stanie rzeczy zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego - gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie zaś do treści art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie - do których niewątpliwie należy powołane na wstępie postanowienie z dnia 4 grudnia 2008 r. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi - mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Dodać trzeba, iż przez zmianę okoliczności sprawy należy rozumieć zarówno wszelkie zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści niż poprzednio wydane. Obowiązujące przepisy regulujące przyznawanie prawa pomocy nie uległy zmianie jednakże zmianie uległy okoliczności faktyczne sprawy. Wydanie przez wojewódzki sąd administracyjny orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie oraz złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych spowodowane wniesieniem skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku niewątpliwie jest zmianą okoliczności sprawy, o której właśnie mowa w art. 165 cyt. ustawy (tak post. NSA z 20.10.2005r.sygn akt II FZ 651/05). Implikuje ono konieczność poniesienia wpisu od skargi kasacyjnej, który w przedmiotowej sprawie stanowi kwotę [...] zł. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. - osobie prawnej sąd może przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli podmiot ten wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści powyższego przepisu -w szczególności z użytego w nim określenia "gdy wykaże"- wynika, że ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie przez nią pełnych kosztów postępowania. Ponadto powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, które podaje we wniosku. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 9.9.2004 r., FZ 360/04, niepubl., postanowienie NSA z dnia 29.7.2005 r. II FZ 470/05, niepubl.). Zdaniem rozpoznającego wniosek po dokonaniu analizy dokumentów załączonych do akt niniejszej sprawy strona wykazała, iż przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości jest zasadne, co uzasadnia zmianę postanowienia referendarza sądowego przyznającego zwolnienie jedynie od wpisu sądowego od skargi. W pierwotnym wniosku strona wykazała, iż za ostatni rok obrotowy Spółka poniosła stratę w wysokości [...] zł, a w skład masy upadłości wchodzą kapitał zakładowy w kwocie [...] zł, środki pieniężne zgromadzone na koncie w wysokości [...] zł oraz aktywa trwałe, których wartość według bilansu za ostatni rok oszacowano na kwotę [...] zł. Do akt sprawy o sygn. III SA/Gl 1161/08 dołączono kserokopie takich dokumentów źródłowych jak: deklaracje VAT-7, gdzie w miesiącach [...],[...] i [...] r. zadeklarowano następujące podstawy opodatkowania: [...] zł, [...] zł i [...] zł, a na dzień [...] r. wykazano stratę w wysokości [...] zł zaś wartość posiadanych środków trwałych zmniejszyła się do kwoty [...] zł. Obecnie natomiast wprawdzie strata spółki za ostatni rok obrotowy uległa zmianie i zmalała do kwoty [...] zł, jednakże pozostałe parametry uległy zmniejszeniu i stanowiły odpowiednio: wartość środków trwałych - kwota [...] zł, środki pieniężne zgromadzone na koncie kwota [...] zł zaś w deklaracjach VAT-7, za miesiące [...],[...] i [...] r. zadeklarowano jako podstawy opodatkowania: odpowiednio kwoty [...] zł, [...] zł, [...] zł. Mając zatem na uwadze powołane dane, sygnalizujące pogorszenie sytuacji majątkowej strony jak i konieczność poniesienia obecnie wpisu od skarg kasacyjnych łącznie w trzech sprawach należało uznać, że skarżąca wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie, stąd zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 165 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.