III SA/Gl 1172/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.500 zł, skarżąca złożyła na druku urzędowego formularza PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku, zawartym na druku urzędowego formularza PPF, strona oświadczyła, że w następstwie wydanych przez organ [...] decyzji powstała łączna zaległość podatkowa w podatku akcyzowym w kwocie [...] zł. Wnioskodawca oświadczyła, że praktycznie od dnia [...] 2012 r. nie prowadzi już działalności gospodarczej, ponieważ zawiesiła jej prowadzenie. W dniu [...] 2014 r. firma skarżącej została wyrejestrowana z ewidencji podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Aktualnym, jedynym źródłem dochodu strony jest wynagrodzenie ze stosunku pracy, które wynosi 2.259 zł brutto. Ostatnia wypłata wynosiła 1.177 zł netto. Strona nie posiada majątku, a od kilku lat w małżeństwie strony i jej męża E. K., obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Skarżąca mieszka w pomieszczeniu, stanowiącym własność jej córki. Ponadto, strona ma problemy zdrowotne. Skarżąca zaznaczyła, że pozostaje ze swoim mężem w faktycznej separacji i nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Strona zaznaczyła, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zajmując pokój w wyodrębnionej części domu swojej córki na zasadzie służebności. Strona oświadczyła, że nie ponosi z córką żadnych wspólnych. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] r., do akt sprawy przedłożono: zeznanie podatkowe PIT-36, z którego ustalono, że wypłacone skarżącej w 2013 r. należności ze stosunku pracy wraz z dochodami z innych źródeł wynosiły łącznie [...] zł. W chwili obecnej pobiera ona wynagrodzenie z "A" w . w kwocie 2.132,20 zł brutto ([...]), 322,80 zł brutto ([...]) i 1.451,21 zł brutto ([...]). Wynagrodzenie to obciążone jest zajęciem komorniczym. Ponadto skarżąca zobowiązana jest do spłaty zaciągniętej w [...] 2014 r. w "B" w C. pożyczki w wysokości [...] zł. Dodatkowo spłaca zaciągniętą w [...] 2013 r. w "C" pożyczkę na cele mieszkaniowe w kwocie [...] zł. Do dnia [...] 2014 r. spłaciła następujące kwoty: [...] zł i [...] zł. Natomiast pozostało jej do spłaty: [...] zł i [...] zł. Tymczasem ponoszone przez nią opłaty związane z bieżącym utrzymaniem wynoszą: 50,58 zł (telefon) oraz 256,28 zł (woda). Z informacji zawartych w treści pisma z dnia [...] r. ustalono, że dom jest własnością córki J. Z. (odpis z księgi wieczystej). Posiada dwa odrębne wejścia (fotografie nr I i II). Nie ma doprowadzonego gazu, a koszty energii elektrycznej córka skarżącej rozlicza według własnego licznika, natomiast opłaty za wodę płaci po połowie z matką. Postanowieniem z dnia 6 listopada 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. Stanowisko swoje uzasadnił tym, że wnioskodawca nie dołożyła należytej staranności w wykazaniu tego, że rzeczywiście nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. W ocenie referendarza sądowego, strona pominęła informacje dotyczące stanu majątkowego swojego męża, zasłaniając się obowiązującym w ich małżeństwie ustrojem rozdzielności majątkowej i faktyczną separacją. Ta sama konstatacja odnosiła się do stanu majątkowego córki skarżącej, zamieszkującej z matką pod tym samym adresem. Od tego postanowienia wniesiony został przez stronę sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu strona zarzuciła naruszenie art. 245 § 2 w zw. z art. 255 P.p.s.a. poprzez nierozważenie całokształtu okoliczności sprawy i materiału dowodowego oraz uznanie, że skarżąca miała możliwość dostarczenia dokumentów i oświadczeń świadczących o sytuacji majątkowej jej męża, z którym pozostaje w faktycznej separacji, a między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, a nadto miała obowiązek zagwarantować prawdziwość danych znajdujących się w tych oświadczeniach, mających jedynie deklaratywny charakter. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem wnioskodawcy przepis art. 23 K.r.io. nie powinien w prostej linii przesądzać, że w przypadku niewskazania sytuacji majątkowej współmałżonka w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, udzielenie takiej pomocy jest nieuzasadnione. Strona powołała się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2011 r., sygn. akt: II FZ 349/11, w którym stwierdzono, że obiektywne przeszkody w postaci braku współpracy małżonka, względem którego wnioskodawca ma ustanowioną rozdzielność majątkową, nie może automatyczne przemawiać na niekorzyść wnioskodawcy. Jest to bowiem zachowanie osoby trzeciej, która nie jest uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego i za którą wnioskodawca nie ponosi odpowiedzialności. Skarżąca podjęła próbę wyegzekwowania od swojego męża stosownych dokumentów i te, które udało jej się zdobyć, dołączyła, jako załączniki, do sprzeciwu. Załącznikami do sprzeciwu są: oświadczenie męża skarżącej z dnia [...] r.; decyzja o waloryzacji emerytury męża z dnia [...] r.; faktury opłat za media; wyciągi z rachunków bankowych: wspólnego małżonków K. ("D") oraz osobistego rachunku prowadzonego przez E. K. w "E"; zeznanie podatkowe PIT – 37 za 2013 r. złożone przez córkę wnioskodawcy – J. Z.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie takie przysługuje zażalenie. Zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że U. K. składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku U. K., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona podjęła polemikę z uzasadnieniem postanowienia referendarza tutejszego Sądu, dostarczając jednocześnie materiały źródłowe, których brak przy pierwszym rozpoznaniu wniosku stanowił istotną lukę w udokumentowaniu jej stanu majątkowego. W ocenie Sądu, przy ponownym rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca zdołała uzupełnić w stopniu dostatecznym brakujący materiał źródłowy, obrazujący stan majątkowy jej męża oraz córki. Z nadesłanych dokumentów wynika, że świadczenie emerytalne męża skarżącej zamyka się w kwocie [...] zł netto, natomiast dochód córki wnioskodawcy w 2013 r. był bardzo niski. Ponadto mąż skarżącej oświadczył, że nie posiada majątku osobistego w postaci nieruchomości, oszczędności, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 3.000 Euro. Należy podkreślić, że mąż strony skarżącej spłaca kredyt hipoteczny, pożyczkę w byłym zakładzie pracy i partycypuje w spłacie bieżących rachunków związanych z utrzymaniem nieruchomości, w której mieszka. Wnioskodawca posiada rzeczywiście relatywnie niski dochód miesięczny, a w tej sytuacji trudno byłoby jej wygospodarować środki finansowe na własne utrzymanie, nawet wtedy, gdyby zobowiązać ją do częściowego uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Uwaga ta jest tym bardziej zasadna, że aktualnie toczy się szesnaście spraw sądowoadministracyjnych zainicjowanych skargami wniesionymi przez U. K.. Jednocześnie, aktualny stan majątkowy męża skarżącej nie pozwala na wyciągnięcie wniosku, że jego dochody zniwelowałyby w sposób wyraźny uszczerbek w koniecznym utrzymaniu skarżącej. Ta sama uwaga odnosi się do stanu majątkowego córki wnioskodawcy. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że skarżąca zdołała wykazać, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym przez nią zakresie, co skutkuje uwzględnieniem jej wniosku w całości. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.