III SA/Gl 1202/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 26 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T.C. (C.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia [...] r. skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego podał, iż wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i dwójką dzieci w wieku 8 i 18 lat. Jedynym źródłem utrzymania całej rodziny są środki pochodzące z prowadzonej na jego nazwisko działalności gospodarczej w wysokości 5.300,00 zł netto. Ponieważ w ramach tej działalności zajmuje się transportem drogowym posiada dwa zestawy samochodowe, w tym jeden w leasingu, którego miesięczne koszty wynoszą 6.800,00 zł netto. Dlatego jako składniki posiadanego majątku wymienił: ciągnik siodłowy marki [...] rocznik [...], naczepę [...] rocznik [...]oraz [...] rocznik [...]. Dodatkowo wyjaśnił, że ich eksploatowanie jest bardzo drogie, albowiem samochody przewożąc materiały sypkie pracują w ciężkich warunkach i szybciej zużywają opony i paliwo. Tymczasem jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożył: podsumowanie podatkowej księgi przychodów i rozchodów, z którego ustalono, że wypracowany od kwietnia do czerwca przychód wynosił 170.864,24 zł i po potrąceniu kosztów jego uzyskania rzędu 146.739,00 zł przyniósł dochód w wysokości 24.125,24 zł (tj. 7.868,83 zł - w kwietniu, 9.919,34 zł - w maju i 6.337,07 zł - w czerwcu). Ponadto zadeklarowana w tym okresie dla celów podatku od towarów i usług podstawa opodatkowania wynosiła: 61.230,00 zł (kwiecień), 58.670,00 zł (maj) i 61.563,00 zł (czerwiec). Z kolei zgromadzone na rachunku bankowym środki wynosiły: 27.735,10 zł (maj), 26.854,90 zł (czerwiec), 13.967,48 zł (lipiec). Jak wynika z zeznania podatkowego PIT-36 za ubiegły rok podatkowy firma skarżącego wypracowała przychód wielkości 621.993,57 zł, który po potrąceniu kosztów jego uzyskania rzędu 467.989,02 zł przyniósł dochód w wysokości 154.004,55 zł. W tej sytuacji żona skarżącego nie pracuje i nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy. Jest natomiast właścicielem nieruchomości położonej przy ul. [...] w O. , którą nabyła na podstawie umowy darowizny w 2010 r. Miesięczne wydatki ponoszone na jej utrzymanie wynoszą: 260,00 zł - podatek od nieruchomości, 550,00 zł - energia elektryczna, 50,00 zł – woda, 60,00 zł - gaz, 56,00 zł - telefon oraz 6.000,00 zł - opał (wydatek roczny). Wprawdzie starszy syn kontynuuje naukę w ZSZ, niemniej jednak nie korzysta z pomocy stypendialnej. Nie jest też zatrudniony w celu nauki zawodu za wynagrodzeniem według uczniowskiej stawki płac (vide: zaświadczenie z dnia [...] r.). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej jako p.p.s.a.). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Odnosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Skarżący jak wynika z analizy formularza oraz nadesłanych jako jego uzupełnienie dokumentów źródłowych nie kwalifikuje się do osób znajdujących się w ubóstwie lub mogących popaść w ubóstwo wskutek partycypowania w kosztach postępowania. Miesięczny dochód jego rodziny z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wynosi bowiem 5.300,00 zł netto, podczas gdy ponoszone wydatki obejmują: 260,00 zł - podatek od nieruchomości, 550,00 zł - energia elektryczna, 50,00 zł – woda, 60,00 zł - gaz, 56,00 zł - telefon oraz 6.000,00 zł - opał (wydatek roczny). To oznacza, że do dyspozycji pozostaje kwota 3.824,00 zł. W ocenie rozpoznającego wniosek jest ona w zupełności wystarczająca na wygospodarowanie kwoty 664,00 zł tytułem uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu, a także innych mogących się pojawić w przyszłości opłat sądowych i wydatków. Tym bardziej, że na rachunku bankowym jego firmy zgromadzone środki wynosiły: 27.735,10 zł (maj), 26.854,90 zł (czerwiec) oraz 13.967,48 zł (lipiec). Dlatego też przyjąć należało, iż w tym przypadku domaganie się zwolnienia od kosztów sądowych kłóci się z ratio legis instytucji przyznania prawa pomocy, jako że ta została stworzona jedynie dla osób, które ze względu na swoje niewielkie dochody kształtujące się na poziomie minimalnego lub przeciętnego wynagrodzenia za pracę nie mogą dochodzić swych praw przed sądem. Ponieważ taka sytuacja w niniejszej sprawie nie ma miejsca, przewidziana w art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. instytucja nie znalazła w niej zastosowania. Nie może ona przecież chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż jej celem jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. Tadeusz Woś, Hanna Knysiak-Molczyk oraz Marta Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 r., str. 628). Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.