III SA/Gl 1202/16

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, domagał się zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego podał, że poza mieszkaniem obciążonym hipotecznie, którego powierzchnia wynosi 74,9 m2 oraz udziałami w spółce z o.o., która nie wypłaca dywidendy i generuje stratę, innych składników majątku nie posiada. Jego miesięczne dochody z tytułu umowy o pracę wynoszą ok. 1.100,00 zł. Tymczasem poza kosztami bieżącego utrzymania, na poziomie standardowym, zobowiązany jest do płacenia alimentów na dwoje małoletnich dzieci: K. i N., które płaci z opóźnieniem. Dlatego też złożył wniosek o ogłoszenie upadłości. Ponieważ podane wyżej dane okazały się niewystarczające, pismem z [...] r. wezwano ustanowionego w sprawie pełnomocnika do uzupełnienia w terminie siedmiu dni złożonego wniosku poprzez: - nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zawierającego informację o wszystkich osobach zamieszkałych pod podanym w rubryce nr 2.1 formularza adresem, a nadto dokumentów źródłowych wskazujących do kogo należy nieruchomość położona przy ul. [...] w C., jaka jest jej powierzchnia i na jakich zasadach skarżący z niej korzysta; - przedłożenie dokumentów źródłowych wskazujących, że posiadane mieszkanie o pow. 74,9 m2 położone we W. obciążone jest hipoteką; - nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za czynsz, gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, podatek od nieruchomości itp.; - przedłożenie zeznania podatkowego za 2015 r.; - nadesłanie wyciągów lub wykazów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy; - przedłożenie wystawionego przez zakład pracy zaświadczenia potwierdzającego wysokość wypłacanego wynagrodzenia ze wskazaniem czy to wypłacane jest w gotówce czy przelewem na wskazany rachunek bankowy; - wskazanie przy pomocy dokumentów źródłowych jaki jest stan cywilny wnioskodawcy (w przypadku pozostawania w związku małżeńskim należało nadesłać stosowne dokumenty źródłowe obrazujące wysokość miesięcznie osiąganych przez żonę dochodów ze wskazaniem źródeł, z których te są otrzymywane, a nadto posiadanych przez żonę składników majątku, natomiast w przypadku rozwiązania małżeństwa należało nadesłać stosowne orzeczenie wydane w tym przedmiocie); - przedłożenie dokumentów źródłowych potwierdzających, że skarżący jest zobowiązany do alimentacji na rzecz małoletnich dzieci ze wskazaniem kwoty płaconych alimentów (np. orzeczenie sądu, zawarta w tym przedmiocie ugoda itp.); - nadesłanie dokumentów źródłowych wskazujących na posiadany pakiet udziałów w Sp. z o.o. oraz dokumenty księgowe potwierdzające, że Spółka ta generuje aktualnie stratę i nie osiąga żadnych przychodów; - wyjaśnienie na jakim etapie jest złożony przez skarżącego wniosek o ogłoszenie upadłości (w tym przedmiocie należało ponadto przedłożyć dokumenty źródłowe potwierdzające podane w tym zakresie dane). W odpowiedzi na powyższe do akt sprawy nadesłano zaświadczenie o dochodach wraz z podsumowaniem księgi przychodów i rozchodów prowadzonej przez skarżącego działalności "A", rozliczenie dochodu za okres od stycznia do września bieżącego roku wraz z zeznaniem podatkowym PIT-36L za 2015 r. Dodatkowo w piśmie z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącego wystąpił o przedłużenie terminu do nadesłania pozostałych dokumentów źródłowych, albowiem jak wskazał "zakres wezwania jest bardzo szeroki i niemożliwy do wykonania w terminie siedmiu dni". Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl). Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący przedstawiając swoją sytuację finansową ograniczył się jedynie do przywołania takich okoliczności, które mogłyby świadczyć o tym, że ta jest trudna. Mianowicie wskazał, że jedynym źródłem jego utrzymania jest wynagrodzenie za pracę, które według przedłożonego zaświadczenia w okresie ostatnich trzech miesięcy wynosiło 1.355,69 zł netto. Natomiast informacji o prowadzonej dodatkowo działalności w treści składanego pod odpowiedzialnością karną oświadczenia już nie zamieścił, podczas gdy z nadesłanych jako uzupełnienie wniosku dokumentów źródłowych ustalono, że z tego tytułu w 2015 r. wypracował przychód rzędu 524.855,96 zł (vide: zeznanie podatkowe), natomiast w bieżącym roku choć przychód z prowadzonej działalności uległ znacznemu obniżeniu, albowiem od stycznia do września wynosił 13.365,32 zł, to jednak co istotne, mimo niewielkich przychodów ponosił znaczne wydatki. Ich łączna kwota wynosiła 60.431,26 zł, choć w 2015 r. z prowadzonej działalności dochodu nie uzyskał tylko poniósł stratę rzędu 46.994,75 zł. Pojawia się zatem pytanie jakie było źródło pochodzenia środków, którymi od stycznia do września 2016 r. w prowadzonej działalności obracał w ramach ponoszonych wydatków (vide: podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za ten okres). A ponieważ w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, o której mowa w art. 199 ustawy p.p.s.a., jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych oraz preferowaniem jednych zobowiązań mających zresztą charakter publicznoprawny względem drugich, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty należnych w sprawie kosztów sądowych nie może prawnie skutecznie podnieść zarzutu, że odmowa zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądem (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 maja 2003 r. sygn. akt I SA/Wr 484/03 publik. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego też mając na uwadze powyższe brak było podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Tym bardziej, że pozostałe dokumenty źródłowe, o które wzywano, nie zostały do dnia dzisiejszego nadesłane. Dotyczy to chociażby wyciągów z rachunku bankowego (zarówno osobistego jak i związanego z prowadzoną działalnością), których uzyskanie nie wymaga większego wysiłku, dokumentów w oparciu o które wnioskodawca zobowiązany jest do alimentacji na rzecz małoletnich dzieci, dotyczących jego stanu cywilnego, obciążonego hipotecznie majątku (vide: elektroniczne księgi wieczyste), czy ponoszonych w związku z koniecznym utrzymaniem wydatków (tzw. media). Nie można było zatem w sposób nie budzący wątpliwości ustalić czy poniesienie należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego rzeczywiście przekracza możliwości finansowe skarżącego i jego rodziny. Wprawdzie w piśmie z dnia [...] r. działający w imieniu G. C. pełnomocnik wystąpił o przedłużenie terminu do nadesłania pozostałych dokumentów źródłowych. Wniosek ten nie zasługiwał jednak na uwzględnienie, albowiem został złożony po terminie przewidzianym w art. 84 w zw. z art. 167a § 1 ustawy p.p.s.a. Przyjąć zatem należało, że skarżący nie wykazał w sposób wystarczająco przekonywający jakoby zasługiwał na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest przecież możliwe ani dopuszczalne. Podobnie jak orzekanie na podstawie danych z treści urzędowego formularza w sytuacji, gdy – tak jak w rozpoznawanej sprawie – budziły one wątpliwości (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2016 r. sygn. akt I GZ 1/16 publik. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego też stosownie do art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., postanowiono orzec jak w sentencji.