III SA/Gl 1209/15
PostanowienieWSA w Gliwicach2015-09-16
Skład orzekający: Jolanta Skowronek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie prawnej można przyznać prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, gdy wykazuje stratę finansową, ale posiada przychody i prowadzi działalność gospodarczą?Ratio decidendi
Prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nie przysługuje osobie prawnej, która mimo poniesionej straty wykazuje przychody i prowadzi działalność gospodarczą, a także posiada środki na pokrycie kosztów postępowania, nawet jeśli jej rachunki bankowe są zajęte w toku egzekucji. Strata finansowa nie oznacza automatycznie braku środków na pokrycie kosztów sądowych.Stan faktyczny
Spółka A złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług. Wskazała, że poniosła stratę finansową za rok poprzedni, posiada jednak przychody i środki trwałe. Do wniosku dołączono dokumenty potwierdzające zajęcie rachunków bankowych i prowadzenie postępowania egzekucyjnego.Rozstrzygnięcie
Odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 16 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.
W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych (vide: rubryka nr 4) skarżąca Spółka podała, że zajmuje się sprzedażą metali i złomu. Jej kapitał wynosi [...] zł, natomiast wartość środków trwałych szacuje się na poziomie [...] zł. Wprawdzie przychody netto Spółki za 2014 r. wynoszą [...] zł (podczas gdy za 2013 r. wynosiły [...] zł), jednak za ubiegły rok zadeklarowano stratę rzędu [...] zł, co więcej stan środków na rachunku bankowym Spółki na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił [...] zł.
Do powyższego dołączono:
- zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego;
- 13 tytułów wykonawczych;
- postanowienia z dnia [...] i [...] r. wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R.
Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje.
Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 tej ustawy zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a.).
Wprawdzie w treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca Spółka podała, że za ubiegły rok obrotowy poniosła stratę rzędu [...] zł, niemniej jednak jej przychody netto za 2014 r. wynosiły [...] zł, podczas gdy w 2013 r. kształtowały się na poziomie [...] zł. W tej sytuacji przyjąć należało, że poniesiona strata nie była spowodowana utratą płynności finansowej przez Spółkę, tylko nadwyżką kosztów nad uzyskanym przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego), natomiast nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, LEX nr 477191). Dlatego też w ocenie rozpoznającego wniosek brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku zarówno w całości jak i w części. Nic bowiem nie stoi na przeszkodzie, aby w ramach ponoszonych przez Spółkę kosztów prowadzonej działalności, przyjmujących dużo wyższe wartości, znalazły się również wydatki dotyczące postępowania sądowego. Tym bardziej, że w doktrynie za dominujący uznany został pogląd, zgodnie z którym koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). Wprawdzie w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, saldo końcowe Spółki na posiadanym rachunku bankowym wynosiło [...] zł, niemniej jednak we wcześniejszym okresie – jak ustalono z dołączonego do wniosku materiału źródłowego – skarżąca Spółka wyzbyła się części posiadanego majątku. Należy bowiem zauważyć, że jej majątek trwały oszacowany na druku urzędowego formularza wynosi [...] zł (vide: rubryka nr 7), podczas gdy jego wartość na dzień [...] r. wynosiła [...] zł. Jak wynikało z wykazu środków trwałych sporządzonego [...] r. Spółka zbyła następujące składniki majątku: wózek widłowy [...] o wartości [...] zł, ładowarkę [...] rok prod. [...] o wartości [...] zł, ładowarkę kołową [...] rok prod. [...] o wartości [...] zł, naczepę ciężarową [...] rok prod. [...] o wartości [...] zł oraz samochód marki [...], który zgodnie z informacjami posiadanymi przez organ został zbyty [...] r.. Ponadto Spółka zbyła pompę szlamową o wartości [...] zł, zestaw meblowy o wartości [...] zł i zestaw meblowy o wartości [...] zł (vide: str. 3 postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] r.). W tej sytuacji twierdzenie jakoby Spółka nie posiadała środków pieniężnych, albowiem jej rachunki bankowe zostały zablokowane na skutek prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Tym bardziej, że w razie zajęcia rachunku bankowego istnieje możliwość dokonywania wypłat na bieżące wynagrodzenia za pracę wraz z podatkiem od wynagrodzenia i innymi ustawowymi ciężarami, a także na bieżące koszty prowadzonej działalności gospodarczej. A zatem blokada środków do oznaczonej wysokości nie jest tożsama z niemożliwością korzystania przez zobowiązanego z rachunku bankowego, co potwierdza choćby fakt, że Spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej i we własnym zakresie ponosi koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, który reprezentuje ją przed tut. Sądem. Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło