III SA/Gl 1211/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ewa Karpińska po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata postanawia: 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w zakresie przekraczającym każdorazowo kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) 2. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł skarżący złożył wniosek o prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata na urzędowym formularzu "PPF". W uzasadnieniu wniosku podał, że jego przedsiębiorstwo "A" z uwagi na brak zezwolenia nie może produkować [...], który przynosiłby dochód około [...] zł rocznie. Z uwagi na to straty przedsiębiorstwa wyniosły w [...] r. około [...] zł. Podał też, że oczekując na zezwolenie Wojewody zatrudnia [...] pracowników dla zabezpieczenia przedsiębiorstwa, sam utrzymuje się z [...] [...] zł miesięcznie, natomiast żona uzyskuje dochód z tytułu [...] w kwocie [...] zł netto. Jako osoby pozostające w gospodarstwie domowym wymienił siebie i żonę, H. J. Jako nieruchomości zadeklarował działkę o powierzchni [...] m2, na której zlokalizowana jest jego firma, mieszkanie o powierzchni [...] m2 stanowiące własność jego wnuka oraz [...] ha lasu. Co do tego ostatniego składnika wyjaśnił, że jego żona odziedziczyła go po rodzicach. Las ten nie przynosi żadnych dochodów, poza tym przeciągnięto przezeń linię gazu do miejscowego zakładu w okresie PRL z niekorzyścią dla wartości gruntu. Odnośnie majątku przedsiębiorstwa skarżący podniósł, że jest on obciążony długiem hipotecznym wynoszącym [...] zł na rzecz Banku "B" w Z. oraz kwotą [...] zł pożyczoną z firmy "C" S. A. w W. i zabezpieczoną w Krajowym Rejestrze Sądowym Sądu Rejonowego w K. Podkreślił, że ma [...] lat a jego żona [...]. Wnioskodawca jest po [...], cierpi na [...], [...] i [...], co wiąże się ze stałą opieką lekarzy. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłał -odpis księgi wieczystej nr [...], z której wynika, że jest właścicielem nieruchomości, w której prowadzi działalność gospodarczą -akt notarialny darowizny mieszkania spółdzielczego na rzecz wnuka z zastrzeżonym prawem nieodpłatnego i dożywotniego użytkowania przez wnioskodawcę i jego małżonkę - zaświadczenia lekarskie obrazujące stan zdrowia skarżącego wraz z paragonami z aptek oraz rachunkami za badania skarżącego i małżonki -decyzję ustalającą wysokość płaconego podatku od nieruchomości -odcinek pobieranej [...] skarżącego i [...] jego małżonki -wysokość ponoszonych z tytułu utrzymania mieszkania wydatków, w postaci opłat za czynsz i media, ponoszonych przez skarżącego (zgodnie ze złożonym przezeń oświadczeniem), jednak wystawionych na nazwisko jego wnuka -wykaz środków trwałych, jakimi dysponuje firma skarżącego -wyciąg z rachunku bankowego, którego saldo dostępne wynosi -[...] zł -deklaracje VAT-7 za okres od [...] do [...] r. -zeznania podatkowe PIT-36 za lata [...] i [...], z których wynika, że dochód skarżącego z tytułu [...] wyniósł odpowiednio [...] zł i [...] zł, natomiast strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnęła wysokość odpowiednio [...] zł i [...] zł -ugodę cywilnoprawną z Bank "B" w przedmiocie spłaty zadłużenia w [...] miesięcznych ratach nie mniejszych niż [...] zł począwszy od [...] r. Postanowieniem z 25 października 2007 r. referendarz sądowy zwolnił skarżącego od każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę [...] zł, oddalając wniosek w pozostałym zakresie. Postanowienie to wnioskodawca zaskarżył sprzeciwem, w którym wniósł o całkowite zwolnienie go od kosztów sądowych podnosząc w uzasadnieniu, iż stan jego posiadania drastycznie się pogorszył. Jego firma nie prowadzi praktycznie działalności z uwagi na brak zamówień i środków na zakup surowców. Nie otrzymał wnioskowanego zezwolenia, nadto grozi mu egzekucja komornicza z posiadanej nieruchomości w związku z zaprzestaniem płacenia rat w Banku "B". Podkreślił, że faktycznie to on ponosi opłaty za mieszkanie a nie wnuk, którego nazwisko figuruje jedynie na dowodach wpłaty z uwagi na przepisy spółdzielni mieszkaniowej. Zwrócił uwagę, że działka należąca do jego żony jest w istocie przedmiotem współwłasności, jest niepodzielna, nie można jej zbyć ani obciążyć bez zgody pozostałych współwłaścicieli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Z treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a. ) wynika, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sama instytucja prawa pomocy stanowi szczególny przypadek wyłączenia wobec strony postępowania sądowego obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania (art. 199 P.p.s.a.). Jej zastosowanie następuje zatem wyłącznie w przypadkach wyjątkowych, gdy strona nawet przy dołożeniu jak największych starań nie jest w stanie zgromadzić środków pieniężnych niezbędnych na pokrycie wspomnianych kosztów. Ocenie rozpoznającego taki wniosek podlegają wszystkie składniki majątkowe podmiotu z nim występującego, przy czym zastrzec należy, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia, iż jego stan majątkowy uniemożliwia poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do treści art. 245 §1 P.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej następuje gdy osoba ta wykaże, ze nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (Art. 245 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przesłanką przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a.) Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego albo rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.) Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy zwrócić należy uwagę, że w wypadku skarżącego można mówić jedynie o występowaniu przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym wskazanych powyżej. Za przyjęciem takiego wniosku przemawia fakt, że rzeczywiście ponosi on uzasadnione wydatki związane z podeszłym wiekiem i złym stanem zdrowia swoim i małżonki, nie dysponuje zdolnością kredytową, co jest konsekwencją wykazanych przezeń ujemnego stanu konta i konieczności spłaty zadłużeń, natomiast prowadzona przezeń działalność gospodarcza przyniosła stratę w ciągu [...] lat podatkowych. Ponadto nieruchomość, której jest właścicielem jest w chwili obecnej wykorzystywana do działalności gospodarczej, co wyklucza wykorzystanie jej jako ewentualnego źródła przychodu z tytułu np. najmu, natomiast branie pod uwagę posiadanych zasobów nieruchomych (obok wspomnianej nieruchomości także należącego do małżonki skarżącego gruntu leśnego) jako ewentualnego zabezpieczenia zaciągniętego zobowiązania uznać należy za bezprzedmiotowe w sytuacji gdy jak wskazano powyżej szanse skarżącego na uzyskanie nowego kredytu są znikome. Należy jednak mieć na względzie, że skarżący dysponuje stałym dochodem w postaci uzyskiwanej [...], natomiast w utrzymaniu mieszkania pomaga mu wnuk. Z przedłożonych dokumentów wynika, że wnuk skarżącego ponosi również związane z tym opłaty, zawarte w sprzeciwie twierdzenie skarżącego, że faktycznie ciężar tych opłat spoczywa na nim nie znalazło pokrycia w innych dowodach. Jednak niezależnie od relacji łączących skarżącego z wnukiem zaznaczyć należy, że na wnuku skarżącego spoczywa obowiązek alimentacyjny (art. 128 k.r.o.), co więcej sam fakt udzielenia darowizny również wiąże się z podobnym obowiązkiem prawnym określonym w art. 897 k.c. Nawet jednak gdyby skarżący nie znajdował się w niedostatku winien w pierwszej kolejności szukać pomocy w uzyskaniu środków potrzebnych na uiszczenie opłat sądowych u wnuka a dopiero później korzystać z dofinansowania z budżetu państwa. Podnieść należy także, ze choć jak wskazano wyżej działalność gospodarcza skarżącego wiąże się ze stratami, jednak zarówno w [...] r. jak i w [...] r. skarżący osiągnął stosunkowo wysokie przychody z tego tytułu (odpowiednio [...] zł oraz [...] zł). Działalność gospodarcza skarżącego była kontynuowana również w pierwszym półroczu [...] roku co wynika z deklaracji VAT-7. Okoliczność ta prowadzi do wniosku, że skarżący może również z bieżącego przychodu sfinansować w pewnym zakresie koszty postępowania przed tut. Sądem. Kierując się powyższym Sąd uznał za stosowne zwolnić skarżącego od opłat sądowych i wydatków w zakresie przekraczającą kwotę [...] złotych oddalając wniosek w pozostałym zakresie. Dlatego też na podstawie art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 245 §3 P.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy orzeczono jak w sentencji.