III SA/Gl 1211/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska- Kyć po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od koszów sądowych w zakresie każdorazowej opłaty przekraczającej kwotę 500 (pięćset) złotych 2. odmówić prawa pomocy w pozostałej części. Do skargi z [...] r. R. C. załączył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych skarżący podał, że wspólne gospodarstwo prowadzi z żoną i małoletnim synem. Poza domem o pow. 145 m2 i samochodem marki [...] rocznik [...], innych składników majątku nie posiada. Ich zakup sfinansował z zaciągniętych kredytów, których raty wynoszą 2.500,00 zł i 1.300,00 zł. Z informacji zamieszczonej w rubryce nr 10 formularza wynika, że dochody żony skarżącego z tytułu umowy o pracę wynoszą ok. 2.000,00 zł. Natomiast skarżący z prowadzonej działalności gospodarczej wypracowuje miesięczny zysk ok. 6.000,00 zł. Ten z uwagi na posiadane zajęcia egzekucyjne nie jest wystarczający na poniesienie kosztów postępowania, albowiem zalega w opłacaniu składek ZUS, wobec operatora komórkowego "A", czynszu oraz podwykonawców na łączną kwotę ok. 42.000,00 zł. Ponieważ podane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy, [...] r. wezwano działającego w sprawie pełnomocnika do ich uzupełnienia wskazując jednocześnie dokumenty źródłowe, które należało w tym zakresie nadesłać. W odpowiedzi na powyższe przedłożono umowy kredytowe wraz z zeznaniem podatkowym PIT-36 za [...] r. Z treści tego dokumentu ustalono, że roczne przychody skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej, w tym działalności wykonywanej osobiście wynosiły 62.241,78 zł, natomiast dochody żony ze stosunku pracy zamykały się w kwocie 50.195,56 zł. Z informacji pochodzących z przelewów bankowych wynika, że żona skarżącego zatrudniona jest w "A" Sp. z o.o. w W., a jej wynagrodzenie wynosi 3.183,06 zł netto, podczas gdy aktualne wydatki związane z koniecznym utrzymaniem obejmują: podatek od nieruchomości (106,00 zł rata), gaz (397,92 zł), wodę (140,60 zł), energię elektryczną (332,10 zł), nc+ (166,91 zł). Dodatkowo z nadesłanych dokumentów wynika, że skarżący wraz z żoną spłaca pożyczki zaciągnięte w pierwszym półroczu 2015 r. Spłaca też zadłużenie na podstawie porozumienia z dnia 8 lipca 2015 r., a ustalone raty wynoszą 515,13 zł. Ponieważ wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne nadesłano dokumenty źródłowe wystawione w tym przedmiocie obejmujące m.in. ostateczne przedsądowe wezwanie do zapłaty kwoty 625,44 zł oraz przedegzekucyjne wezwanie do zapłaty należności głównej wynoszącej 927,00 zł. Postanowieniem z 3 września 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu prawa pomocy. Pismem z [...] r. skarżący reprezentowany przez pełnomocnika adwokata M. C. wniósł sprzeciw od postanowienia z 3 września2015 r. W sprzeciwie skarżący zarzucił sprzeczność ustaleń z treścią zgromadzonego materiału dowodowego oraz wniósł o przyznanie mu prawa pomocy. W uzasadnieniu dodał, że wszystkie składniki jego majątku są obciążone kredytami, co powoduje, że ani sprzedać ani ich zastawić dalej nie może. Ponadto oświadczył, że aktualnie nie posiada żadnych dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Pismem z [...] r. skarżący został wezwany do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - przedłożenie wyciągów lub wykazów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych (zarówno prywatnych jak i związanych z prowadzoną działalnością) skarżącego oraz małżonki, obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, natomiast w przypadku, gdyby ich uzyskanie w związku z zajęciem kont nie było możliwe należy nadesłać potwierdzające tenże fakt aktualne, tj. wystawione po dacie otrzymania wezwania, zaświadczenia wystawione przez banki, informujące o wysokości zajęć, sposobie ich spłaty oraz o wszelkich innych obciążeniach rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, w szczególności o środkach wypłaconych na rzecz posiadacza rachunku; - nadesłanie przedłożenie deklaracji VAT-7 składanych przez skarżącego w ciągu ostatnich trzech m-cy, - nadesłanie dokumentacji obrazującej operacje księgowe w zakresie działalności gospodarczej skarżącego za trzy ostatnie m-ce; - przedstawienie raportu kasowego za ostatnie trzy m-ce, Skarżący został poinformowany, że wszystkie wyżej wymienione dokumenty powinny zostać nadesłane kompletne, tzn. nadesłać należy wszystkie strony zeznań, deklaracji, raportu jak i wyciągów z kont bankowych - w terminie 14 dni od daty doręczenia niniejszego wezwania oraz, że niezastosowanie się do tego wezwania w wyżej zakreślonym terminie może zostać potraktowane jako brak zachowania przesłanek przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi skarżący nadesłał za pismem z [...] r. szereg dokumentów obrazujących jego aktualną sytuację finansową m. n.: deklaracje VAT 7, zaświadczenie o rachunku z ;...] r., wyciągi z rachunków bankowych żony, wyciąg z rejestru sprzedaży i zakupów, . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 tekst jedn. - dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu wniesionego na postanowienie referendarza sądowego z dnia [...] r., a zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Brzmienie powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). Jeżeli zatem strona nie wywiąże się w sposób należyty z ciążących na niej powinności przejawiających się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz w dostarczaniu wszelkich dokumentów źródłowych pozwalających na wolną od wątpliwości weryfikację złożonego w tym zakresie oświadczenia, przyznanie prawa pomocy nie może wchodzić w rachubę i to tak w zakresie całkowitym jak i częściowym. To sprawą zainteresowanego jest przecież wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, jako że użycie w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje wyraźnie, iż to wnioskodawca ma przekonać rozpoznającego wniosek, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z przewidzianego w tym przepisie dobrodziejstwa procesowego jakim jest instytucja prawa pomocy. Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący na wezwania przedłożył dokumentację obrazującą jego sytuację finansową. Faktem jest, że działalność gospodarcza skarżącego wykazuje znikomy przychód a jego rachunki zostały objęte zajęciami komorniczymi i skarbowymi. Majątek w postaci nieruchomości obciążony licznymi hipotekami a samochód osobowy zakupiony w kredycie co rzeczywiście uniemożliwia uzyskania środków finansowych po ich sprzedaży. Wobec powyższego Sąd dokonał analizy danych majątkowych przedstawionych we wniosku, w sprzeciwie, jak również nadesłanych dokumentów. W wyniku powyższej analizy sytuacji finansowej skarżącego i jego zdolności płatniczych stwierdzono, iż nie jest on w stanie jednorazowo uiścić wpisu sądowego od skargi. Stwierdzono, że byłby to wydatek wykraczający poza jego rzeczywiste możliwości finansowe. Jednakże skarżący nie znajduje się w tak dramatycznej sytuacji ażeby nie był w stanie w jakikolwiek sposób partycypować w kosztach postępowania sądowego. Zdaniem Sądu kwota 500 zł jest to kwota możliwa do wygospodarowania przez skarżącego do uiszczenia w niniejszym postępowaniu. W związku z powyższym, przyznano wnioskodawcy prawo pomocy poprzez zwolnienie skarżącego z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 500 zł. Jednocześnie uznano, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego, gdyż posiada jednak dochód z działalności gospodarczej a także jego żona uzyskuje stały dochód w kwocie 3.061,42 zł miesięcznie. Dlatego wnioskodawca mając stały dochód miesięczny powinien partycypować w kosztach sądowych. Podkreślić należy, że wymóg ponoszenia kosztów sądowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości (por. postanowienie NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r. II OZ 678/09). W ocenie orzekającego, wnioskodawca będzie w stanie samodzielnie ponieść koszty sądowe każdorazowo w wysokości do 500,00 zł Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach – na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a., art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.