III SA/Gl 1247/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska – Kyć (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2013 r. przy udziale – sprawy ze skargi Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Gminy Istebna z dnia 28 września 2011 r. nr X/58/2011 w przedmiocie skargi organu nadzoru na uchwałę rady gminy w przedmiocie czynności i zajęcia - ławnicy oddala skargę. W dniu 28 września 2011 r. Rada Gminy Istebna podjęła uchwałę Nr X/58/2011, w sprawie wyboru ławników do Sądu Rejonowego w Cieszynie na kadencję 2012 – 2015, działając na podstawie art. 160 § 1 ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm., zwanej dalej P.u.s.p.), wybierając trzech ławników, w tym: M.T.G. zamieszkałą w K. Uchwała weszła w życie z dniem podjęcia. Wykonanie uchwały powierzono Wójtowi Gminy. W dniu [...] r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarga Wojewody Śląskiego wywiedziona w oparciu o art. 93 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), w której organ wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały Rady Gminy Istebna z 28 września 2011 r. Nr X/58/2011, w sprawie wyboru ławników do Sądu Rejonowego w Cieszynie na kadencję 2012 – 2015, w części dotyczącej wyboru na ławnika M. T. G., zamieszkałej w K. - jako niezgodnej z art. 162 § 1 P.u.s.p. W uzasadnieniu skargi organ wskazał, że przeprowadzona przez właściwe służby Wojewody Śląskiego kontrola, dotycząca prawidłowości wyboru przez organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego ławników do sądów rejonowych i okręgowych, pozwala na stwierdzenie, że na etapie przygotowań do podjęcia skarżonej uchwały doszło do uchybień proceduralnych, wpływających na jej legalność. W wyniku przeprowadzonego głosowania wybrano m.in. ławnika M. T. G., której kandydatura wpłynęła do właściwego organu po ustawowym terminie, tj. po dniu 30 czerwca 2011 r. Organ przywołał treść art. 162 § 1 ustawy P.u.s.p., podkreślając, iż zachowanie terminu zgłaszania kandydatów na ławników do sądów rejonowych przez właściwe podmioty - do dnia 30 czerwca ostatniego roku kadencji - jest warunkiem skuteczności dokonania tego zgłoszenia. Paragraf 10 powołanego przepisu wprost normuje ten warunek, stanowiąc, iż "zgłoszenia kandydatów, które wpłynęły do rady gminy po upływie terminu, o którym mowa w § 1 (...) pozostawia się bez dalszego biegu. Przywrócenie terminu do zgłoszenia kandydatów jest niedopuszczalne". Zatem zdaniem organu jest to termin wyznaczony wprost przez przepis ustawy i nie może być przez radę gminy ani skracany ani wydłużany. Wojewoda Śląski wskazał, że wpływ zgłoszenia ww. kandydata na ławnika, złożonego przez Prezesa Sądu Rejonowego w Cieszynie na podstawie art. 162 § 1 ustawy P.u.s.p., zarejestrowano w dzienniku korespondencji wpływającej do Urzędu Gminy Istebna w dniu 7 lipca 2011 r. Tymczasem w opinii Zespołu ds. zaopiniowania kandydatów na ławników z 16 września 2011 r. zawarto sformułowanie: "Do Rady Gminy Istebna, w ustawowym terminie tj. do 30.06.2011 r. wpłynęły 4 karty zgłoszenia kandydatów na ławników wraz z wymaganymi załącznikami...". W głosowaniu przeprowadzonym w dniu 28 września 2011 r., przed którym to głosowaniem przedstawiono Radzie Gminy powyższą opinię, radni wybrali trzech spośród czterech zgłoszonych kandydatów; w tym M. T. G.. Organ przywołał też pismo z 23 lutego 2012 r. zawierające wyjaśnienia Wójta Gminy Istebna - Danuty Rabin, z którego wynika, iż "Zespół opiniujący kandydatów, w przypadku kandydatki M. G. (ławnika poprzedniej kadencji) przyjął datę stempla pocztowego ze zgłoszenia przesłanego przez Prezesa Sądu Rejonowego w Cieszynie. Wcześniej pismem z 27 maja 2011 r. Prezes Sądu Okręgowego w Bielsku - Białej w oparciu o przepis art. 162 § 1 P.u.s.p. zaproponował Radzie do ponownego wyboru kandydatów dotychczasowych ławników i poinformował, że w terminie do 30 czerwca 2011 r. zostanie przesłany wykaz wraz z kartą zgłoszenia i dokumentami." Organ podkreślił, że skoro zgłoszenie kandydatury M. T. G. na ławnika, złożone przez Prezesa Sądu Rejonowego w Cieszynie, wpłynęło do Rady Gminy w Istebnej 7 lipca 2011 r., to nie spełnia warunku określonego w art. 162 § 1 P.u.s.p. i jako takie powinno być pozostawione bez dalszego biegu. Stwierdzenie tego faktu powinno nastąpić w drodze uchwały Rady Gminy (art. 162 § 10 P.u.s.p.). Jednocześnie, organ zajął stanowisko, iż informacja Prezesa Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z 27 maja 2011 r. proponująca ponowny wybór dotychczasowych ławników, nie może być potraktowana jako zgłoszenie, gdyż wymienione pismo nie spełnia formalnych warunków takiego zgłoszenia, zawartych w art. 162 § 2 P.u.s.p. Zatem omawiana uchwała Rady Gminy Istebna - w części dotyczącej wyboru kandydata na ławnika M. T. G. - w sposób istotny narusza prawo i zasadnym jest stwierdzenie jej nieważności - w części określonej na wstępie. Wojewoda Śląski wyjaśnił też, że upływ 30 - dniowego terminu określonego w art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym uniemożliwił organowi nadzoru wydanie rozstrzygnięcia nadzorczego, stwierdzającego nieważność kwestionowanej uchwały, w związku z czym niezbędnym stało się zastosowanie niniejszego środka nadzoru. W odpowiedzi na skargę Gmina Istebna wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazała, że skarżący błędnie zinterpretował art. 162 § 1 P.u.s.p., przez utożsamienie wpływu zgłoszenia kandydata na ławnika do organu dokonującego wyboru z dokonaniem (wysłaniem) zgłoszenia. Zarzucił, że Wojewoda Śląski nie próbował nawet ustalić daty wysłania przez Prezesa Sądu Rejonowego w Cieszynie zgłoszenia kandydatki na ławnika poprzestając wyłącznie na nie mającym znaczenia dla sprawy ustaleniu daty wpływu tego zgłoszenia do organu dokonującego wyboru. Zaznaczył, że zastosowanie art. 162 § 1 P.u.s.p. musi uwzględniać przepisy określające zasady zachowania terminów do dokonania czynności. W rozważanym przypadku objętym skargą zastosowanie ma art. 57 § 5 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, że termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Następnie Gmina Istebna zaakcentowała, że z wyjaśnienia Prezesa Sądu Rejonowego w Cieszynie wynika, że pismo zawierające zgłoszenie kandydata na ławnika wraz z niezbędnymi dokumentami zostało wysłane 29 czerwca 2011 r., a więc przed upływem terminu zgłoszenia wynikającego z art. 162 § 1 P.u.s.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z treścią art. 3 § 1 i § 2 pkt 5 i pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej: P.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki przewidziane w ustawie, przy czym kontrola ta obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego oraz inne akty tych organów lub ich związków podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Rolą sądu administracyjnego w niniejszej sprawie jest zatem ocena zaskarżonej uchwały z punktu widzenia jej zgodności z prawem. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrolę Sądu w niniejszej sprawie zainicjowała skarga Wojewody Śląskiego, wniesiona na podstawie art. 93 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, ze zm.; dalej: u.s.g.). Przedmiotem zaskarżenia jest uchwała Rady Gminy Istebna z 28 września 2011 r. Nr X/58/2011, w sprawie wyboru ławników do Sądu Rejonowego w Cieszynie na kadencję 2012 – 2015, podjęta na podstawie art. 160 § 1 ustawy P.u.s.p., w kwestii wyboru ławnika M. T. G. zamieszkałej w K.. W tym miejscu przypomnieć trzeba, że w myśl art. 162 § 1 P.u.s.p.: "Kandydatów na ławników mogą zgłaszać radom gmin prezesi właściwych sądów, stowarzyszenia, inne organizacje społeczne i zawodowe, zarejestrowane na podstawie przepisów prawa, z wyłączeniem partii politycznych oraz co najmniej 50 obywateli mających czynne prawo wyborcze, zamieszkujących stale na terenie gminy dokonującej wyboru do dnia 30 czerwca ostatniego roku kadencji. Z kolei w myśl przepisu art. 162 § 10 P.u.s.p.: "Zgłoszenia kandydatów, które wpłynęły do rady gminy po upływie terminu, o którym mowa w § 1, a także zgłoszenia, które nie spełniają wymagań formalnych, o których mowa w § 2-5, pozostawia się bez dalszego biegu. Przywrócenie terminu do zgłoszenia kandydatów jest niedopuszczalne. Pozostawienie zgłoszenia bez dalszego biegu rada gminy stwierdza w drodze uchwały." Z treści przywołanego przepisu art. 162 § 1 P.u.s.p. wynika, że ustawodawca po pierwsze wskazał krąg podmiotów uprawnionych do zgłaszania kandydatów na ławników, po drugie zaś określił termin ustawowy tymże podmiotom do dokonywania zgłoszeń kandydatów - do dnia 30 czerwca ostatniego roku kadencji. Takiej wykładni tego przepisu nie przeczy treść art. 162 § 10 P.u.s.p., który określa postępowanie rady gminy w przypadku zgłoszeń kandydatów dotkniętych wadami formalnymi. Rada gminy zobowiązana jest do pozostawienia zgłoszenia bez dalszego biegu, jeśli wpłynęły po upływie terminu, o którym mowa w § 1, przywrócenie terminu do zgłoszenia kandydatów jest niedopuszczalne. W tym miejscu zauważyć także przyjdzie, że uchwała o powołaniu ławników spośród kandydatów zgłoszonych w trybie ustawy P.u.s.p. podejmowana jest przez jednostkę samorządu terytorialnego działającą na podstawie u.s.g. W tej sytuacji uprawniony jest pogląd, że rada gminy sprawdzając, czy zgłoszenie kandydata na ławnika nastąpiło we właściwym terminie może sięgnąć do przepisów ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 30, poz. 168, dalej powoływana jako Kpa), tym bardziej, że ustawa P.u.s.p. nie zawiera definicji zachowania terminu do zgłoszenia kandydatów na ławników. Zatem koniecznym staje się przywołanie treści art. 57 § 5 pkt 2 Kpa, w myśl którego termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Przenosząc te spostrzeżenia na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć przyjdzie, że kandydatura na ławnika M. G. została zgłoszona przez Prezesa Sądu Rejonowego w Cieszynie i wpłynęła do Rady Gminy Istebna 7 lipca 2011 r. Zespół ds. zaopiniowania kandydatów na ławników w opnii z 16 września 2011 r. stwierdził, że karta zgłoszenia kandydata na ławnika M. G. wpłynęła w terminie, a Rada Gminy 28 września 2011 r. podjęła sporną uchwałę. W piśmie wyjaśniającym z 23 lutego 2012 r. Zespół kontrolny stwierdził, że przyjął datę stempla pocztowego ze zgłoszenia przesłanego przez Prezesa Sądu Rejonowego w Cieszynie. Z kolei Prezes Sądu Rejonowego w Cieszynie pismem z 25 czerwca 2012 r. skierowanym do Przewodniczącego Rady Gminy w Istebnej wyjaśnił, że 29 czerwca 2011 r. przesłał pocztą zgłoszenie kandydatury M. G. na ławnika, jednakże na skutek omyłki pisarskiej przesyłka została zaadresowana na Gminę K. Z uwagi na fakt, iż Gmina taka nie istnieje przesyłka została przez Pocztę Polską zwrócona. Niezwłocznie po zwrocie 6 lipca 2011 r. przesyłka została wysłana na prawidłowy adres. Do pisma doręczono potwierdzenie wysłania korespondencji przez Biuro Podawcze Sądu. Przywołane okoliczności faktyczne wskazują na to, że termin z art. 162 § 1 ustawy P.u.s.p. został zachowany, gdyż podmiot, do którego skierowany jest ten przepis do dnia 30 czerwca ostatniego roku kadencji, zgłosił kandydaturę M. G. na ławnika, zaś zgłoszenie to zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Konstatacji tej nie przeczy również okoliczność, iż zgłoszenie zostało zaadresowane do nieistniejącej Gminy K., gdyż doszło tutaj do oczywistej omyłki pisarskiej, która została sprostowana wskutek ponownego zaadresowania przesyłki pod właściwy adres. W tym stanie rzeczy nieuprawniony jest pogląd Wojewody Śląskiego, że z mocy art. 162 § 10 ustawy P.u.s.p. sporne zgłoszenie należało pozostawić bez dalszego biegu. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 151 p.p.s.a. należało skargę oddalić.