III SA/Gl 1276/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu i stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze na powyższą decyzję zawarty został wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPF, strona wskazała na: szczupłość dochodów, zajęcia komornicze, zobowiązania wobec Skarbu Państwa, przewlekłości chorobowe. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że prowadzi ona trzyosobowe gospodarstwo domowe razem ze swoim mężem C. i córką M. ([...] lat). Dochody we wspólnym gospodarstwie domowym miały kształtować się następująco: wnioskodawca z tytułu umowy o pracę uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 1.680 zł brutto (z czego 500 zł jest przedmiotem zajęcia komorniczego), mąż uzyskuje emeryturę w wysokości 2.250 zł brutto (1.500 zł jest przedmiotem zajęcia), natomiast córka wnioskodawcy uzyskuje alimenty w wysokości 750 zł. Wnioskodawca jest właścicielem mieszkania o powierzchni 80 m2, poza tym nie posiada żadnych nieruchomości, ani ruchomości, żadnych oszczędności, zasobów pieniężnych, ani żadnych przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 27 listopada 2014 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Wezwanie to obejmowało również współdomowników skarżącej, a miało na celu uzupełnienie i udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. Przesyłka zawierająca to wezwanie, została skutecznie doręczona skarżącej w dniu 12 grudnia 2014 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej to wezwanie, znajdującej się w aktach sądowych sprawy. W dniu 18 grudnia 2014 r. skarżąca uiściła wpis sądowy od skargi w przedmiotowej sprawie w prawidłowej wysokości – w kwocie 100 zł. Tymczasem do akt sprawy nie wpłynęły żadne dokumenty, ani materiały źródłowe o dostarczenie których strona była wezwana pismem referendarza sądowego z dnia 27 listopada 2014 r. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku K.P., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżąca złożyła jedynie wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPF i nie udowodniła w żaden sposób, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy. Skarżąca w ogóle nie wykazała jaki jest jej aktualny, obecny stan majątkowy. Pismo referendarza sądowego z dnia 27 listopada 2014 r., wzywające stronę do uzupełnienia i udokumentowania danych zawartych we wniosku o prawo pomocy, zostało doręczone w sposób prawidłowy na adres podany przez stronę skarżącą zarówno w skardze, jak i we wniosku o prawo pomocy. Przesyłka ta została odebrana osobiście przez wnioskodawcę w dniu 12 grudnia 2014 r. Do akt nie nadesłano żadnych dokumentów, ani materiałów źródłowych, które były przedmiotem ww. wezwania. Do wykazania aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie wystarcza samo jej oświadczenie. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy, należy ocenić stan majątkowy wnioskodawcy, a następnie podjąć stosowną decyzję w przedmiocie przyznania, bądź odmowy przyznania prawa pomocy. Dla dokonania rzetelnej oceny stanu majątkowego potrzebne jest jego wykazanie przez wnioskodawcę za pomocą stosownych dokumentów, czy też zaświadczeń. Poza tym, skarżąca uiściła jednak wpis sądowy od skargi w prawidłowej wysokości – wpłaciła mianowicie na konto Sądu kwotę 100 zł. Fakt ten wskazuje na to, że wnioskodawca jest jednak w stanie ponieść koszty sądowe w przedmiotowej sprawie. Wynika z tego, że złożony przez K.P. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych był nieuzasadniony. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.