III SA/Gl 1286/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 3 września 2012 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. B. J. , działając przez pełnomocnika, złożyła skargę z dnia [...] r. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia [...] r. określającą Stronie: - wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za II kwartał 2010 r. w kwocie [...] zł, - wysokość podatku od towarów i usług podlegającego wpłacie z tytułu wystawionej faktury VAT za kwiecień 2010 r. w kwocie [...] zł. W skardze został zawarty między innymi wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, że "wykonanie przez organy podatkowe decyzji może doprowadzić do powstania nieodwracalnych lub też trudnych do odwrócenia następstw". Równocześnie podkreślił, że "wykonanie decyzji wyrządzi skarżącej i jej rodzinie znaczną szkodę i spowoduje trudne do odwrócenia skutki". Jako okoliczności faktyczne podano, że w ostatnim czasie obniżyły się obroty prowadzonej działalności gospodarczej, brak jest możliwości zaciągnięcia kredytu celem spłaty zobowiązania, w poprzednim roku Skarżąca wykazała stratę z prowadzonej działalności gospodarczej i że sama utrzymuje syna B. J. z tego powodu, że jej mąż jest osobą bezrobotną. Do skargi został dołączone między innymi uwierzytelnione kserokopie umowy majątkowej małżeńskiej z dnia [...] r., wyroku Sądu Rejonowego w J. z dnia [...]., którym zasądzono od M. J. na rzecz B. J. kwotę alimentów w wysokości 500 zł miesięcznie, oświadczenie "A" S.A. o braku możliwości odnowienia kredytu w wysokości [...] zł i zeznania PIT -36L za 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej P.p.s.a.) (pogrubienia i podkreślenia Sądu) sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z przepisu tego wynika, że sąd może wstrzymać wykonanie danego aktu administracyjnego uzależniając to od zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności albo w drodze egzekucji administracyjnej albo w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. "Niebezpieczeństwo" zaistnienia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków" musi wynikać z racjonalnej oceny zakresu, zasad i trybu wykonania aktu w czasie zawisłości skargi w danej sprawie sądowoadministracyjnej. Pojęcia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków" jako zwroty niedookreślone wymagają konkretyzacji w danych sytuacjach. Przyjmuje się, że przy przesłance "znacznej szkody" chodzi o taką szkodę (majątkową a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (postanowienie NSA z dnia 20.12.2004 r. sygn. akt GZ 138/04 oraz B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005, komentarz do art. 61). Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na wnioskodawcy. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne (zob. postanowienie NSA z dnia 18 października 2011 r., II GSK 2060/11, LEX nr 984625). Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, strona ma obowiązek uprawdopodobnić istnienie konkretnych i obiektywnych okoliczności pozwalających przyjąć, że wstrzymanie wykonania aktu jest zasadne. Nie wystarcza jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonania decyzji. Twierdzenia strony o niebezpieczeństwie spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wypadku wykonania decyzji, powinny zostać poparte dokumentami, które uwiarygodniłyby sytuację skarżącego (zob. postanowienie NSA z dnia 18 października 2011 r., II GSK 1799/11, LEX nr 965117). Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty. Oznacza to, że sąd nie bada zasadności samej skargi na etapie rozpoznania wniosku (zob. postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2011 r., II OZ 1047/11, LEX nr 984678). Tym samym, aby taka ocena sądu nastąpiła, zainicjowana złożonym wnioskiem o wstrzymanie, strona winna uzasadnić ten wniosek powołując się na określone okoliczności faktyczne i uprawdopodobnić możliwość ich wystąpienia, działając we własnym interesie. Przytoczenie jedynie treści powyższego przepisu, jak i ogólne powoływanie się na szkodę wyrządzoną w wyniku przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego uniemożliwia jego merytoryczną ocenę w ramach zasady skargowości. Sąd jednak z urzędu uwzględnia okoliczności mające związek ze złożonym wnioskiem, które wynikają z akt sprawy. W niniejszej sprawie pełnomocnik Strony skarżącej, składając wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji, powołał się na pewne okoliczności faktyczne, a mianowicie, że: 1/ Skarżąca "w ostatnim czasie" uzyskuje niższe obroty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, nie ma możliwości zaciągnięcia kredytu w określonym banku, w 2011 r. osiągnęła stratę z pozarolniczej działalności gospodarczej, posiada rozdzielność majątkową, 2/ na rzecz syna Strony zasądzono należności alimentacyjne od M.J. Na potwierdzenie tych okoliczności dołączono stosowne dokumenty. W świetle tych okoliczności Sąd uznał, że wniosek nie może być uwzględniony. Z okoliczności tych nie wynika, że możliwe jest zaistnienie tak poważnych niebezpieczeństw, jakie zostały wymienione w cytowanym przepisie (znaczna szkoda, trudne do odwrócenia skutki) bez porównania ich ze stanem majątkowym Strony w chwili obecnej. Nie zostało bowiem wykazane, że egzekucji stosownych zobowiązań wynikających z decyzji organu podatkowego doprowadziłaby do określonego skutku (wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków), np. poprzez wykazanie: - jaki jest majątek firmy i osoby fizycznej podlegający egzekucji, a także jaka jest jego szacunkowa wartość, - czy Strona posiada rachunki bankowe (poza podanym), jaki jest ich stan oraz możliwość uzyskania kredytu lub pożyczki, - ile w chwili obecnej wynoszą dochody z prowadzonej działalności i inne, - czy w drodze egzekucji dochodzone są też inne należności, a jeśli tak, to jaka jest ich wielkość, - jakie działania podjął organ egzekucyjny (np. hipoteka, zastaw skarbowy, zajęcie ruchomości, zajęcie gotówki w kasie i rachunków bankowych) i jak one zabezpieczają już interes wierzyciela, a jednocześnie uniemożliwiają dalsze prowadzenie działalności gospodarczej ewentualnie funkcjonowanie gospodarstwa domowego Strony, - czy i w jakim zakresie dalsze prowadzenie egzekucji poprzez zajęcie rachunku i wyprzedaż majątku doprowadzi od zerwania kontraktów handlowych, a w następstwie tego nawet do likwidacji przedsiębiorstwa. Z samego zestawienia podanych przez Stronę faktów nie wynika wniosek, że w wyniku podjętych działań egzekucyjnych rzeczywiści powstanie u Skarżącej znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki. Poza tym z zasady sama szkoda powstała z tytułu dokonanych czynności egzekucyjnych ma charakter restytucyjny, ponieważ wiąże się ze świadczeniem pieniężnym, które ze swej natury jest świadczeniem odwracalnym. Oznacza to, że w razie ewentualnego prawomocnego uwzględnienia skargi, po merytorycznym rozpoznaniu sprawy, jeśli Strona poniesie szkodę z powodu niezgodnego z prawem działania organu, ma roszczenie o jej naprawienie. Sama możliwość uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd, a nawet sposób prowadzenia egzekucji, nie stanowi podstawy do wstrzymania zaskarżonej decyzji, gdyż na tym etapie postępowania Sąd nie bada zasadności samej skargi. Niniejsza odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie pozbawia jednak Strony prawa do składania kolejnego takiego wniosku wraz ze stosownym jego uzasadnieniem. Natomiast w tym stanie faktycznym i prawnym Sąd, działając na podstawie art. 61 § 3 "a contrario" P.p.s.a., postanowił odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.