III SA/Gl 1340/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Asesor WSA Aleksandra Żmudzińska, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2022 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej postanawia: umorzyć postępowanie sądowe. Zaskarżoną decyzją z dnia 24.06.2022r. nr 480000/71/254526/2020/ZPWO Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zabrzu na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.) (dalej: k.p.a.) w związku z art. 31zo ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych – dalej Covid 19- (Dz. U. poz. 374, z późn. zm.) po rozpoznaniu wniosku J.G. – dalej strona , skarżący - z 8 kwietnia 2020 r. w przedmiocie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za miesiąc maj 2020 r. umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19, płatnikowi składek przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres maj 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony za ten okres jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r., 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.  Zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek dla osób prowadzących działalność pozarolniczą lub płatników zatrudniających od 1 do 49 osób przysługuje za: marzec nawet jeżeli składka za ten miesiąc została już opłacona; kwiecień i maj jeżeli składka jest nieopłacona. Zdaniem organu skoro na dzień 24 czerwca 2020 r. brak jest nieopłaconej należności do umorzenia za miesiąc maj 2020r. tym samym po myśli art. 105 § 1 k.p.a., uzasadnionym jest umorzenie postępowania w sprawie albowiem jest ono bezprzedmiotowe. W skardze z dnia 16 lipca 2022r. złożonej do Prezesa ZUS w Zabrzu w dniu 21 lipca 2022r. strona zakwestionowała legalność decyzji podnosząc zarzuty naruszenia art. 107 kpa i art. 24 ust. 6a i 6b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazując iż była pewna że zostanie zwolniona z obowiązku płacenia składki ZUS. Podniosła, iż ZUS podjął sporną decyzję w sprawie, pomimo że na koncie zaewidencjonowana była nadpłata w kwocie [...] zł z okresu poprzedzającego 31.12.2019 roku, przy czym z treści pisma nr [...] nie wynikał żaden wiążący termin, w którym powinna złożyć wniosek o zwrot nadpłaty. Natomiast w odniesieniu do miesięcy kwiecień i maj 2020 roku wydał zaskarżone decyzje, którymi odmówił zwolnienia z obowiązku opłacenia składek /ich umorzenia/ stwierdzając poszczególnymi decyzjami, że na dzień 15 czerwca 2020 roku i odpowiednio 24 czerwca 2020 r. brak jest nieopłaconych składek, co oznacza że nadpłata za 2019 rok została zaliczona na poczet składek, pomimo że wnioskiem z dnia 08. 04.2020 r. w sposób nie budzący wątpliwości wniosłem o ich umorzenie i organ ZUS posiadał pełną świadomość, że brak opłacenia składek za miesiące kwiecień i maj był rezultatem złożonego uprzednio wniosku. Zaznaczył, iż ZUS uwzględnił ten wniosek w odniesieniu do składek dot. miesiąca marca 2020 r. Podniósł, iż zaliczenie wolą ZUS zgodnie z art. 24 ust. 6a usus nadpłaty na poczet bieżących składek, jakkolwiek skutkuje ich wygaśnięciem a w konsekwencji brakiem możliwości ich umorzenia nie stanowi jednak ich opłacenia przez płatnika, o którym mowa w przepisach tarczy antykryzysowej szczególnie jeśli przed zaliczeniem nadpłaty na poczet bieżących składek płatnik złożył wniosek ich umorzenie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego ponownie przedstawiając te same argumenty. Zaznaczył przy tym, iż stosownie do art. 113 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 zwolnienie z obowiązku opłacania składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej za marzec 2020 r. następuje także wówczas, gdy składki te zostały opłacone. Wychodząc naprzeciw płatnikom składek i biorąc pod uwagę przepisy wskazujące na jednorazowe umorzenie należności za wszystkie okresy rozliczeniowe po złożeniu dokumentów rozliczeniowych za ostatni miesiąc podlegający zwolnieniu, należy przyjąć, że wpłaty przekazane na pokrycie tych składek powinny zostać płatnikowi zwrócone albo zaliczone na należności, które nie są objęte zwolnieniem. Organ nadmienił, że w rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw (druk Sejmowy nr 430) w art. 10 przewidywane jest zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej za marzec, kwiecień i maj 2020 r. także wówczas, gdy składki te zostały opłacone lub rozliczone nadpłatą. Uwzględniając kalendarz prac Sejmu i Senatu przewidywane jest przyjęcie ustawy w połowie września br. Po wejściu w życie zmian w przepisach Zakład ponownie (z urzędu) rozpatrzy wnioski wszystkich płatników, którzy złożyli wniosek o zwolnienie do 30 czerwca br. i mieli nadpłatę lub opłacili składki za kwiecień i maj i w związku z tym nie zostali zwolnieni z obowiązku ich opłacenia w wysokości 100% lub 50% składek należnych. Zaskarżoną decyzją z dnia 15 czerwca 2020 r. znak [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. (dalej jako: organ, ZUS), działając na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm. – dalej jako ustawa COVID), orzekł, iż odmawia J.G. (dalej: skarżący, strona) prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne za okres kwiecień 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 31zo ust 2 i 4 ustawy o COVID-19, osobie prowadzącej pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, (zwanej dalej: ustawa sus). Przysługuje prawo do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należnych za okres kwiecień 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300 % prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek ustalone od obowiązującej najniższej podstawy wymiaru składek dla osoby prowadzącej pozarolniczą działalność. Nadto organ I instancji wskazał, że skarżący wnioskiem z dnia 8 kwietnia 2020 r. wnosił o zwolnienie ze składek a na dzień 15 czerwca brak było kwot do umorzenia (była nadpłata). W związku z powyższym organ I instancji stwierdził, że nie przysługuje skarżącemu prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne za okres kwiecień 2020 r. W skardze do WSA w Gliwicach skarżący podniósł zarzut naruszenia przepisów procesowych tj.: art. 107 § 1 pkt 8 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 – dalej jako kpa) naruszenie zasady zaufania obywatela do Państwa, prawa materialnego tj.: art. 24 ust 6a i 6 b ustawy sus w zw. z art. 59 § 1 pkt 1 i 4 ordynacji podatkowej i art. 31 zo ustawy COVID-19, poprzez zastosowanie wykładni rozszerzającej dla terminu "opłacenie składek", które finalnie prowadzi do rozstrzygnięcia sprawy contra legem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie pełnomocnik poinformował Sąd, iż pismem z 4 lutego 2021 r. ZUS Oddział w Z. zawiadomił skarżącego, że zwolnił go z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. w wysokości [...] zł. w związku z czym organ wniósł o umorzenie przedmiotowego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – dalej jako ppsa), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl zaś art. 161 § 1pkt 3 ppsa Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania: gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Skarga na decyzję z dnia 15 czerwca 2020 r. znak [...], Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. obejmowała też skargę na decyzję z dnia 24 czerwca 2020 r. znak [...], Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z., a sprawy zostały rozdzielone. Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2022r. sygn. akt III SA/GL 1617/21 WSA w Gliwicach umorzył postepowanie w sprawie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za kwiecień 2020r. z uwagi na fakt zwolnienia strony z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. w wysokości [...] zł. Z uwagi na okoliczność, iż w niniejszej sprawie stan faktyczny jaki zaistniał jest analogiczny, jak w sprawie o sygn. akt III SA/GL 1617/21 gdyż organ w niniejszej sprawie także powiadomił o okoliczności zwolnienia z obowiązku opłacania składek z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne za maj 2020 r. Sąd mając na uwadze, iż strona powinna otrzymać zbliżone rodzajowo rozstrzygnięcie w sprawie przyjął pogląd składu orzekającego w wymienionej sprawie. W tej sytuacji na mocy art. 161 § 1 pkt 3 ppsa postępowanie w sprawie umorzono.