III SA/Gl 1352/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (odmowy sprostowania omyłek pisarskich) w kwestii wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (odmowy sprostowania na wniosek J. S. oczywistych omyłek pisarskich w decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] , skarżący J. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2010r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Od tego postanowienia skarżący wniósł w terminie sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu wniesionego na postanowienie referendarskie z dnia 17 czerwca 2010 r., a zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Obejmuje ono zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego (..)- art. 244 § 1 i może być przyznane w zakresie całkowitym i częściowym - art. 245 § 1 wyżej wskazanej ustawy. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Wniosek o przyznanie prawa pomocy strona składa na stosownym formularzu (art. 257), a kiedy jego treść okaże się niewystarczająca do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego winna go uzupełnić w zakreślonym terminie zgodnie z wezwaniem (art. 255). Na stronie, która ubiega się o przyznanie jej prawa pomocy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających jego przyznanie. W niniejszej sprawie strona złożyła wniosek o całkowite zwolnienie jej z kosztów sądowych. Uczyniła to na stosownym formularzu, ale nie wykazała w dostateczny i przekonujący sposób, aby jej sytuacja materialna i bytowa uzasadniała przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy, skarżący stwierdził, że sytuacja finansowo – zdrowotna jego rodziny jest bardzo trudna, są oni osobami coraz bardziej schorowanymi. Przychodem skarżącego i jego żony są ich emerytury. W związku z powyższym obciążenie ich kosztami sądowymi mogłoby skutkować nieodwracalnymi konsekwencjami. Skarżący zaznaczył, że nie posiada żadnego majątku, jednocześnie skarżący podkreślił, że z uwagi na swoją ciężką sytuację materialną nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Strona zaznaczyła, że posiada wprawdzie prawomocne wyroki sądu powszechnego z klauzulami natychmiastowej wykonalności, zasądzające jej zaległości ze stosunku pracy za 2003 r. w łącznej wysokości [...]zł. Egzekucja okazała się jednak bezskuteczna i postępowanie egzekucyjne zostało umorzone. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym razem ze swoją żoną H.. Emerytura skarżącego wynosi [...] zł brutto ([...] zł netto), a emerytura jego żony zamyka się w kwocie [...] zł brutto ([...] zł netto). Łączny dochód miesięczny gospodarstwa domowego skarżącego wynosi więc [...] zł brutto, co daje [...] zł netto. Wnioskodawca załączył kserokopie decyzji ZUS wskazujące wysokość powyższych emerytur po waloryzacji, ponadto nadesłał również wyciągi z kont bankowych (swojego i małżonki). Skarżący precyzyjnie wymienił wydatki ponoszone są w jego gospodarstwie domowym w okresie miesięcznym. Z oświadczenia skarżącego wynika, że wydatki te zamykają się łącznie w kwocie [...] zł. W tym stanie rzeczy, po uiszczeniu należnych opłat, pozostaje do dyspozycji w gospodarstwie domowym strony kwota [...] zł. Skarżący stwierdził, że zarówno on sam, jak i jego żona chorują na różne schorzenia i leczą się z tego powodu. Kwota przeznaczona na leczenie i zakup leków wynosi miesięcznie [...] zł i została ujęta w załączniku do wniosku. Dodatkowo z okoliczności podniesionych w sprzeciwie wynika, że skarżący odbywa wizyty lekarskie kosztujące go [...] zł co potwierdza załączona przez skarżącego kopia wpłaty. Ponadto podnosi, że musi na ten cel posiadać zabezpieczenie finansowe. Należy w tym miejscu podkreślić, że w przedmiotowej sprawie zaskarżono postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. w przedmiocie odmowy sprostowania na wniosek skarżącego oczywistych omyłek w decyzji tego organu z dnia [...] r., nr [...] a więc zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r., w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz.2193, ze zmianami) wpis sądowy bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności wynosi w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym (także i w postępowaniu podatkowym, stanowiącym szczególną formę postępowania administracyjnego) [...] zł. Należy zaznaczyć, że jakakolwiek następna opłata sądowa, której obowiązek uiszczenia może powstać w dalszym toku niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego nie przekroczy kwoty [...] zł. Warto zaznaczyć, że jest to minimalna kwota, jaka może składać się na konkretną opłatę sądową w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Tak więc porównanie możliwości finansowych wnioskodawcy, które zgodnie z jego oświadczeniem zamykają się w kwocie około [...] zł miesięcznie z obowiązkiem uiszczenia wpisu, a także potencjalnych innych opłat, nie przekraczających kwoty [...] zł, pozwala stwierdzić, że skarżący nie spełnia podstawowej przesłanki, która warunkuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Należy w tym miejscu podkreślić, że prawo pomocy ma charakter wyjątkowy i dlatego zastosowanie tej instytucji prawnej powinno sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). W konsekwencji, prawo pomocy w zakresie częściowym (w tym przypadku zwolnienie od kosztów sądowych) może zostać przyznane wyłącznie stronie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi, nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (podobnie: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623). Sytuacja taka nie ma w niniejszej sprawie miejsca. Skarżący oraz jego małżonka osiągają bowiem dochód w postaci emerytury, znacznie przekraczający wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę (wynoszącego [...] zł – kwota ta jest określona obwieszczeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2010 r. – M.P. z 2009 r. Nr 48, poz. 709). Należy zaznaczyć, że jest to kwota [...] zł brutto. Warto tu zaznaczyć, iż zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie (postanowienie z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04, niepubl.). W tym kontekście należy uznać, że skarżący nie wykazał, aby jego wniosek zasługiwał na uwzględnienie zgłoszonego żądania. Faktem jest, że skarżący oraz jego małżonka cierpią na określone schorzenia i mają problemy zdrowotne. Jednak z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że na koszty związane z leczeniem i zakupem leków ponosi aktualnie miesięcznie wydatki w kwocie [...] zł. a koszt konsultacji u lekarza specjalisty wynosi [...] zł. W tej konkretnej sytuacji, jest to kwota, która przy uwzględnieniu całokształtu aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego nie powoduje jednak realizacji podstawowej przesłanki skutkującej przyznaniem zwolnienia od kosztów. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy, badaniu podlega aktualna sytuacja majątkowa skarżącego, tzn. taka sytuacja, która występuje w chwili złożenia tego wniosku. Jeżeli sytuacja ta ulegnie pogorszeniu w dalszym toku postępowania, to istnieje możliwość złożenia kolejnego wniosku w chwili, kiedy pojawi się – potencjalnie – kolejny obowiązek uiszczenia kosztów sądowych. W tym kontekście należy uznać, że skarżący nie wykazał, aby jego wniosek zasługiwał na uwzględnienie zgłoszonego żądania. Z całokształtu sytuacji majątkowej skarżącego – przedstawionej zresztą przez niego samego – wynika, że jest on w stanie uiścić opłatę sądową w najniższej, przewidzianej przepisami regulującymi postępowanie sądowoadministracyjne kwocie [...] zł. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 i art. 254 § 1 w zw. Z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.