III SA/Gl 1370/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 28 grudnia 2016 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z należnego wpisu sądowego w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 28 grudnia 2016 r. i przyznać skarżącej Spółce prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia z należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego ponad kwotę wynoszącą 6.222,00 zł (słownie: sześć tysięcy dwieście dwadzieścia dwa złote). W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca Spółka podała, że zajmuje się sprzedażą hurtową [...] i [...]. Wprawdzie jej kapitał wynosi 50.000,00 zł, a wartość środków trwałych zamyka się w kwocie 50.529,38 zł, to za ubiegły rok obrotowy poniosła stratę rzędu 123.108,87 zł. Podobnie od stycznia do sierpnia bieżącego roku nie wypracowała zysku tylko stratę wynoszącą 211.916,20 zł. Ponieważ wobec Spółki prowadzone jest postępowanie egzekucyjne poza kwotą 2.317,12 zł zgromadzoną na rachunkach bankowych (vide: saldo na dzień 27 września 2016 r. podane w rubryce 9.3 formularza) nie posiada żadnych innych środków, które mogłaby przeznaczyć na uiszczenie należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono: - bilans wraz z rachunkiem zysków i strat oraz informacją dodatkową; - deklaracje VAT-7 za ostatnie trzy miesiące wraz z raportami kasowymi i wyciągami z konta z tego okresu; - zeznanie podatkowe CIT-8 za 2015 r.; - tytuły wykonawcze z [...]r. na kwotę 318.752,00 zł i 311.825,00 zł oraz protokół zajęcia ruchomości, których wartość pozostawiono wycenie rzeczoznawcy. W oparciu o powyższe, postanowieniem z dnia 28 grudnia 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z należnego wpisu sądowego. Uznał bowiem, że dokonywane w 2015 r. oraz w ostatnim kwartale bieżącego roku wydatki dotyczące zarówno prowadzonej działalności, jak również spłaty pożyczki na rzecz jednego ze wspólników nie uwzględniały dochodzonych na drodze sądowej roszczeń. Okoliczność ta w jego ocenie nie pozwalała na uwzględnienie złożonego wniosku, albowiem stanowiła naruszenie zasady równości w traktowaniu swoich powinności finansowych poprzez preferowanie jednych zobowiązań względem drugich. Z rozstrzygnięciem tym skarżąca Spółka się nie zgodziła. W treści złożonego sprzeciwu podniosła, iż spełnia warunki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, albowiem w zaskarżonym postanowieniu pominięto wydatki dokonane na rzecz kontrahentów, których poniesienie w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą było konieczne (vide: szczegółowe wyliczenia dokonane w tym przedmiocie na stronie 2 sprzeciwu). Podobnie jak spłata pożyczki na rzecz jednego ze wspólników, gdyby bowiem nie dokonano jej zwrotu powstałby przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia (art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.", w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2015 r., poz. 658), który ma zastosowanie do spraw wszczętych po 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z treścią tego przepisu rozpoznając sprzeciw od postanowień i zarządzeń, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 ustawy p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie lub zarządzenie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Ponieważ sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosuje odpowiednio przepisy o zażaleniu. Mając na uwadze powyższe Sąd w składzie tu orzekającym stwierdził, że zaskarżone postanowienie z dnia 28 grudnia 2016 r. nie może się ostać, ale z przyczyn innych aniżeli wskazane w treści sprzeciwu. Należy bowiem zauważyć, że sprawa będąca przedmiotem skargi dotyczy zawyżenia podatku naliczonego dokonanego w styczniu i lutym 2014 r. na łączną kwotę 613.755,00 zł oraz zawyżenia podatku należnego - za wskazane wyżej miesiące - w łącznej kwocie 630.577,20 zł. Tym samym wpis od skargi wynosić będzie nie 6.305,00 zł jak podała strona, ale stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.) 12.444,00 zł, gdyż wartość przedmiotu sporu wynosi nie 630.577,00 zł, ale jak wskazał organ w odpowiedzi na skargę 1.244.331,00 zł. To z kolei oznacza, że sytuacja finansowa skarżącej Spółki szczegółowo opisana na stronie 3 i 4 zaskarżonego postanowienia pozwoli tylko na częściowe w nim partycypowanie. Nie można bowiem tracić z pola widzenia faktu, iż wobec Spółki prowadzone jest postepowanie egzekucyjne, a dochodzone należności pieniężne wynoszą 311.825,00 zł i 318.752,00 zł (vide: tytuły wykonawcze). Ponieważ Spółka nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, na którym możliwe byłoby ustanowienie hipoteki przymusowej, posiadane przez nią ruchomości w postaci [...] elektromagnetycznego marki Archimedes rocznik 2003 i ładowarki [...] Fuchs Bagger GMBH 713.3 rocznik 1990, których wartość pozostawiono wycenie rzeczoznawcy, zostały zajęte przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. 8 września 2016 r. Okoliczność ta nie uniemożliwiała jednak Spółce prowadzenia działalności gospodarczej, albowiem zadeklarowana dla celów podatku VAT podstawa opodatkowania wynosiła w ostatnim kwartale: 267.177,00 zł (sierpień), 480.306,00 zł (wrzesień) i 245.492,00 zł (październik). Wprawdzie rok 2015 Spółka zakończyła ze stratą rzędu (-) 123.108,87 zł. Ta jednak jak wynika z akt sprawy (vide: bilans wraz z rachunkiem zysków i strat) została pokryta z kapitału (funduszu) rezerwowego, który z kwoty 555.047,71 zł zmniejszył się do 431.938,84 zł. W tej sytuacji fakt, iż w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 31 sierpnia 2016 r. poniesiona strata uległa podwojeniu do kwoty (-) 211.916,20 zł nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Podobnie wykazany na koniec sierpnia 2016 r. stan kasy (1.388,94 zł) oraz posiadanych środków (2.317,12 zł - rubryka nr 9.3 formularza) nie mógł przemawiać za uwzględnieniem złożonego wniosku w całości. Należy bowiem zauważyć, że wykazana strata nie była spowodowana nierentownością prowadzonej działalności, albowiem wpływy na rachunek w B z powyższego tytułu wynosiły: 89.721,80 zł (sierpień), 276.599,60 zł (wrzesień) i 150.086,80 zł (październik). Dodatkowo tytułem udzielonej pożyczki konto w C zasiliły wpływy rzędu: 93.000,00 zł (sierpień), 12.000,00 zł (wrzesień) i 126.000,00 zł (październik), podczas gdy wydatki kształtowały się następująco: 130.734,54 zł (wrzesień), 177.330,16 zł (wrzesień) i 235.916,90 zł (październik). Wprawdzie w okresie tym jak wskazano w złożonym sprzeciwie poniesiono wydatki konieczne w związku z prowadzoną działalnością, nadto dokonano częściowej spłaty pożyczki na rzecz jednego ze wspólników w łącznej kwocie 244.500,00 zł, niemniej jednak należy zauważyć, że podmiotem zwracającym się o przyznanie prawa pomocy jest Spółka prawa handlowego – Spółka kapitałowa, a kodeks spółek handlowych przewiduje rozwiązania, za pomocą których podmiot ten może skorzystać z dopłat wspólników (art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych – t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1578 ze zm.), które mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania czy koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (tak postanowienie NSA z dnia 20 lutego 2014 r. sygn. akt II FZ 146/14, Lex nr 1426684). Dlatego też osoba prawna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest wykazać nie tylko, że w chwili obecnej nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie jest w stanie ich pozyskać, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania w tym kierunku. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie powyższe nie wynika z przedłożonych do akt dokumentów źródłowych, podnoszone w treści sprzeciwu okoliczności dotyczące przychodu z tytułu nieodpłatnego świadczenia nie mogły przemawiać za traktowaniem skarżącej w sposób szczególny w porównaniu do innych podmiotów funkcjonujących na rynku. Dlatego też Sąd w składzie tu orzekającym uznał, że uiszczenie połowy należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego, mieści się w granicach możliwości finansowych skarżącej Spółki i na podstawie powołanego na wstępie art. 260 ustawy p.p.s.a. postanowił orzec jak w sentencji.