III SA/Gl 141/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi postanawia: odmówić prawa pomocy. W skardze na decyzję wskazaną powyżej skarżący zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obejmującym wpis od skargi W uzasadnieniu wniosku podał, że jego przedsiębiorstwo "A" z uwagi na brak zezwolenia nie może produkować [...], który przynosiłby dochód około [...] zł rocznie. Z uwagi na to straty przedsiębiorstwa wyniosły w [...] r. około [...] zł. Podał też, że oczekując na zezwolenie Wojewody S. zatrudnia pracowników dla zabezpieczenia przedsiębiorstwa, sam utrzymuje się z [...][...] zł miesięcznie, natomiast żona uzyskuje dochód z tytułu [...] w kwocie [...] zł netto. Jako osoby pozostające w gospodarstwie domowym wymienił siebie i żonę, H. J.. Jako nieruchomości zadeklarował mieszkanie o powierzchni [...] m2 stanowiące własność jego [...] oraz [...] ha lasu. Co do tego ostatniego składnika wyjaśnił, że jego żona odziedziczyła go po rodzicach. Las ten nie przynosi żadnych dochodów, poza tym przeciągnięto przezeń [...] do miejscowego zakładu w okresie [...] z niekorzyścią dla wartości gruntu. Odnośnie majątku przedsiębiorstwa skarżący podniósł, że jest on obciążony [...] wynoszącym [...] zł na rzecz Banku S. w Z. oraz kwotą [...] zł pożyczoną z "B" – [...] S.A. w W. i zabezpieczoną w Krajowym Rejestrze Sądowym Sądu Rejonowego w K. Podkreślił, że ma [...] lat a jego żona [...]. Wnioskodawca jest po [...], cierpi na [...],[...] i [...], co wiąże się ze stałą opieką lekarzy. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłał - zaświadczenia lekarskie obrazujące stan zdrowia skarżącego wraz z paragonami z aptek oraz rachunkami za badania skarżącego i małżonki -oświadczenie w przedmiocie osobnego zamieszkiwania wnuka i jego rodziny -postanowienie komornika z [...] r. o podjęciu postępowania egzekucyjnego -odcinek pobieranego przez małżonkę skarżącego [...] -dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych z tytułu utrzymania mieszkania wydatków, w postaci opłat za czynsz i media, ponoszonych przez skarżącego (zgodnie ze złożonym przezeń oświadczeniem), jednak wystawionych na nazwisko jego wnuka, z tym, że według oświadczenia skarżącego wnuk w nich nie partycypuje -decyzję ZUS z [...] r. o waloryzacji [...] skarżącego wraz z przekazem pocztowym, z którego treści wynika, że uległa ona zmniejszeniu o egzekucję administracyjną w wysokości [...] zł -odpis z księgi wieczystej nr [...] potwierdzający udział małżonki skarżącego wynoszący [...] we współwłasności niezabudowanej działki o powierzchni [...] ha i [...] m kw. Ponadto na podstawie przedłożonych do sprawy III SA/Gl 1211/07 kserokopii zeznań podatkowych PIT-36 za lata [...] i [...] ustalono, że dochód skarżącego z pobieranej [...] w tych latach wyniósł odpowiednio [...] zł i [...] zł, natomiast strata z tytułu prowadzonej działalności kształtowała się w wysokości [...] zł i [...] zł Dodatkowo na podstawie ugody cywilnoprawnej zawartej z Bank "D" ciąży na wnioskodawcy spłata zadłużenia rozłożona na [...] miesięcznych rat nie mniejszych niż [...] zł począwszy od [...] r. Natomiast do akt sprawy III SA/Gl 1535/07 skarżący nadesłał rachunek z apteki na kwotę [...] zł (zgodnie z oświadczeniem koszt nabycia leków za [...] miesiące), umowę o pracę wnuka, z której wynika, że zatrudnia go [...] a wypłacane wynagrodzenie wynosi [...] zł wraz z [...], deklaracje na podatek od towarów i usług za okresy od [...] do [...] r. , rozliczenie salda czynszowego skierowanego do wnuka skarżącego, zaświadczenie lekarskie dotyczące stanu zdrowia skarżącego, wyciąg z rachunku bakowego z [...] r. (saldo [...] wyniosło wówczas [...] zł) a także pisma związane z postępowaniem w przedmiocie zezwolenia, o które ubiega się skarżący Postanowieniem z 19 maja 2008 r. referendarz sądowy odmówił prawa pomocy. Postanowienie to wnioskodawca zaskarżył sprzeciwem, w którym wniósł o całkowite zwolnienie go od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powtórzył argumenty zawarte we wniosku a nadto podniósł, że jego wnuk jedynie formalnie figuruje jako ponoszący opłaty za utrzymanie mieszkania, faktycznie obciążają one jednak skarżącego. Podkreślił, iż wnuk oprócz pomocy w opiece na małżonką skarżącego zajmuje się również babką swojej żony a skarżący swoją siostrą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Z treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a. ) wynika, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sama instytucja prawa pomocy stanowi szczególny przypadek wyłączenia wobec strony postępowania sądowego obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania (art. 199 P.p.s.a.). Jej zastosowanie następuje zatem wyłącznie w przypadkach wyjątkowych, gdy strona nawet przy dołożeniu jak największych starań nie jest w stanie zgromadzić środków pieniężnych niezbędnych na pokrycie wspomnianych kosztów. Ocenie rozpoznającego taki wniosek podlegają wszystkie składniki majątkowe podmiotu z nim występującego, przy czym zastrzec należy, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia, iż jego stan majątkowy uniemożliwia poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do treści art. 245 §1 P.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej następuje gdy osoba ta wykaże, ze nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Przesłanką przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a.) Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego albo rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.) Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy zwrócić należy uwagę, w pierwszej kolejności, że wniosek swój ograniczył on jedynie do wpisu sądowego wynoszącego [...] złotych. W ocenie Sądu uiszczenie tej kwoty mieści się z zakresie możliwości finansowych skarżącego. Sąd wziął pod uwagę, że rzeczywiście ponosi on uzasadnione wydatki związane z [...] wiekiem i złym stanem zdrowia swoim i małżonki, nie dysponuje zdolnością kredytową, co jest konsekwencją wykazanych przezeń [...] stanu konta i konieczności spłaty zadłużeń, natomiast prowadzona przezeń działalność gospodarcza przyniosła stratę w ciągu ostatnich [...] lat podatkowych. Należy jednak mieć na względzie, że skarżący dysponuje stałym dochodem w postaci uzyskiwanej [...], natomiast w utrzymaniu mieszkania pomaga mu wnuk. Z przedłożonych dokumentów wynika, że wnuk skarżącego ponosi również związane z tym opłaty, oświadczenie skarżącego, że faktycznie ciężar tych opłat spoczywa na nim nie znalazło pokrycia w innych dowodach. Jednak niezależnie od relacji łączących skarżącego z wnukiem zaznaczyć należy, że na wnuku skarżącego spoczywa obowiązek alimentacyjny (art. 128 k.r.o.), co więcej sam fakt udzielenia darowizny również wiąże się z podobnym obowiązkiem prawnym określonym w art. 897 k.c. Okoliczności powyższe znalazły odzwierciedlenie także w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 kwietnia 2008 r. sygn. akt I FZ 97/08, wydanym na skutek wniesienia przez skarżącego zażalenia w sprawie III SA/Gl 1215/07. Nawet jednak gdyby skarżący nie znajdował się w niedostatku winien w pierwszej kolejności szukać pomocy w uzyskaniu środków potrzebnych na uiszczenie opłat sądowych u wnuka a dopiero później korzystać z dofinansowania z budżetu państwa. Jest to tym bardziej zasadne, że – jak podniósł skarżący w sprzeciwie – jego wnuk dysponuje stałym dochodem w postaci wynagrodzenia za pracę w wysokości [...]zł. Podnieść należy także, ze choć jak wskazano wyżej działalność gospodarcza skarżącego wiąże się ze stratami, jednak zarówno w [...] r. jak i w [...] r. skarżący osiągnął stosunkowo wysokie przychody z tego tytułu (odpowiednio [...]zł oraz [...]zł). Działalność gospodarcza skarżącego była kontynuowana również w [...] półroczu [...] roku co wynika z deklaracji VAT-7. Okoliczność ta prowadzi do wniosku, że skarżący może również z bieżącego przychodu sfinansować w pewnym zakresie koszty postępowania przed tut. Sądem. Kierując się powyższym Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie wniosek skarżącego nie może zostać uwzględniony. Dlatego też na podstawie art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 245 §3 P.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy orzeczono jak w sentencji.