III SA/Gl 1424/08

WyrokWSA w Gliwicach2009-02-20

Skład orzekający: Henryk Wach, Ewa Karpińska, Marzanna Sałuda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, nie badając szczegółowo przesłanek określonych w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, w szczególności dotyczących przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny?
Ratio decidendi
Organ rentowy, rozpatrując wniosek o umorzenie należności z tytułu składek, dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewłaściwe uzasadnienie decyzji. Organ nie zbadał wszechstronnie i dogłębnie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy pod kątem przesłanek określonych w § 3 rozporządzenia, w szczególności dotyczących przewlekłej choroby strony, co stanowiło przekroczenie granic uznania administracyjnego. W związku z tym zaskarżona decyzja została uchylona.
Stan faktyczny
E.W. złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne z powodu trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Organ pierwszej instancji odmówił umorzenia, uznając, że nie zachodzi całkowita nieściągalność należności ani ważny interes osoby zobowiązanej. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Skarżąca podniosła w skardze, że jest przewlekle chora i wymaga opieki, co potwierdza opinia sądowa. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Karpińska, Asesor WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant St .sekr. sąd. Anna Charchuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi E.W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżona decyzję. U Z A S A D N I E N I E. Decyzją z [...] r. nr sprawy [...] Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił E.W. umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika na: ubezpieczenie społeczne - za okres [...] w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu: składek - [...] zł, odsetek - [...] zł, kosztów upomnienia- [...] zł, ubezpieczenie zdrowotne - za okres [...], w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu składek -[...] zł, odsetek - [...] zł, kosztów upomnienia - [...] zł, Fundusz Pracy/FGŚP - za okres [...] w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu: składek - [...] zł, odsetek [...] zł. Jednocześnie Zakład pozostawił bez rozpoznania wniosek strony w kwestii umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek z uwagi na brak podstaw prawnych do ich umorzenia. Jako jej podstawę prawną wskazał art. 83 ust. 1 pkt. 3, art. 28 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.). W uzasadnieniu wyjaśnił, że [...] r. E.W. wniosła o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. Jako uzasadnienie wniosku podniosła , iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Jej stan zdrowia nie pozwala na podjęcie pracy i spłatę zobowiązań. Obecnie ubiega się o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Mąż przebywa na urlopie wychowawczym i sprawuje opiekę na dwojgiem dzieci. Nie posiada żadnych dóbr materialnych. Organ na wstępie uzasadnienia wskazał, że zadłużenie figurujące na kontach obejmuje składki w części finansowanej przez ubezpieczonych, zaś zgodnie z art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29 tej ustawy, co powoduje iż dalszym tokiem postępowania objęto tylko należności z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez płatnika składek. Następnie powołując się na wskazane już przepisy organ podkreślił, że należności mogą być umarzane w przypadku stwierdzenia całkowitej ich nieściągalności, która została zdefiniowana w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z jego treścią należność może być uznana za całkowicie nieściągalną, gdy - w szczególności - nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych lub możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, bądź też gdy brak majątku z którego można prowadzić egzekucję, stwierdził naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy, albo gdy jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Zakład stwierdził, iż z uwagi na fakt, iż w chwili obecnej nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, brak podstaw do zakwalifikowania należności jako całkowicie nieściągalnej. Następnie podkreślił, iż powołana ustawa dopuszcza także możliwość umorzenia należności pomimo braku całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jedynie składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek i tylko wówczas gdy przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), które taką możliwość przewiduje w § 3 ust. 1 nałożyło na zobowiązanego wykazanie, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: gdy opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności mogłoby pozbawić zobowiązanego dalszego prowadzenia działalności, lub przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Po przeprowadzeniu postępowania w celu ustalenia aktualnej sytuacji materialno – finansowej strony organ stwierdził, iż analiza zebranego materiału dowodowego prowadzi do przyjęcia stanowiska, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi "ważny interes osoby zobowiązanej". Ze zgromadzonej dokumentacji wynika bowiem że strona aktualnie otrzymuje rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy w wysokości [...] zł, natomiast małżonek przebywa na urlopie wychowawczym i pobiera zasiłek rodzinny oraz dodatek do zasiłku rodzinnego w łącznej kwocie [...] zł. Jednocześnie wobec argumentu strony zawartego w piśmie z dnia [...] r. iż obecne dochody nie pozwalają na samodzielne funkcjonowanie organ zauważył , iż w chwili obecnej nie jest prowadzone żadne postępowanie egzekucyjne, wobec czego brak podstaw do zakwalifikowania należności jako całkowicie nieściągalnej. Natomiast w przypadku podjęcia zatrudnienia lub wznowienie działalności gospodarczej, która aktualnie jest zawieszona, istnieje możliwość stopniowej spłaty zadłużenia. Organ stwierdzając brak "ważnego interesu osoby zobowiązanej" posiłkował się argumentem, iż nie tylko interes płatnika ale również interes społeczny wyrażony w postaci zasady równości i powszechności w wypełnianiu obowiązków płatnika, nie pozwala mu preferować interesów jednych płatników kosztem innych. Ponadto podkreślił, iż prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z ponoszeniem wszelkich konsekwencji z tym związanych i powinno być kwestią świadomego wyboru płatnika. A zatem przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą powinien tak kształtować strukturę swoich wydatków, aby zobowiązania wobec funduszy publicznych były regulowane na bieżąco. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy E.W. podkreśliła, iż w chwili obecnej jest prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Urząd Skarbowy . Podobnie jak w pierwotnym wniosku podkreśliła zły stan zdrowia wywołany lekarsko stwierdzoną schizofrenią i konieczność sprawowanie przez małżonka opieki nad nią i trzema córkami. Do wniosku została dołączona kserokopia tytułu wykonawczego wystawionego przez Urząd Skarbowy w W. Zaskarżoną tu decyzją z [...] r. nr [...] Dyrektor Oddziału ZUS w R. działając z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowił utrzymać w mocy sporną decyzję z dnia [...] r Zaskarżone rozstrzygnięcie wskazuje jako podstawę prawną art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Z 2007 r., Nr 11, poz.74, dalej u.s.u.s.) Po ponownej analizie sytuacji materialnej strony ZUS nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku. Stwierdzono bowiem, iż działalność gospodarcza prowadzona w okresie od [...] r. do [...] r. z dniem [...] r. została zawieszona jednak nie dokonano wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej , źródłem utrzymania rodziny jest otrzymywane świadczenie rentowe wysokości [...]zł brutto oraz zasiłek wychowawczy i rodzinny wraz z dodatkiem pobierany przez męża w kwocie [...] zł miesięcznie , na utrzymaniu pozostaje troje dzieci w wieku [...] lat zaś strona wraz z rodziną mieszka u rodziców małżonka w związku z czym nie ponosi kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania. Ponadto organ podkreślił, iż należności z tytułu składek nie były dochodzone egzekucyjnie, wobec czego brak podstaw do zakwalifikowania należności jako całkowicie nieściągalnej. Powtórzono argument przeczący istnieniu "ważnego interesu osoby zobowiązanej" co do konieczności wzięcia pod uwagę nie tylko interesu płatnika, ale również i interesu społecznego w postaci zasady równości i powszechności w wypełnianiu obowiązków płatnika, nie pozwalający Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych preferować interesów jednych płatników kosztem innych. Decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze E. W. przypominając argumenty mające uzasadniać umorzenie należności podkreśliła, iż jej zdaniem zachodzą okoliczności wynikające z przepisów prawa a uzasadniające umorzenie zaległych składek. Albowiem jest ona osobą przewlekle chorą wymagającą stałego leczenia jak też sprawowania opieki przez osoby trzecie, która to opiekę wykonuje małżonek. Na dowód tych twierdzeń przedłożyła opinię sądową psychiatryczno- psychologiczną . Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zajął w tej sprawie następujące stanowisko: Skarga jest zasadna . Przed podaniem powodów rozstrzygnięcia sądowego w niniejszej sprawie należy wskazać, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę między innymi działań organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, jak stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Dlatego Sąd może dokonać kontroli zaskarżonej decyzji wyłącznie pod względem zgodności z prawem, a nie przy zastosowaniu innych kryteriów. Aby stwierdzić, że wystąpiło naruszenie prawa, czy materialnego czy procesowego prowadzące do uchylenia zaskarżonego aktu lub stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd musi w pierwszej kolejności ustalić treść obowiązujących norm prawnych krajowych i lub wspólnotowych mających zastosowanie w sprawie, aby wywieść z nich określone prawa i obowiązki, następnie ustalić zakres niezbędnych okoliczności faktycznych, które należy wykazać w ramach postępowania dowodowego i w końcu ocenić prawidłowość dokonanej przez organy subsumcji ustalonych faktów do hipotetycznego stanu prawnego. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji i ustalając materialny stan prawny, na gruncie którego sprawa będzie oceniana, czyli stan obowiązujący w październiku 2008 r., należy wskazać, że w sprawie będą miały zastosowanie przepisy art. 28 ust. 2 3a i 3b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm., u.s.u.s) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, przepisy wykonawcze). Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2-4 tego artykułu. Artykuł 28 ust. 2 u.s.u.s. określa jednoznacznie, iż należności te mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, chyba że zachodzi sytuacja określona w art. 28 ust. 3a. Przepis art. 28 ust. 3a. stanowi, iż należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Niezależnie jednak, czy chodzi o kwestię umorzenia należności z tytułu składek, czy także - w przypadku ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami - o kwestię umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ustawodawca, używając zwrotu "mogą być umorzone" przesądził, że decyzja Zakładu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym nie ma obowiązku umorzenia zaległych składek. Zgodnie z art. 28 ust. 3b. u.s.u.s., minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Wykorzystując delegację wynikającą z powołanego przepisu Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu 31 lipca 2003 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Zaś przepis § 3 powołanego rozporządzenia reguluje sytuacje kiedy to Zakład może umorzyć należności z tytułu składek. W tym miejscu Sąd zauważa, iż przepisy art. 28 w tym i ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jak też § 3 powołanego rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne regulujące kwestie umarzania należności z tytułu składek, oparte są na uznaniu administracyjnym, a to oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Zaznaczyć jednak trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (v. wyrok NSA z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s. 36). Właściwa zaś ocena występowania bądź braku rzeczowych przesłanek w konkretnej sprawie może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, poprzedzonym wyczerpującym jego zebraniem oraz dokładnym wyjaśnieniem wszystkich okoliczności występujących w sprawie. Tym samym, sądowa kontrola decyzji uznaniowych obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające ich wydanie i ocenę wyników tego postępowania na tle obowiązujących przepisów przy rozważeniu argumentacji wnioskodawcy. W badanej sprawie - zdaniem Sądu - Zakład jakkolwiek wywiązał się z nałożonego obowiązku w zakresie ustalenia sytuacji materialno – finansowej skarżącej i jej możliwości płatniczych, jednakże nie dokonał oceny tych okoliczności pod kątem istnienia przesłanek sformułowanych przepisami rozporządzenia wykonawczego w aspekcie możliwości umorzenia należności z tytułu składek . Jakkolwiek uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oznacza, że organ orzekający może, ale nie musi umorzyć należności, to jednak decyzje wydane w tym trybie nie mogą być dowolne. Wymagają uzasadnienia odpowiadającego rygorom art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z roku 2000, Nr 98, poz. 1071 - dalej jako "k.p.a."]. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W szczególności zaś decyzje odmowne (negatywne) dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno, co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi, zatem wynikać między innymi, iż organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Uzasadnienie realizować winno wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadę przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Oceniając, z uwzględnieniem powyższych zasad, rozstrzygnięcie wydane w niniejszej sprawie, Sąd stwierdza, że organy orzekające dopuściły się zarówno naruszenia prawa procesowego mającego wpływ na wynik sprawy jak i prawa materialnego - art. 28 1, 2 i 3a i 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jak i § 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne poprzez wykroczenie poza ramy przyznanego uznania administracyjnego. Analizując istnienie w sprawie "ważnego interesu osoby zobowiązanej" organ orzekający nie rozważał tego w aspekcie materialnoprawnych przesłanek warunkujących umorzenie należności z tytułu składek jasno sformułowanych w przepisie § 3 rozporządzenia. W decyzji zarówno wydanej z wniosku o umorzenie jak i z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie odniesiono się do tego czy w sprawie mają miejsce okoliczności, ściśle wymienione w tym przepisie, co do których obowiązek ich wykazania ciążył na wnioskodawcy. W wymienionym przepisie § 3 rozporządzenia ustawodawca wskazał szczególne przypadki stanowiące podstawę dla umorzenia należności z tytułu składek stanowiąc iż miedzy innymi może to nastąpić (... ) w szczególności w przypadku : 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2)poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3)przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zakład wydając odmowną decyzję w ogóle okoliczności tych nie badał ograniczając się do jedynie do stwierdzenia, iż "analiza zebranego w sprawie materiału prowadzi do przyjęcia stanowiska, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi ważny interes zobowiązanej". Tymczasem strona we wniosku z dnia [...] r. podnosiła, iż obecny stan zdrowia nie pozwala jej na podjęcie pracy i spłatę zobowiązań. Dalej podnosiła, iż dane dotyczące jej stanu zdrowia znajdują się w Zakładzie albowiem ubiega się o rentę tytułu niezdolności do pracy. W tym względzie dowodząc swych twierdzeń dot. złego stanu zdrowia powoływała się na opinię sądową psychiatryczno – psychologiczną. W aktach administracyjnych znajduje się także decyzja z dnia [...] r. wydana przez ZUS w R. o przyznaniu od dnia [...] do dnia [...] r. renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy ustalonej w wykonaniu prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego –Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Mimo powyższych twierdzeń jak i istnienia dowodów potwierdzających chorobę strony organy do tej okoliczności w ogóle się nie odniosły. Nie dokonały analizy przesłanek wymienionych w § 3 rozporządzenia na tle okoliczności faktycznych jakie miały miejsce w sprawie. Powyższe oznacza, że organy przekroczyły przy rozpatrywaniu sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia granice uznania administracyjnego . Przy orzekaniu w trybie powołanych przepisów organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Rozstrzygnięcie nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (v. wyrok NSA z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s. 36) co winno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji. Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 14 kwietnia 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 180/05, LEX nr 166546), uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, " (...). czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego (...)". Swobodne uznanie nie może być, bowiem tożsame z dowolnością. Z tego chociażby względu uzasadnienie winno być wnikliwe i logiczne oraz zawierające dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie. W ocenie Sądu, w badanej sprawie, organ nie ocenił zarówno argumentów strony z wniosku jak i zgromadzonego w niej materiału dowodowego, co spowodowało, że uzasadnienie zostało sporządzone z naruszeniem przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Powyższe oznacza, że decyzja zdaniem Sądu została wydana z przekroczeniem granic zasady swobodnej oceny dowodów zakreślonych art. 80 k.p.a. Podkreślić też trzeba, iż przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest najstaranniejsze wyjaśnianie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, czyli wyjaśnianie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia, wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy, okoliczności podnoszonych przez stronę. W wyroku z dnia 11 lipca 2001 r. (sygn. akt IV SA 703/99, LEX nr 51234), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż "Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 k.p.a. (...) Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonywający, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 k.p.a., skutkuje - w myśl utrwalonego już orzecznictwa NSA - wadliwością tych decyzji, jako naruszających dyspozycję art. 77, 80, 81 i 107 § 3 k.p.a." (v. wyrok NSA sygn. akt II SA 742/84, ONSA 1984/2/67). Reasumując stwierdzić należy, iż oceniając zaskarżoną decyzję uznać należy, że decyzja ta, wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego jak i prawa procesowego , w tym w szczególności art. 107 § 3, art. 11 oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Organ orzekający ponownie rozpatrując sprawę winien uwzględnić powyższe rozważania Sądu i zgromadzony w sprawie materiał dowodowy poddać ponownie wnikliwej ocenie, która winna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w sentencji .

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło