III SA/Gl 1444/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia [...]r., skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego wyjaśnił, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Tymczasem wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z córkami w wieku 9 i 12 lat, które sam wychowuje. Jedynym źródłem ich utrzymania jest renta rodzinna w kwocie 678,16 zł i zasiłek rodzinny rzędu 520,00 zł wypłacany przez MOPS. Dane te uzupełnił następnie dokumentami źródłowymi w postaci: - decyzji o waloryzacji pobieranej na rzecz córek renty; - zaświadczenia z Urzędu Skarbowego w M. o wysokości osiągniętego za rok 2010 r. dochodu w wysokości 8.898,00 zł; - decyzji o przyznaniu zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na okres od [...]r. do [...] r.; - zaświadczenia o zameldowaniu, z którego ustalono, iż skarżący w budynku mieszkalnym położonym przy ul. [...]zamieszkuje wspólnie z dorosłymi już synami. Według wyjaśnień wnioskodawcy posiada on jeden pokój do swojej dyspozycji. Z kuchni i łazienki korzysta wspólnie z rodziną. Koszty utrzymania całej nieruchomości w wysokości 493,24 zł (energia elektryczna), 308,77 zł (woda) i 152,00 zł (podatek) ponosi syn, który jest jej współwłaścicielem (vide: akt notarialny z dnia [...] r.). Ponieważ podane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych strony skarżącej, pismem z dnia 6 października 2011 r. referendarz sądowy wezwał do ich uzupełnienia przez: - nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów wskazujących na źródła utrzymania synów oraz ich wysokość w postaci zaświadczenia o dochodach z okresu ostatnich trzech miesięcy, a nadto złożonego przez każdego z synów za ubiegły rok zeznania podatkowego; - przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez Urząd Pracy potwierdzającego fakt, iż wnioskodawca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, dla którego brak jest stosownych ofert zatrudnienia; - wyjaśnienie czy skarżący posiada aktualną decyzję o przyznaniu zasiłku rodzinnego na rzecz córek, jeżeli tak to niezbędne jest jej nadesłanie. Wezwanie to jak wynika z akt sprawy doręczono w sposób skuteczny w dniu 12 października 2011 r. Do dnia dzisiejszego pozostało ono bez odpowiedzi. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy winny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i sytuacja materialna. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie do dnia dzisiejszego nie wykonano wezwania z dnia 6 października 2011 r. Wobec powyższego nie można było w sposób nie budzący żadnych wątpliwości ocenić stanu majątkowego wnioskodawcy. Pojęcie to nie jest bowiem tożsame z jego majątkiem. Zakres tego sformułowania jest bowiem zbliżony do pojęcia "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości płatnicze (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt I OZ 657/06, LEX Nr 181557). Obowiązek wzajemnego wspierania się i alimentacji dotyczy bowiem nie tylko rodziców, ale i dzieci oraz krewnych w linii prostej (por.: art. 87, 128 i 133 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.). Dlatego też możliwość pozyskania przy pomocy rodziny środków na opłacenie kosztów postępowania musi zostać uwzględniona przy ocenie sytuacji finansowej strony skarżącej. Dopóki więc skarżący nie wskaże choćby w sposób przybliżony wysokości osiąganych przez synów w okresie ostatnich trzech miesięcy dochodów jego wniosek nie będzie zasługiwał na uwzględnienie. Oświadczenie niepełne nie może przecież stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Instytucja ta zastrzeżona jest bowiem wyłącznie dla osób, które w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wykazały, że spełniają przesłankę uzasadniającą jej zastosowanie, co w warunkach niniejszej sprawy nie miało jednak miejsca. Tym bardziej, że kwestia posiadania przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej nie została również w żaden sposób udokumentowana, a fakt, iż skarżący korzystał do [...]r. z pomocy społecznej nie może być uznany za wystarczający, skoro aktualne dokumenty w tym przedmiocie nie zostały nadesłane. W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.